Gần 130 nguyên thủ quốc gia sẽ gặp gỡ trong bối cảnh trật tự thế giới thời hậu Thế chiến II đang bị thử thách. Trong khi đó, Liên Hợp Quốc vẫn chưa tìm được ứng cử viên nổi bật nào để thay thế Tổng thư ký Antonio Guterres, người sẽ kết thúc nhiệm kỳ vào cuối năm 2026.
Xung đột ở Trung Đông
Trung Đông sẽ tiếp tục là tâm điểm của các cuộc thảo luận, khi cuộc xung đột giữa Mỹ - Israel và Iran vẫn đang thúc đẩy lạm phát toàn cầu và gây bất ổn cho khu vực. Những bước tiến gần đây của lực lượng Houthi đang đe dọa hoạt động vận tải biển tại eo biển Bab el-Mandeb huyết mạch, và có thể khiến giá năng lượng tăng vọt hơn nữa.
"Rất khó để tìm ra giải pháp quân sự cho vấn đề này, và kinh nghiệm từ cuộc chiến tại Yemen đã cho thấy việc can thiệp thành công sẽ phức tạp đến mức nào", Tổng thư ký Guterres nói, đồng thời cho biết đặc phái viên của Liên Hợp Quốc về Yemen đang nỗ lực hết mình để thúc đẩy các cuộc đàm phán.
Tuy nhiên, các cuộc đàm phán hòa bình vẫn bị đình trệ khi Iran và Mỹ tiếp tục các đợt tấn công qua lại.
Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian dự kiến sẽ có bài phát biểu trước Đại hội đồng vào ngày 23/9.
Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu dự kiến sẽ phát biểu vào ngày 24/9.
Tổng thống Palestine Mahmoud Abbas không tham dự trực tiếp hội nghị năm nay. Đây là năm thứ hai liên tiếp ông vắng mặt. Tuy nhiên, Đại hội đồng đã bỏ phiếu cho phép ông Abbas phát biểu trực tuyến qua video.
Các nhà ngoại giao cho biết nhiều khả năng sẽ có một cuộc họp cấp cao bên lề hội nghị để thảo luận về xung đột tại Sudan, mặc dù khó có thể đạt được bước đột phá ngoại giao nào.
Xung đột Ukraine và an ninh lương thực
Một nội dung khác trong chương trình nghị sự là cuộc xung đột Nga - Ukraine, vốn đã kéo dài hơn bốn năm qua.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky và Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov sẽ có bài phát biểu trước Đại hội đồng.
Theo các nhà ngoại giao, ông Zelensky nhiều khả năng sẽ tìm cách củng cố vị thế của Ukraine trước một mùa đông được dự báo sẽ rất khắc nghiệt.
Tổng thống Mỹ Trump đã nhiều lần tỏ ra thất vọng vì không thể làm trung gian chấm dứt xung đột Nga - Ukraine, mục tiêu mà ông từng tuyên bố là ưu tiên hàng đầu khi bắt đầu nhiệm kỳ thứ hai vào tháng 1 năm ngoái. Tổng thống Mỹ đã trao đổi với người đồng cấp Nga Vladimir Putin vào đầu tháng này, nhưng chưa rõ liệu ông có kế hoạch gặp Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky tại New York hay không.
Trong khi đó, Tổng thư ký Guterres đã nhấn mạnh những tác động của cuộc chiến không chỉ đối với dân thường mà còn ảnh hưởng đến an ninh lương thực và giá năng lượng.
"Tình trạng phong tỏa thực tế tại Biển Đen đang gây ra những vấn đề nghiêm trọng, cộng hưởng với những khó khăn do cuộc khủng hoảng ở Trung Đông. Tôi cho rằng việc tìm ra giải pháp để hoạt động xuất khẩu lương thực, phân bón và năng lượng của cả Ukraine và Nga diễn ra an toàn qua tuyến đường Biển Đen là vô cùng quan trọng”, ông Guterres nói.
Rủi ro từ AI
Phiên họp diễn ra ngay sau khi một số lãnh đạo đầu ngành trí tuệ nhân tạo (AI) kêu gọi cùng nhau làm chậm lại quá trình phát triển công nghệ này, đồng thời cảnh báo AI có thể sớm tự cải tiến và vượt khỏi tầm kiểm soát của con người.
Ông Guterres cho biết AI sẽ là một chủ đề trọng tâm. Ông cũng nhấn mạnh, các quốc gia đang tiên phong trong lĩnh vực này cần thiết lập "những cơ chế kiểm soát chung nhằm tránh một cuộc chạy đua xuống đáy, vốn có thể dẫn đến thảm họa quy mô toàn cầu trong tương lai”.
Tổng thư ký Liên Hợp Quốc từ lâu đã đề xuất thiết lập cơ chế quản trị toàn cầu đối với AI. Năm 2023, Liên Hợp Quốc đã thành lập một cơ quan cố vấn về công nghệ này, với thành phần bao gồm các lãnh đạo doanh nghiệp công nghệ, quan chức chính phủ và các học giả.
Lời cảnh báo này đã đặt ông Guterres vào thế đối lập với ông Trump - người từng bác bỏ các rủi ro về AI và coi đó là một "trò lừa bịp", đồng thời cho rằng có một "âm mưu đen tối" nhắm vào công nghệ này, và Trung Quốc sẽ là bên hưởng lợi từ những nghi ngại xoay quanh quá trình phát triển AI.
