Gần 500 đại biểu tham dự Đại hội Đại biểu toàn quốc Hội Kiến trúc sư Việt Nam khóa XI, nhiệm kỳ 2026-2031 sáng 10/9 tại Hà Nội.
Đại hội diễn ra trong bối cảnh tốc độ đô thị hóa cao, không gian phát triển đang được tổ chức lại, trong khi những yêu cầu về chất lượng sống, bản sắc văn hóa, phát triển xanh và bền vững ngày càng lớn.
Chuyển từ tư duy quản lý sang kiến tạo không gian
Phát biểu chỉ đạo tại Đại hội, Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng - Phạm Thị Thanh Trà - cho rằng kiến trúc là lĩnh vực đặc thù, kết hợp sáng tạo nghệ thuật với khoa học, kỹ thuật. Một công trình không dừng ở việc đáp ứng công năng mà còn góp phần tạo nên diện mạo, bản sắc và chất lượng sống của một vùng đất.
“Bởi vậy mỗi sáng tạo của kiến trúc không chỉ là câu chuyện của nghề nghiệp mà còn là trách nhiệm với cộng đồng và sự phát triển của văn hóa, tương lai của đất nước, của dân tộc Việt Nam chúng ta”, Phó Thủ tướng nói.
Một trong những yêu cầu được đặt ra cho nhiệm kỳ mới là thay đổi cách tiếp cận đối với kiến trúc và quy hoạch. Theo Phó Thủ tướng, kiến trúc cần được đặt trong tổng thể kinh tế, văn hóa, xã hội, môi trường và con người, chuyển mạnh từ tư duy "quản lý xây dựng” sang “kiến tạo không gian phát triển”.
Điều đó cũng có nghĩa mỗi đô thị, làng quê hay vùng đất không thể phát triển theo một khuôn mẫu giống nhau. Yêu cầu đặt ra là vừa hiện đại, văn minh, vừa giữ được bản sắc riêng, kết nối quy hoạch, kiến trúc, cảnh quan với di sản. Phát triển không được làm phai nhạt những đặc trưng văn hóa vốn tạo nên diện mạo của từng vùng đất.
Một điểm khác được nhấn mạnh là đưa chất lượng sống của người dân trở thành thước đo của kiến trúc. Phó Thủ tướng đề nghị giới kiến trúc sư quan tâm nhiều hơn tới nhà ở xã hội, trường học, bệnh viện, không gian công cộng, các thiết chế thiết yếu và nhu cầu của nhóm yếu thế.
“Kiến trúc không chỉ tạo nên những công trình có giá trị, mà phải góp phần tạo dựng những cộng đồng đáng sống, bảo đảm mọi người dân đều được thụ hưởng thành quả của phát triển”, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà nhấn mạnh.
Xanh hơn, an toàn hơn, tiết kiệm hơn
Nếu bản sắc và con người là hai yêu cầu xuyên suốt, công nghệ và biến đổi khí hậu đang đặt kiến trúc Việt Nam trước những bài toán mới.
Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà cho rằng trong điều kiện Việt Nam ngày càng chịu tác động lớn của thiên tai và biến đổi khí hậu, tiêu chí dành cho một công trình không thể dừng ở vẻ đẹp. Kiến trúc phải “xanh hơn, an toàn hơn, tiết kiệm hơn và có khả năng chống chịu tốt hơn”.
Theo đó, tư duy “ứng phó” cần chuyển sang “chủ động thích ứng”. Các yếu tố khí hậu, sinh thái, năng lượng, vật liệu và khả năng chống chịu cần được tính toán ngay từ khâu quy hoạch và thiết kế, thay vì xử lý khi vấn đề đã phát sinh.
Nhiệm kỳ 2020-2026, Hội Kiến trúc sư Việt Nam đã thúc đẩy ứng dụng GIS, BIM và AI trong sáng tác, quản lý. Trong nhiệm kỳ mới, chuyển đổi số, dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo và các công nghệ thiết kế mới tiếp tục được xác định là một hướng quan trọng nhằm nâng cao năng lực sáng tạo và hiệu quả hoạt động nghề nghiệp.
Tuy nhiên công nghệ không thay thế trách nhiệm của người làm nghề. Một trong 5 nhiệm vụ Phó Thủ tướng đặt ra là xây dựng đội ngũ kiến trúc sư có tài năng, bản lĩnh, đạo đức nghề nghiệp và khát vọng cống hiến. Hội được đề nghị chú trọng phát hiện, bồi dưỡng kiến trúc sư trẻ, tạo môi trường cho sáng tạo, nghiên cứu, lý luận, phê bình và hội nhập quốc tế.
Vai trò tư vấn, phản biện xã hội của hội cũng được yêu cầu nâng lên. Các ý kiến phản biện phải có cơ sở khoa học, kịp thời, thể hiện chính kiến và bản lĩnh nghề nghiệp, lấy lợi ích quốc gia, cộng đồng và giá trị phát triển bền vững lâu dài làm chuẩn mực.
Đây là vấn đề đáng chú ý khi những quyết định về quy hoạch và kiến trúc có thể để lại dấu ấn hàng chục, thậm chí hàng trăm năm. Một lựa chọn kiến trúc vì thế không chỉ giải quyết nhu cầu trước mắt mà còn tác động trực tiếp tới diện mạo đô thị, cảnh quan và đời sống của nhiều thế hệ.
79 thành viên Ban Chấp hành khóa XI
Đại hội khóa XI có chủ đề “Đoàn kết - Dân chủ - Đổi mới - Sáng tạo - Phát triển”, với 500 đại biểu chính thức, đại diện cho hơn 7.000 hội viên trong tổng số khoảng 28.000 kiến trúc sư trên cả nước.
Trước phiên trọng thể ngày 10/9, Đại hội đã bước vào ngày làm việc đầu tiên với 492/592 đại biểu có mặt, đến từ 31 tỉnh, thành phố. Các đại biểu thảo luận báo cáo chính trị, báo cáo kiểm điểm Ban Chấp hành khóa X, sửa đổi Điều lệ, công tác nhân sự và tiến hành bầu Ban Chấp hành nhiệm kỳ mới.
Trong nhiệm kỳ vừa qua, hội đã tham gia triển khai Luật Kiến trúc, tư vấn phản biện nhiều quy hoạch và vấn đề lớn về kiến trúc, đô thị, thúc đẩy kiến trúc xanh, kiến trúc bản địa và ứng dụng công nghệ mới. Hoạt động đối ngoại được mở rộng và nhiều kiến trúc sư Việt Nam được vinh danh tại các giải thưởng quốc tế.
Đại hội đã bầu Ban Chấp hành Hội Kiến trúc sư Việt Nam khóa XI gồm 79 thành viên. Kiến trúc sư Phan Đăng Sơn tiếp tục giữ cương vị Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam nhiệm kỳ 2026-2031.
