Tình hình vốn đã căng thẳng ở Trung Đông đã leo thang nghiêm trọng vào thứ Tư (18/3) sau khi Israel tấn công một cơ sở sản xuất khí đốt của Iran tại mỏ khí đốt Pars, khu vực mà Iran và Qatar cùng khai thác. Cuộc tấn công diễn ra trong bối cảnh chiến dịch quân sự chung của Mỹ và Israel nhằm vào Iran đang mở rộng.
Vì sao mỏ khí đốt Pars đặc biệt quan trọng?
Mỏ khí đốt Pars là mỏ lớn nhất thế giới, trải rộng khoảng 9.700 km vuông ở Vịnh Ba Tư, ước tính trữ lượng lên tới 1.800 nghìn tỷ feet khối (tương đương 51 nghìn tỷ mét khối) khí, đủ để cung cấp nhu cầu của thế giới trong hơn một thập kỷ.
Đối với Iran, đây là nguồn cung năng lượng nội địa chủ chốt, chiếm khoảng 70% sản lượng khí đốt. Bất kỳ gián đoạn nào tại đây đều có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất điện và nhu cầu sinh hoạt, đặc biệt trong bối cảnh nước này từng nhiều lần đối mặt với tình trạng thiếu năng lượng.
Các báo cáo ban đầu cho thấy khu vực bị tấn công có thể liên quan đến khoảng 12% sản lượng của mỏ - một con số không nhỏ nếu xét đến vai trò sống còn của mỏ khí Pars.
Mỏ này được Iran và Qatar cùng khai thác, trong đó Qatar là bên phát hiện trước từ năm 1971. Đây cũng là lần đầu tiên cơ sở hạ tầng năng lượng cốt lõi của Iran trở thành mục tiêu tấn công trực tiếp trong xung đột hiện nay.
Nguy cơ leo thang
Cuộc tấn công vào mỏ khí đốt đã làm dấy lên lo ngại về một cuộc leo thang rộng hơn, khi cả hai bên hiện đang nhắm mục tiêu vào cơ sở hạ tầng năng lượng trọng yếu. Các chuyên gia cảnh báo rằng, những cuộc tấn công như vậy có thể gây ra hậu quả lâu dài đối với thị trường năng lượng toàn cầu.
Giá dầu đã tăng sau cuộc tấn công, do lo ngại về sự gián đoạn nguồn cung. Các nhà phân tích cho rằng nếu các cơ sở sản xuất bị hư hại nghiêm trọng, quá trình phục hồi có thể mất nhiều năm.
Iran đã tấn công các cơ sở năng lượng lớn trong khu vực để trả đũa, gây ra "thiệt hại nặng nề" cho trung tâm năng lượng chính của Qatar, Khu công nghiệp Ras Laffan, một cơ sở chế biến khí đốt tự nhiên quan trọng. Hai nhà máy lọc dầu ở thủ đô Riyadh của Ả Rập Xê Út cũng bị nhằm mục tiêu.
Phản ứng của các bên
Các nước Ả Rập lên án các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng liên quan đến khu vực Pars. Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất gọi đây là "một sự leo thang nghiêm trọng", gây ra mối đe dọa trực tiếp không chỉ đối với nguồn cung năng lượng toàn cầu mà còn đối với an ninh khu vực, trong khi đó Qatar gọi các cuộc tấn công vào Pars là "một bước đi nguy hiểm và vô trách nhiệm".
Tổng thống Mỹ Donald Trump trong một bài đăng trên mạng xã hội Truth Social hôm 19/3 cho biết: "Israel, trong cơn tức giận trước những diễn biến gần đây ở Trung Đông, đã tiến hành cuộc tấn công dữ dội vào một cơ sở lớn thuộc mỏ khí đốt Pars của Iran. Tuy nhiên, chỉ một phần tương đối nhỏ của toàn bộ cơ sở này bị ảnh hưởng".
Theo ông Trump, Mỹ không được thông báo trước về cuộc tấn công cụ thể này. Qatar cũng hoàn toàn không liên quan và không có bất kỳ thông tin nào về việc sẽ xảy ra.
Tổng thống Donald Trump dọa sẽ "cho nổ tung" mỏ khí đốt lớn nhất thế giới - Pars ở Iran, nếu nước này tiếp tục tấn công Qatar để trả đũa vụ tấn công của Israel vào mỏ khí đốt này.
Nguy cơ khủng hoảng năng lượng kéo dài
Thế giới đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt năng lượng trầm trọng, với eo biển Hormuz bị phong toả và các cuộc tấn công lại một lần nữa làm rung chuyển thị trường, đẩy giá dầu toàn cầu tăng vọt.
Một khi thiệt hại đã xảy ra, việc khắc phục không bao giờ đơn giản và hậu quả có thể kéo dài và tàn khốc. Việc khôi phục các hệ thống năng lượng quy mô lớn sau xung đột là một nhiệm vụ khó khăn và tốn nhiều thời gian.
Tác động chính trị, xã hội
Sản xuất năng lượng ở vùng Vịnh không chỉ đơn thuần là vấn đề kinh tế mà còn đóng vai trò quan trọng trong sự ổn định chính trị và trật tự khu vực. Doanh thu từ dầu khí là nền tảng duy trì cân bằng xã hội ở nhiều quốc gia.
Mỏ khí đốt Pars trước đây cũng đóng vai trò là cầu nối giữa Iran và Qatar. Vụ tấn công mới nhất đã làm dấy lên lo ngại về việc xung đột sâu rộng hơn có thể không chỉ làm gián đoạn nguồn cung năng lượng mà còn cả các mối quan hệ khu vực vốn đã mong manh.
Với việc cả hai bên tiếp tục các cuộc tấn công và phản công, tình hình có nguy cơ leo thang hơn nữa, đe dọa nghiêm trọng đến cơ sở hạ tầng năng lượng toàn cầu.
