TPO - Lễ hội truyền thống Thượng Lâm Trang gây ấn tượng với cảnh tượng hiếm thấy khi có tới 13 kiệu cùng rước trong một hội làng. Ít ai biết rằng phía sau nghi lễ này không chỉ là sự náo nhiệt, mà còn ẩn chứa câu chuyện về tín ngưỡng đa thần, sự gắn kết liên làng và những lớp trầm tích lịch sử của vùng đất Thăng Long xưa.
Lễ hội truyền thống Thượng Lâm Trang, xã Phúc Sơn (trước là xã Đồng Tâm, huyện Mỹ Đức cũ), Hà Nội thu hút hàng vạn người dân và du khách tham dự. Điểm nhấn của lễ hội là cảnh tượng trang làng rước 13 kiệu, trong đó có 8 kiệu có tượng. Theo thông lệ, cứ 3 năm, lễ hội truyền thống Thượng Lâm Trang do nhân dân 2 xã Thượng Lâm và Đồng Tâm (cũ) phối hợp tổ chức từ 11-13/2 âm lịch. Năm nay, lễ hội diễn ra từ ngày 28-31/3 dương lịch, do nhân dân Đồng Tâm đăng cai tổ chức.
Ngày 30/3 được coi là chính hội Thượng Lâm Trang. Theo đó, từ sáng sớm, các đoàn rước đã tập trung tại sân vận động thôn Hoành 2, làm lễ mời thần và đón các làng bạn. Sau đó, đoàn rước di chuyển từ thôn Hoành 2 đến thôn Thượng, đi qua khu dân cư, di tích và các trục đường chính. Điểm cuối của đoàn rước là sân vận động thôn Hoành 2, sau khi hoàn thành hành trình rước đã định.
Một trong những điểm đặc biệt của lễ hội truyền thống Thượng Lâm Trang là việc rước nhiều kiệu. Đây không chỉ là nghi thức thể hiện sự gắn kết chặt chẽ giữa các cộng đồng trong khu vực mà còn phản ánh truyền thống thờ đa thần tại đây. Nơi đây thờ nhiều vị thần như Đức Bản Thổ, Đức Thánh Cả (Cao Sơn Đại Vương), Đức Thánh Hai (Quý Minh Đại Vương), Đức Thánh Ông (Uy Đức Đại Vương), Đức Chúa Ông (Đức Chúa Quan của 2 xã), Đức Thánh Mẫu (Vĩnh Hoa Công Chúa), Thiên Tiên Thánh Mẫu (Quế Hoa Công Chúa). Mỗi vị gắn với câu chuyện, công lao riêng trong quá trình dựng nước và giữ nước.
Lật lại các tư liệu cổ, đình Thượng Lâm là nơi lưu giữ nhiều dấu tích lịch sử quan trọng. Nổi bật là câu chuyện về Uy Đức Đại Vương (Lý Nghĩa Vinh) - vị tướng thời Lý Anh Tông, từng lập đồn trại tại đây, chiêu mộ binh sĩ, góp phần đánh dẹp giặc ngoại xâm. Xa hơn nữa, vùng đất này còn gắn với thời Hùng Vương, với các tướng Cao Sơn, Quý Minh, và tiếp nối là những cuộc khởi nghĩa thời Hai Bà Trưng.
Đây cũng là nơi thờ hai vị Đại vương là anh em song sinh: Cao Sơn Đại Vương (Đức Thánh Cả) và Quý Minh Đại Vương (Đức Thánh Hai). Theo thần tích, hai ngài sinh ngày 12/2 năm Nhâm Dần, cùng hóa ngày 28/11, giữ vai trò Tả - Hữu tướng quân dưới thời Hùng Duệ Vương. Khi giặc Ai Lao xâm lược, hai ngài được giao thống lĩnh quân tiên phong, lập đồn tại Thượng Lâm Trang, chiêu mộ trai tráng địa phương và nhanh chóng đánh tan quân giặc. Sau chiến thắng, hai ngài được phong là Phục Quốc Thượng hương quân Đại Vương và được nhân dân tôn thờ đến nay.
Kiệu Đức Bản Thổ.
Kiệu Đức Thánh Mẫu (Vĩnh Hoa Công Chúa).
Kiệu Thiên Tiên Thánh Mẫu (Quế Hoa Công Chúa).
Kiệu Đức Chúa Ông của hai chùa Giao Quang và Linh Quang.
Ngoài ra, đoàn rước còn có Kiệu Sắc, Kiệu Phù Hương và Kiệu Sắc Bằng, được bài trí trang nghiêm, sơn son thếp vàng.
Đến nay, lễ hội Thượng Lâm Trang vẫn được gìn giữ gần như nguyên vẹn. Tục rước kiệu vì thế không chỉ là nghi thức truyền thống, mà còn là sợi dây kết nối hiện tại với quá khứ, gắn kết cộng đồng qua nhiều thế hệ. Trong bối cảnh nhiều lễ hội ngày nay dần giản lược nghi thức, Thượng Lâm Trang vẫn giữ được bản sắc riêng. Từ đây, những câu chuyện về lịch sử, tín ngưỡng và tinh thần cộng đồng của một vùng đất tiếp tục được nối dài, sống động và bền bỉ qua thời gian.
