Tặng vé số, lấy lại rồi chiếm thưởng
Theo Án lệ số 80/2025/AL về việc “tặng cho vé số của vợ, chồng”, vừa được Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân Tối cao lựa chọn làm một trong 10 án lệ của năm 2025 cho thấy, sự việc bắt đầu ngày 7/1/2021, khi ông Phương (chủ một cơ sở sản xuất ở Vĩnh Long) mua nhiều vé số và cho bà Linh (công nhân của mình) một tờ.
Ông Phương hứa nếu trúng thưởng sẽ chia cho tất cả công nhân đang có mặt, tổng số 18 người. Có rất nhiều người chứng kiến việc này. Chiều cùng ngày, bà Linh phát hiện vé số trúng 2 tỷ đồng nên báo cho ông Phương.
Chủ xưởng sản xuất liền bảo bà Linh đưa lại tờ vé số cho mình, nói để dò lại và dặn "đừng la om xòm, để ông lãnh thưởng dùm rồi chiều 28 Tết sẽ chia cho công nhân trong xưởng”.
Tin tưởng ông Phương là ông chủ nên bà Linh giao lại vé số. Tuy nhiên, đến ngày nghỉ Tết, ông Phương chỉ thưởng công nhân mỗi người từ 5 – 20 triệu đồng, không chia thưởng vé số. Bà Linh thấy vậy đã cùng 17 công nhân khác khởi kiện, yêu cầu ông Phương chia tiền thưởng, trả đều mỗi người được 85 triệu đồng.
Ngược lại, ông Phương cho rằng khi nghỉ Tết Nguyên Đán, ông đã cho mỗi công nhân một số tiền làm quà và không ai thắc mắc gì về việc chia tiền thưởng của tờ vé số. Do đó, ông không đồng ý với yêu cầu khởi kiện của các nguyên đơn.
Bản án dân sự sơ thẩm ngày 15/8/2022 của Tòa án nhân huyện Long Hồ (Vĩnh Long) đã chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, buộc ông Phương phải chia cho 18 công nhân mỗi người hơn 42,5 triệu đồng, tổng cộng là 766 triệu.
Bản án dân sự phúc thẩm của Tòa án nhân dân tỉnh Vĩnh Long cũng chấp nhận một phần kháng cáo của các nguyên đơn, không chấp nhận kháng cáo của bị đơn.
Do vậy, buộc ông Phương phải trả mỗi công nhân tổng số tiền 85 triệu đồng.
Bác kháng nghị giám đốc thẩm
Sang năm 2023, Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân Cấp cao tại TP HCM kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm; đề nghị hủy hết các bản án sơ và phúc thẩm nói trên để xét xử lại.
Ủy ban thẩm phán Tòa án nhân dân Cấp cao tại TP HCM xử giám đốc thẩm, xác định việc ông Phương tặng bà Linh vé số không phải lập thành hợp đồng, hai bên chỉ cần giao kết bằng lời nói. Dù ông Phương không thừa nhận lời trình bày của các nguyên đơn nhưng quá trình giải quyết vụ án đã xác định được sau khi xảy ra sự kiện trúng thưởng vé số, ông tự ý thay thế và di dời vị trí camera quan sát ở xưởng.
Ông Phương cũng không trực tiếp mà giao cho người khác đi lĩnh thưởng, sau đó lại có lời khai mâu thuẫn về địa điểm lĩnh thưởng. Đến khi cho các công nhân nghỉ Tết Nguyên Đán, ông cho mỗi người từ 5 – 20 triệu đồng trong khi các năm, ông chỉ thưởng 1 tuần lương. Ông không giải thích được các hành vi này của mình.
Tòa Giám đốc thẩm nhận định, tại thời điểm ông Phương cho bà Linh và các công nhân tờ vé số thì mệnh giá chỉ là 10.000 đồng, so với chi phí tiêu dùng hàng ngày có giá trị không đáng kể.
Vì vậy, ông Phương có thể tự ý định đoạt mà không cần phải có sự đồng ý của vợ.
Kháng nghị giám đốc thẩm cho rằng ông Phương chỉ có quyền định đoạt 50% giá trị tờ vé số trúng thưởng là xác định không chính xác đối tượng của hợp đồng.
Trong vụ án này, phải xác định đối tượng của hợp đồng tặng cho tài sản giữa ông Phương và các nguyên đơn là tờ vé số chưa mở thưởng chứ không phải là tờ vé số trúng thưởng. Khi tờ vé số trúng thưởng, nếu bà Linh vẫn là người cầm giữ, bà có nghĩa vụ lĩnh thưởng và chia đều cho các nguyên đơn theo điều kiện đã giao kết với ông Phương.
Do ông Phương đã cầm lại tờ vé số rồi lĩnh thưởng nên ông phải có trách nhiệm hoàn trả lại số tiền trúng thưởng của tờ vé số cho các nguyên đơn.
Từ nhận định trên, Ủy ban thẩm phán không chấp nhận quyết định kháng nghị giám đốc thẩm của Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân Cấp cao tại TP HCM và tuyên giữ nguyên án phúc thẩm về việc ông Phương phải chia thưởng cho 18 công nhân.
