Sau hơn chục năm buôn bán, Nid cho biết những khách hàng từng chi tiêu thoải mái nay mua ít hơn, trong khi chi phí của gia đình thì không ngừng tăng.
Trong bối cảnh kinh tế Thái Lan trì trệ, Nid - vốn quê ở vùng đông bắc nhưng sinh sống tại Bangkok - đặt nhiều kỳ vọng vào cuộc tổng tuyển cử ngày 8/2, với hoài niệm về những ngày tháng tốt đẹp.
Khi làm thủ tướng vào đầu những năm 2000, ông Thaksin Shinawatra giành được sự ủng hộ lớn từ cử tri nông thôn và tầng lớp lao động với đường lối dân túy này, trong đó có những người như ông Nid.
Theo các chuyên gia chính trị, cuộc bỏ phiếu sắp tới sẽ là phép thử xem liệu “triều đại” Shinawatra còn sức hút trong xã hội Thái Lan đương đại hay không.
Ông Napon Jatusripitak, điều phối viên Chương trình Nghiên cứu Thái Lan tại Viện ISEAS - Yusof Ishak (Singapore), cho biết sự nổi lên của ông Thaksin đã tiếp sinh lực cho cả một thế hệ cử tri, những người lần đầu tiên cảm nhận chính trị thực sự phục vụ họ.
“Đây thực sự là thay đổi lớn đầu tiên trong cục diện chính trị Thái Lan, và nó cải thiện đáng kể điều kiện sống của một bộ phận rất rộng trong xã hội, đặc biệt là tầng lớp lao động và cộng đồng nông thôn. Lần đầu tiên, người Thái cảm thấy lá phiếu của mình có giá trị”, ông nói.
Chương trình bảo hiểm y tế toàn dân được triển khai năm 2002, trong nhiệm kỳ thủ tướng của ông Thaksin từ năm 2001 - 2006. Khi mới được triển khai, chương trình bao phủ hơn 99,5% dân số Thái Lan, với mức chi trả 30 baht cho mỗi lần khám, và đặc biệt có lợi cho nhóm thu nhập thấp.
Ông Nid, 48 tuổi, nhớ lại các chính sách cách đây hơn 2 thập kỷ, như chăm sóc y tế giá rẻ 30 baht (1 USD) và hỗ trợ doanh nghiệp, sản phẩm địa phương, giúp cuộc sống của người nghèo Thái Lan tốt hơn.
Giống như nhiều người cùng thế hệ, Nid so sánh chính trị hiện nay với những gì ông từng chứng kiến trước đây.
“Có thể niềm tin của tôi đã giảm một chút, không còn 100% nữa, nhưng tôi vẫn tin vào ông Thaksin vì những chính sách trong quá khứ vẫn còn trong ký ức. Chúng khiến tôi cảm thấy ông ấy vẫn tốt hơn các đảng khác hiện nay”, ông Nid nói.
Thiếu bản sắc
Trong hơn 2 thập kỷ, gia tộc Shinawatra đã định hình chính trị bầu cử Thái Lan, huy động cử tri nông thôn, thay đổi kỳ vọng về phúc lợi xã hội nhưng cũng vấp phải sự phản đối quyết liệt từ giới tinh hoa bảo thủ.
Tuy nhiên, theo các chuyên gia, những năm tháng lưu vong, các vụ án, việc giải tán đảng và sự thay đổi thế hệ đã làm xói mòn vị thế từng gần như không thể lay chuyển của họ.
“Pheu Thai hiện không có bản sắc rõ ràng về việc họ muốn định vị mình ở đâu, và điều đó không tốt cho tiếp thị chính trị. Tiếp thị chính trị từng là thế mạnh của ông Thaksin, nhưng hiện nay họ chưa tìm được bản sắc đó”, ông Suranand Vejjajiva, nhà phân tích chính trị và cựu bộ trưởng trong chính phủ Thaksin, nhận định.
Trong bối cảnh ông Thaksin đang thụ án tù, em gái Yingluck vẫn sống lưu vong sau cuộc đảo chính năm 2014, con gái Paetongtarn bị bãi nhiệm khỏi vị trí thủ tướng, ảnh hưởng của gia đình này đang có dấu hiệu suy giảm.
Đảng Pheu Thai hiện đứng thứ 3 - khá xa trong các cuộc thăm dò dư luận trước bầu cử. Đây là vị trí khó tưởng tượng vào thời đỉnh cao của kỷ nguyên Thaksin.
Đảng Pheu Thai được thành lập năm 2008, kế thừa đảng Quyền lực nhân dân - đảng ra đời sau khi tòa án ra lệnh giải thể đảng Thai Rak Thai mà ông Thaksin lập ra ban đầu.
Mỗi lần “tái sinh”, các đảng này đều giành chiến thắng bầu cử hoặc nắm giữ số lượng ghế lớn trong quốc hội, cho thấy sức bền của mạng lưới do ông Thaksin dẫn dắt.
Tuy nhiên, với cử tri trẻ, cái tên Thaksin Shinawatra có thể không còn lay động như với thế hệ cha mẹ họ.
“Tôi nghĩ chúng ta có khoảng 2 triệu cử tri lần đầu đi bầu. Họ nhìn vào lập trường hiện tại của đảng, chứ không phải lịch sử”, ông Stithorn Thananithichot, nghiên cứu viên cao cấp tại Đại học Chulalongkorn, nhận định.
Các nhà phân tích cho rằng Pheu Thai sẽ tập trung chủ yếu vào việc củng cố “thành trì” ở miền bắc Thái Lan, nơi ông Thaksin vẫn được yêu mến và kính trọng.
Ông sinh ra và lớn lên tại tỉnh Chiang Mai, và gia đình ông đã gắn bó lâu đời với miền bắc. Tuy nhiên, trong cuộc bầu cử năm 2023, đảng của ông gặp khó khăn ngay tại “đất gốc”.
Dù vẫn giữ được nhiều ghế ở miền bắc, ảnh hưởng của Pheu Thai suy giảm khi các đảng mới như Move Forward giành chiến thắng tại những khu vực then chốt.