Trước thềm chuyến thăm Mỹ của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, chiếc máy bay chở nhà lãnh đạo Trung Quốc thu hút sự chú ý khi được đặt cạnh Không lực Một (Air Force One) của Tổng thống Mỹ Donald Trump.
Chiếc máy bay chở nhà lãnh đạo Trung Quốc, thường được truyền thông nhà nước và các thông cáo chính thức gọi là zhuan ji , hay "chuyên cơ", vẫn ít được thế giới biết đến hơn so với Không lực Một, mặc dù cả hai nước đều sử dụng máy bay Boeing 747 cho các chuyến đi của nguyên thủ.
Đối với một nguyên thủ quốc gia, máy bay không chỉ đơn thuần là phương tiện vận chuyển. Tầm bay, các tiện nghi trên máy bay và hệ thống an ninh phản ánh những yêu cầu thực tiễn của các chuyến đi và nhiệm vụ ngoại giao, và bản thân chiếc máy bay trở thành một phần của hình ảnh trong chuyến thăm cấp nhà nước.
Phương tiện này được coi là một trong những biểu tượng đầu tiên của một quốc gia khi đến nước chủ nhà, xuất hiện trên bầu trời trước khi nguyên thủ bước xuống đường băng.
Sự khác biệt giữa máy bay chở nguyên thủ Trung Quốc và Không lực Một của Mỹ
Trung Quốc không duy trì một chuyên cơ riêng dành cho nhà lãnh đạo cấp cao nhất, như cách Mỹ vận hành đội máy bay tổng thống. Các máy bay phục vụ những chuyến công du nước ngoài của ông Tập Cận Bình được vận hành bởi đội bay của Air China và chuẩn bị đặc biệt cho từng nhiệm vụ.
Năm 2013, khi ông Tập Cận Bình vừa nhậm chức, các chuyến công du nước ngoài của ông được thực hiện trên máy bay Boeing 747-400 của hãng Air China.
Boeing 747 là loại máy bay thân rộng, tầm bay xa, có hai lối đi, khoang hành khách rộng rãi và tầng trên có thiết kế đặc trưng.
Trong một bản tin của truyền thông nhà nước năm 2013, Lu Pei Xin, một cựu quan chức bộ phận lễ tân thuộc Bộ Ngoại giao Trung Quốc, đã đưa ra hai lý do Bắc Kinh không duy trì máy bay riêng dành cho nguyên thủ.
Thứ nhất, là để tránh lãng phí và các quy trình xử lý đặc biệt, đồng thời nâng cao hiệu suất sử dụng máy bay. Thứ hai, là bảo đảm an toàn bay, bởi một chiếc máy bay có hàng triệu linh kiện và không thể để không trong thời gian dài.
Trung Quốc công bố khá ít thông tin về loại máy bay mà nhà lãnh đạo cao nhất của họ sử dụng. Trong các báo cáo chính thức, máy bay của ông Tập Cận Bình thường chỉ được gọi đơn giản là "chuyên cơ", với rất ít chi tiết về chính chiếc máy bay đó.
Dù là cho các nhiệm vụ trong nước hay quốc tế, việc điều động và triển khai máy bay chuyên dụng đều phải tuân theo các quy trình nghiêm ngặt và mức độ bảo mật cao.
Ngược lại, Nhà Trắng duy trì một trang web riêng về chuyên cơ Air Force One, trong đó nêu chi tiết về ký hiệu máy bay, số hiệu đuôi, các tiện nghi trên máy bay và lịch sử của nó.
Tại Trung Quốc, đối với các nhiệm vụ bay chuyên chở nguyên thủ, Cục Hàng không Dân dụng nhận lệnh bay và chuyển cho hãng hàng không Air China thông qua văn phòng phụ trách các chuyến bay đặc biệt.
Trước mỗi chuyến công du, máy bay được lựa chọn và chuẩn bị theo quy trình đặc biệt. Phi hành đoàn được xác định riêng, máy bay trải qua các đợt kiểm tra an ninh và có thể được cải biến nội thất. Các kỹ thuật viên từ Sư đoàn 34 Không quân Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc sẽ hỗ trợ kiểm tra và thực hiện các sửa đổi cần thiết.
Ông Lu cho biết một chiếc máy bay được tân trang lại thường được chia thành bốn phần. Phía trước là khu vực dành riêng cho lãnh đạo quốc gia, bao gồm phòng khách, văn phòng và phòng ngủ. Tiếp theo là khu vực dành cho các bộ trưởng và quan chức cấp cao tháp tùng, rồi đến khu vực chỗ ngồi cho các quan chức cấp văn phòng và ban ngành. Khu vực phía sau được dành riêng cho giới truyền thông và nhân viên tháp tùng.
Ngược lại, chuyên cơ Air Force One được thiết kế để phục vụ các chuyến đi của tổng thống. Theo Nhà Trắng, chuyên cơ Air Force One có diện tích sàn 372 mét vuông, trải rộng trên ba tầng, bao gồm một phòng tổng thống với văn phòng, nhà vệ sinh và phòng họp, cùng khu vực riêng biệt dành cho các cố vấn cấp cao, nhân viên mật vụ và phóng viên đi cùng.
Ngoài ra còn bao gồm một phòng y tế có thể hoạt động như một phòng phẫu thuật, và có bác sĩ thường trực. Hai nhà bếp có khả năng chuẩn bị tới 100 suất ăn cùng một lúc.
Theo Không quân Mỹ, máy bay này cũng được trang bị hệ thống liên lạc an toàn, cầu thang lên xuống phía trước và phía sau, thiết bị xếp dỡ hành lý tự động và khả năng tiếp nhiên liệu trên không.
Ngoài cấu hình bên trong, Air Force One còn sở hữu một giao diện rất dễ nhận biết. Dòng chữ "United States of America", quốc kỳ Mỹ và con dấu của tổng thống được in nổi bật trên thân máy bay, khiến nó trở thành biểu tượng của lãnh đạo Nhà Trắng ở bất cứ nơi nào nó xuất hiện.
Hiện tại, Tổng thống Mỹ Donald Trump đang di chuyển trên một chiếc máy bay thuộc dòng Boeing 747 đời mới hơn.
