Đằng sau ngôi quán quân: Nền tảng số mở lối cho người khuyết tật

Tại vòng Chung kết cuộc thi “Sinh viên Thế hệ mới 2025”, dự án “Vươn mình cùng nền tảng số” của nhóm sinh viên Trường Quản trị và Kinh doanh (HSB), Đại học Quốc gia Hà Nội đã giành ngôi quán quân. Đằng sau kết quả ấy là một mô hình dự án cộng đồng, phi lợi nhuận, hướng trực tiếp tới một nhóm yếu thế trong xã hội - người khuyết tật tại một số khu vực trên địa bàn Hà Nội.

Nhóm thực hiện dự án gồm năm sinh viên đến từ nhiều chuyên ngành khác nhau: Nguyễn Hải Hà (Trưởng nhóm), Kiều Khánh Nam, Đào Ngọc Quỳnh Châu, Đào Thị Hương Ly và Nguyễn Đức Thành. Họ gặp nhau không chỉ là kiến thức quản trị, marketing hay công nghệ, mà còn là mong muốn đưa những khái niệm tưởng như “xa xỉ” với người khuyết tật - như truyền thông số, kinh doanh trên nền tảng số - trở thành công cụ thực tế, khả thi.

Từ khoảng trống tiếp cận số đến nhu cầu tự chủ nghề nghiệp

Chuyển đổi số đang mở ra nhiều cơ hội việc làm mới, đặc biệt trong các lĩnh vực sáng tạo nội dung, kinh doanh trực tuyến, dịch vụ trên nền tảng số. Tuy nhiên, không phải nhóm đối tượng nào cũng có khả năng tiếp cận bình đẳng với những cơ hội đó. Người khuyết tật vẫn đối mặt với nhiều rào cản về điều kiện học tập, công cụ, phương pháp đào tạo và sự hỗ trợ phù hợp.

Xuất phát từ nhận thức này, nhóm của Nguyễn Hải Hà lựa chọn người khuyết tật làm trung tâm của dự án. Hải Hà cho biết, đây là nhóm có tiềm năng lao động rõ ràng, có khả năng học hỏi và phát triển, song chưa được trao cơ hội tương xứng để phát huy năng lực trong môi trường số.

Theo trưởng nhóm Nguyễn Hải Hà, “Vươn mình cùng nền tảng số” được thiết kế nhằm trang bị cho người khuyết tật các kĩ năng công nghệ số cơ bản, giúp họ chủ động truyền thông, giới thiệu và kinh doanh các sản phẩm thủ công do chính mình tạo ra trên những nền tảng phổ biến như Facebook, TikTok. Thông qua các mô hình đào tạo đơn giản, dễ tiếp cận và gắn với thực hành, dự án hướng tới việc kết nối người khuyết tật với công nghệ, từ đó mở ra cơ hội tự chủ nghề nghiệp và hòa nhập xã hội theo hướng bền vững.

Không chỉ dừng lại ở việc gia tăng khả năng tiếp cận thị trường hay cải thiện thu nhập, quá trình học tập và thực hành còn góp phần khơi dậy sự tự tin, giúp người khuyết tật nhận thức rõ hơn về giá trị bản thân và khả năng sáng tạo của chính mình.

Ngay từ tên gọi, dự án đã thể hiện rõ mục tiêu tạo ra một “bệ phóng” để người khuyết tật có thể vươn lên bằng chính năng lực của mình trong thời đại số. Nội dung triển khai tập trung vào các kĩ năng truyền thông và kĩ năng số thiết thực như sử dụng nền tảng số, sáng tạo nội dung cơ bản, ứng dụng công nghệ vào hoạt động kinh doanh và công việc hằng ngày.

Người khuyết tật có thể tiếp cận những cơ hội việc làm phù hợp, làm việc linh hoạt, từng bước hòa nhập cộng đồng và tham gia sâu hơn vào đời sống kinh tế - xã hội. “Quan trọng hơn, dự án hướng tới thay đổi cách nhìn nhận của xã hội, khẳng định rằng người khuyết tật hoàn toàn có năng lực tạo ra giá trị và đóng góp tích cực nếu được trao đúng cơ hội và phương thức hỗ trợ phù hợp”, Hải Hà nhấn mạnh.

Tuy vậy, Hà cho biết, trong quá trình triển khai, nhóm đối mặt với không ít khó khăn, đặc biệt là sự chênh lệch về trình độ số và khả năng tiếp cận của các học viên. Nhiều nội dung liên quan đến chính sách nền tảng, an toàn trong kinh doanh số, quyền lợi người dùng hay yếu tố pháp lí vốn có lượng thông tin lớn và phức tạp, không dễ tiếp thu trong thời gian ngắn.

Để khắc phục, nhóm đã điều chỉnh tài liệu theo hướng tinh gọn, chia nhỏ kĩ năng, đồng thời kết hợp hỗ trợ trực tiếp và trực tuyến thông qua các nền tảng như Zalo, Google Meet. Việc thường xuyên lắng nghe phản hồi từ học viên giúp nhóm kịp thời hiệu chỉnh nội dung, phương pháp và nhịp độ đào tạo, bảo đảm tính phù hợp với từng đối tượng.

Thay đổi lớn từ tư duy đến hành động

Sau thời gian triển khai dự án, Hải Hà cho biết, chuyển biến rõ nét nhất được ghi nhận không chỉ ở kĩ năng, mà ở cách tư duy và mức độ chủ động của người tham gia. Trước khi tham gia dự án, nhiều học viên dù đã sử dụng điện thoại thông minh và các nền tảng số, nhưng chủ yếu phục vụ nhu cầu cá nhân, chưa hình dung rõ mối liên hệ giữa kĩ năng số với công việc và cơ hội phát triển bản thân.

Nhóm thực hiện đánh giá, khi được tiếp cận các nội dung truyền thông số một cách có hệ thống, được trực tiếp thực hành trên các nền tảng thực tế, người khuyết tật bắt đầu chủ động hơn trong việc nắm bắt cơ hội, định hướng phát triển nội dung cá nhân và tìm kiếm hướng đi phù hợp cho mình. Có những học viên từng nghe nhiều về chuyển đổi số nhưng chưa có cơ hội thực hành. Sau khi tham gia dự án, họ tự tìm hiểu thêm công cụ mới, chủ động luyện tập và thậm chí đề xuất được học thêm để hoàn thiện kĩ năng.

Sự thay đổi ấy không chỉ nằm ở thao tác hay kiến thức, mà quan trọng hơn là sự tự tin được hình thành từ bên trong. Người khuyết tật dần nhận thức rõ rằng họ có năng lực học hỏi, có thể tham gia thị trường lao động và khẳng định giá trị bản thân trong kỉ nguyên số.

Thành công của dự án “Vươn mình cùng nền tảng số” cho thấy, khi sinh viên được trao cơ hội sáng tạo và gắn kiến thức học thuật với thực tiễn xã hội, những sáng kiến nhỏ hoàn toàn có thể tạo ra tác động lớn. Dự án cũng đặt ra gợi mở về vai trò của giáo dục đại học trong việc nuôi dưỡng tinh thần trách nhiệm xã hội, thúc đẩy các mô hình hỗ trợ hòa nhập bền vững cho các nhóm yếu thế trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ.

Quảng Ninh tăng tốc xây hệ sinh thái đổi mới sáng tạo

Bí thư Hà Nội: Đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số phải có sản phẩm đầu ra đo đếm được

Sức trẻ mở lối chuyển đổi số trên ruộng đồng Đức Trọng