Đến thăm Pác Bó - nơi Bác Hồ trở về lãnh đạo cách mạng Việt Nam

Quốc Nam

25/01/2026 11:48

TPO - Sau 30 năm bôn ba tìm đường cứu nước, ngày 28/1/1941, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đã đặt dấu chân đầu tiên trở về nước qua cột mốc biên giới Việt Nam - Trung Quốc thuộc tỉnh Cao Bằng. Pác Bó trở thành chiến khu nơi Người lãnh đạo cách mạng Việt Nam đi đến thắng lợi trong giai đoạn 1941-1945.

Những ngày này, cả nước đang hướng về Khu di tích lịch sử Pác Bó, tỉnh Cao Bằng để kỷ niệm 85 năm Ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh về nước lãnh đạo cách mạng Việt Nam. Pác Bó theo tiếng địa phương nghĩa là miệng nguồn hay đầu nguồn, nơi đây đã gắn liền với giai đoạn lịch sử đặc biệt quan trọng trong cuộc đời hoạt động của Chủ tịch Hồ Chí Minh và cách mạng Việt Nam giai đoạn 1941-1945.

Ngày 28/1/1941, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đã trở về nước qua cột mốc biên giới Việt Nam - Trung Quốc số 108 để trực tiếp chỉ đạo phong trào cách mạng Việt Nam. Đây là một trong 314 cột mốc biên giới Việt Nam - Trung Quốc xưa, được làm bằng đá tảng nguyên khối, hình bầu dục, cao khoảng 70x50 cm, bên trên khắc nội dung bằng tiếng Trung và tiếng Pháp. Ảnh: *DT.*

Khu di tích Pác Bó nằm ở bản Pác Bó, xã Trường Hà, (huyện Hà Quảng cũ) tỉnh Cao Bằng, cách thành phố Cao Bằng hơn 50 km về phía Bắc, là điểm đầu (km 0) của đường Hồ Chí Minh.

Nơi đây nổi tiếng với những thác nước đẹp mê hồn, những con suối trong vắt, những cánh rừng nguyên sinh trải dài, núi đá trùng điệp hiểm trở, cheo leo và những cánh đồng trù phú.

Điểm dừng chân đầu tiên khi tới khu di tích Pác Bó là đền thờ Chủ tịch Hồ Chí Minh. Công trình khởi công ngày 19/5/2010 và khánh thành ngày 19/5/2011, nhân dịp kỷ niệm 121 năm ngày sinh của Người (19/5/1890 - 19/5/2011). Đền thờ Chủ tịch Hồ Chí Minh xây dựng theo kiểu của nhà sàn dân tộc Tày, Nùng, mộc mạc, đơn sơ nhưng có tính biểu tượng cao.

Nằm ở vị trí trang trọng nhất của linh thờ đó là tượng Chủ tịch Hồ Chí Minh. Bức tượng làm bằng hợp kim đồng, cao 1,8 m, nặng 1,26 tấn. Phía bên trên là bức hoành phi và đôi câu đối do Giáo sư, Anh hùng Lao động Vũ Khiêu phác thảo. Bức hoành phi “Hồng Nhật Cao Minh” ví Chủ tịch Hồ Chí Minh như là ánh mặt trời đỏ, thanh cao, trong sáng, soi đường chỉ lối cho cách mạng Việt Nam. Đôi câu đối “Lãnh tụ trở về, Nhật nguyệt bừng lên trời Pác Bó. Anh hùng tụ lại tinh hoa rực sáng đất Cao Bằng” với hàm ý là khi lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc trở về hình ảnh như ánh mặt trăng, mặt trời. Từ đấy, những nhà cách mạng như những vị anh hùng tụ lại cho tinh hoa đất trời Cao Bằng rực sáng.

Đi theo con đường nhỏ người dân và du khách sẽ đến núi Các Mác và suối Lê Nin. Con suối xưa kia được dân bản gọi là suối Khuổi Giàng, theo tiếng Tày có nghĩa suối Trời. Năm 1941, Chủ tịch Hồ Chí Minh về nước chọn hang Pác Bó ở và hoạt động cách mạng thì Người đặt tên cho suối này là suối Lê Nin. Cùng với đó, ngọn núi ngay phía trước suối được đặt tên là Các Mác, hai nhà lãnh đạo kiệt xuất của giai cấp vô sản thế giới.

Trên đường vào hang Pác Bó dọc suối Khuổi Giàng là nhiều điểm di tích gắn liền với quá trình Chủ tịch Hồ Chí Minh ở nơi đây như nhà ông Lý Quốc Súng, bàn đá, rừng trúc, bếp nấu ăn, bàn ghế đá...

Khuổi Giàng là nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh nghỉ ngơi, câu cá sau những buổi làm việc. Bên dòng suối trong vắt, Người đã sáng tác ra nhiều bài thơ trong đó có bài Tức cảnh Pác Bó: "Sáng ra bờ suối, tối vào hang. Cháo bẹ, rau măng vẫn sẵn sàng. Bàn đá chông chênh dịch sử Đảng. Cuộc đời cách mạng thật là sang".

Hang Cốc Bó (tiếng địa phương có nghĩa là "đầu nguồn") rộng khoảng 80 m2, cửa hang chỉ một người đi vừa. Đây là nơi Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc và các đồng chí cán bộ cách mạng ở từ ngày 8/2/1941 đến trung tuần tháng 3/1941. Trong hang hiện còn lưu giữ dòng chữ Hán do Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc khắc lên vách đá để ghi nhớ ngày Người chuyển từ nhà ông Lý Quốc Súng vào hang ở, đó là "Nhất cửu tứ nhất niên nhị nguyệt bát nhật" (tức ngày 8/2/1941). Ngoài ra, một chiếc giường đơn sơ được ghép từ mấy tấm phản – nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh và các đồng chí cán bộ nghỉ ngơi. Một bếp lửa nhỏ Bác dùng để sưởi ấm trong những đêm đông giá lạnh.