Mỗi năm Việt Nam có 25.000-35.000 ca biến chứng thẩm mỹ

Nhà báo Lý Thành Tâm - Ủy viên Ban biên tập - Trưởng Cơ quan đại diện báo Tiền Phong tại TPHCM:

Trong những năm gần đây, cùng với sự phát triển của kinh tế - xã hội và sự thay đổi trong nhận thức, nhu cầu làm đẹp của người dân Việt Nam đã gia tăng mạnh mẽ. Thẩm mỹ không còn là lựa chọn của một nhóm nhỏ, mà đã trở thành một nhu cầu phổ biến, gắn với đời sống hiện đại, với sự tự tin và chất lượng cuộc sống của mỗi cá nhân.

Chúng ta có thể dễ dàng nhận thấy sự phát triển nhanh chóng của thị trường thẩm mỹ, từ các bệnh viện, phòng khám chuyên khoa đến hệ thống spa, viện thẩm mỹ ngày càng đa dạng. Nhiều công nghệ tiên tiến, nhiều phương pháp hiện đại đã được ứng dụng, góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ và đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của xã hội. Tuy nhiên, bên cạnh những mặt tích cực đó, thực tế cũng đang đặt ra không ít vấn đề đáng lo ngại.

Theo các thống kê của ngành y tế, mỗi năm Việt Nam ghi nhận hàng chục nghìn ca biến chứng liên quan đến thẩm mỹ. Không ít trường hợp để lại hậu quả nặng nề về sức khỏe, thậm chí ảnh hưởng đến tính mạng. Điều đáng nói là nhiều biến chứng trong số đó hoàn toàn có thể phòng tránh, nếu được thực hiện đúng quy trình, đúng chuyên môn và tại các cơ sở đủ điều kiện.

Nguyên nhân của thực trạng này đến từ nhiều phía, đó là từ sự phát triển “nóng” của thị trường, từ những khoảng trống trong quản lý, từ tình trạng hành nghề vượt phạm vi cho phép, đến những tác động mạnh mẽ của quảng cáo và mạng xã hội, khiến người dân dễ bị dẫn dắt bởi những thông tin chưa được kiểm chứng.

Trong bối cảnh đó, một câu hỏi lớn được đặt ra: Làm thế nào để nhu cầu làm đẹp chính đáng của người dân được đáp ứng, nhưng không phải đánh đổi bằng rủi ro? Đó cũng chính là lý do mà Báo Tiền Phong phối hợp với các cơ quan quản lý, các chuyên gia, bác sĩ và doanh nghiệp tổ chức hội thảo ngày hôm nay với chủ đề: Thẩm mỹ an toàn: Từ pháp lý đến thực hành chuẩn y khoa.

Hội thảo lần này hướng tới ba mục tiêu chính:

Thứ nhất, nhìn nhận một cách thẳng thắn và toàn diện thực trạng của thị trường thẩm mỹ hiện nay, từ góc độ pháp lý, chuyên môn đến nhận thức xã hội. Chúng ta cần gọi đúng tên những vấn đề đang tồn tại, không né tránh, không tô hồng.

Thứ hai, làm rõ vai trò và trách nhiệm của các bên liên quan, bao gồm cơ quan quản lý, các cơ sở hành nghề, đội ngũ bác sĩ và cả người tiêu dùng. An toàn thẩm mỹ không phải là trách nhiệm của riêng ai, mà là trách nhiệm của cả một hệ sinh thái.

Thứ ba, và quan trọng hơn, đề xuất những giải pháp thiết thực, nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý, nâng cao chuẩn chuyên môn và tăng cường truyền thông, để hướng tới một thị trường thẩm mỹ minh bạch, an toàn và phát triển bền vững.

Ở đây, tôi muốn nhấn mạnh một điều: Trong mọi chuỗi giá trị của ngành thẩm mỹ, bác sĩ vẫn là “người gác cổng” cuối cùng của an toàn. Nhưng để “cánh cổng” đó vững chắc, cần có một nền tảng pháp lý đủ mạnh, một môi trường hành nghề đủ chuẩn và một cộng đồng đủ hiểu biết.

Với vai trò là một cơ quan báo chí, Báo Tiền Phong không chỉ phản ánh thực trạng, mà còn mong muốn trở thành cầu nối giữa chính sách và cuộc sống, giữa chuyên môn và người dân. Chúng tôi tin rằng báo chí không chỉ đưa tin, mà còn có trách nhiệm góp phần định hướng nhận thức xã hội, cảnh báo rủi ro và thúc đẩy những giá trị tích cực. Chúng tôi kỳ vọng rằng thông qua hội thảo hôm nay, sẽ có thêm nhiều góc nhìn đa chiều, nhiều trao đổi thẳng thắn và nhiều đề xuất có giá trị, để từ đó góp phần hình thành những thay đổi thực chất trong lĩnh vực thẩm mỹ.

Để rồi trong tương lai, khi nói đến làm đẹp, người dân không còn phải lo lắng về rủi ro, không còn phải “đánh cược”, mà có thể yên tâm rằng: cái đẹp luôn đi cùng với sự an toàn.

​

Trao đổi với Tiền Phong, bác sĩ Phạm Xuân Khiêm - Giám đốc Bệnh viện Thẩm mỹ Emcas - chỉ ra có ba lỗ hổng lớn đang tồn tại trong ngành làm đẹp, trực tiếp gây ra hơn 30.000 ca tai biến mỗi năm trên cả nước.

Lỗ hổng thứ nhất nằm ở việc chỉ định chưa chính xác. Trong y khoa, mỗi dịch vụ phải được chỉ định dựa trên từng cá nhân cụ thể, không thể áp dụng đại trà.

Lỗ hổng thứ hai là thao tác thực hiện chưa hoàn thiện, khi người cầm dao kéo chưa nắm vững kỹ thuật hoặc không am hiểu tường tận cấu trúc cơ thể.

Lỗ hổng cuối là thiếu phương pháp dự phòng cho từng dịch vụ phẫu thuật. Một quy trình thẩm mỹ an toàn đòi hỏi bác sĩ phải tiên lượng được mọi rủi ro có thể xảy ra, từ đường kim mũi chỉ thấp nhất, để có phương án xử lý kịp thời ngay khi biến chứng xuất hiện.

Bác sĩ Khiêm nhấn mạnh rằng, rủi ro y khoa có thể xảy ra ở bất cứ đâu, kể cả các nước phát triển. Tại Việt Nam, tình trạng này trở nên nhức nhối hơn khi các cơ sở chạy theo lợi nhuận mà bỏ qua tính an toàn.

Nhiều người lầm tưởng rằng cứ khoác áo blouse là bác sĩ, nhưng thực tế không phải ai cũng đủ điều kiện chuyên môn để trở thành bác sĩ thẩm mỹ. Việc thực hiện phẫu thuật tại những nơi không đảm bảo vô trùng hay tiêu chuẩn y tế quốc tế chính là con đường ngắn nhất dẫn đến những ca tai biến nặng nề.

Bác sĩ Khiêm cho biết sau 27 năm làm nghề, ông từng chứng kiến nhiều ca biến chứng thẩm mỹ nghiêm trọng. Một trường hợp khiến ông nhớ nhất là bệnh nhân tiêm filler rồi tiếp tục bơm silicon, dẫn đến biến chứng nặng. Việc điều trị kéo dài và vô cùng khó khăn, có thời điểm tưởng chừng thất bại. Khi đến bệnh viện, bệnh nhân đã rơi vào tình trạng viêm nghiêm trọng, ảnh hưởng cả vùng xương đùi.

Ông cũng trăn trở trước những phụ nữ phải cắt bỏ tuyến vú do ung thư. Không chỉ chịu tổn thương về thể chất, họ còn mất đi sự tự tin, dễ rơi vào suy sụp tinh thần và ảnh hưởng đến hạnh phúc gia đình.

Từ những trường hợp đó, Emcas quyết định triển khai chương trình tầm soát ung thư miễn phí. Theo bác sĩ Khiêm, sự an toàn trong thẩm mỹ luôn phải đi cùng trách nhiệm, đặc biệt là vai trò “gác cổng” của người bác sĩ.

Trong bối cảnh thị trường làm đẹp Việt Nam phát triển với tốc độ chóng mặt, hàng loạt dịch vụ tiêm filler, botox, trẻ hóa da, nâng cơ công nghệ cao… đang trở nên phổ biến và dễ tiếp cận hơn bao giờ hết.

Tuy nhiên, đi cùng với sự bùng nổ ấy là thực trạng đáng báo động về tình trạng cơ sở hoạt động không phép, người thực hiện thiếu chuyên môn, vật liệu thẩm mỹ không rõ nguồn gốc và các biến chứng ngày càng gia tăng.

Nhiều ca hoại tử, biến dạng gương mặt, thậm chí mất thị lực sau làm đẹp đã gióng lên hồi chuông cảnh báo về khoảng trống trong nhận thức của người tiêu dùng cũng như công tác quản lý thị trường thẩm mỹ hiện nay.

Trước thực tế đó, Báo Tiền Phong tổ chức hội thảo Thẩm mỹ an toàn: Từ pháp lý đến thực hành y khoa với sự tham gia của các chuyên gia đầu ngành trong lĩnh vực phẫu thuật tạo hình, da liễu, y học tái tạo và đại diện cơ quan quản lý.

Hội thảo không chỉ tập trung phân tích những rủi ro đang tồn tại phía sau “cơn sốt” làm đẹp, mà còn hướng đến việc thiết lập một diễn đàn đối thoại đa chiều giữa giới chuyên môn, cơ quan quản lý, doanh nghiệp và người tiêu dùng về tiêu chuẩn an toàn trong thẩm mỹ hiện đại.

Theo Phó Giáo sư,Tiến sĩ, Bác sĩ CKII Lê Hành, con số khoảng 25.000 ca biến chứng thẩm mỹ mỗi năm tại Việt Nam khiến nhiều người giật mình, nhưng nếu nhìn vào tốc độ phát triển của thị trường làm đẹp hiện nay thì đây là điều “không quá khó hiểu”.

Nhu cầu làm đẹp tăng quá nhanh kéo theo số lượng cơ sở tham gia thị trường cũng bùng nổ. Từ bệnh viện thẩm mỹ, phòng khám chuyên khoa cho đến spa, cơ sở chăm sóc da, thậm chí các địa điểm hoạt động không phép đều chen chân vào miếng bánh đầy lợi nhuận.

“Người ta thường nghĩ thẩm mỹ là làm đẹp bên ngoài nên ít nguy hiểm hơn các chuyên khoa khác. Nhưng thực tế, phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ vẫn là một chuyên ngành ngoại khoa đúng nghĩa. Mà đã là ngoại khoa thì luôn tồn tại nguy cơ biến chứng”, bác sĩ Lê Hành nhấn mạnh.

Biến chứng trong thẩm mỹ không chỉ dừng ở những sự cố đơn giản như sưng đau hay nhiễm trùng nhẹ, mà có thể để lại hậu quả rất nặng nề.

“Trong ngoại khoa nói chung đã có nguy cơ chảy máu, nhiễm trùng, sẹo xấu… trong phẫu thuật thẩm mỹ còn tồn tại nhiều biến chứng đặc thù riêng của từng kỹ thuật. Ví dụ nâng ngực có rủi ro của nâng ngực, hút mỡ có tai biến của hút mỡ, nâng mũi cũng có những biến chứng rất riêng”, ông phân tích.

Nhiều người thường chỉ nhìn thấy mặt “hào nhoáng” của ngành làm đẹp thông qua quảng cáo trước - sau, hình ảnh thay đổi ngoại hình hoặc lời giới thiệu “đẹp nhanh, ít đau”. Tuy nhiên, phía sau mỗi ca can thiệp thẩm mỹ lại là hàng loạt yếu tố chuyên môn rất phức tạp.

“Có những bệnh nhân mang bệnh lý nền như tim mạch, cao huyết áp, rối loạn miễn dịch, cơ địa lành thương kém… nhưng lại không được sàng lọc kỹ trước khi làm thủ thuật. Khi tai biến xảy ra thì hậu quả có thể rất nghiêm trọng”, chuyên gia nói thêm.

Theo Chủ tịch Hội Phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ Việt Nam, thực tế ít được nhắc tới là không phải biến chứng nào cũng đến từ lỗi kỹ thuật. Nhiều trường hợp kết quả sau phẫu thuật không giống kỳ vọng ban đầu cũng trở thành áp lực rất lớn cho cả bệnh nhân lẫn bác sĩ.

“Trong ngành này có một dạng ‘biến chứng’ khá đặc biệt, đó là bệnh nhân không hài lòng với kết quả. Về mặt y khoa có thể ca mổ không sai, nhưng nếu khách hàng cảm thấy không đẹp như mong muốn thì tranh chấp vẫn có thể xảy ra”, ông chia sẻ.

Đặc thù của ngành thẩm mỹ nằm ở chỗ ngoài yếu tố an toàn, kết quả còn liên quan trực tiếp đến cảm nhận cá nhân, tâm lý và kỳ vọng của người làm đẹp. Chính điều này khiến áp lực với bác sĩ thẩm mỹ luôn rất lớn.

Các bệnh viện lớn hiện tiếp nhận rất nhiều ca tai biến từ các cơ sở thẩm mỹ bên ngoài chuyển tới, với mức độ ngày càng phức tạp. Có những trường hợp bị nhiễm trùng nặng, hoại tử vùng mặt, tắc mạch sau tiêm filler, biến dạng mũi hoặc mất thị lực. Thậm chí có bệnh nhân phải trải qua nhiều cuộc phẫu thuật kéo dài suốt nhiều năm chỉ để khắc phục hậu quả của một lần làm đẹp.

“Có những biến chứng rất nặng và rất khó cứu chữa. Nhiều trường hợp dù bác sĩ cố gắng hết sức nhưng vẫn để lại di chứng lâu dài, thậm chí ảnh hưởng cả cuộc đời bệnh nhân”, bác sĩ Lê Hành chia sẻ bài học kinh nghiệm.

Trong đào tạo bác sĩ tạo hình thẩm mỹ, yếu tố an toàn luôn được đặt lên hàng đầu bởi đây là chuyên ngành có tính đặc thù rất cao.

Ông cho rằng để một ca phẫu thuật thẩm mỹ diễn ra an toàn cần hội đủ nhiều điều kiện: bác sĩ phải được đào tạo bài bản, bệnh nhân phải được thăm khám, đánh giá đầy đủ, kỹ thuật thực hiện phải đúng chuyên môn, cơ sở vật chất đạt chuẩn, đồng thời phải có hệ thống quản lý, giám sát hiệu quả.

“Nếu tất cả yếu tố này đều được đảm bảo thì mức độ an toàn sẽ tăng lên rất nhiều. Nhưng vấn đề là hiện nay chỉ hệ thống y tế chính thống mới đáp ứng tương đối đầy đủ các tiêu chuẩn đó”, ông nhận định.

Trong khi đó, điều lo ngại nhất lại nằm ở lực lượng hành nghề “ngoài luồng”.

“Rất nhiều người tham gia làm đẹp hiện nay không được đào tạo y khoa chính quy nhưng vẫn thực hiện các thủ thuật xâm lấn. Khi đã thiếu nền tảng chuyên môn thì gần như tất cả yếu tố an toàn đều không còn được đảm bảo nữa”, bác sĩ Lê Hành cảnh báo.