Động lực then chốt cho tăng trưởng
Ngày 13/4, chủ trì cuộc họp của Thường trực Chính phủ họp bàn về giải pháp, cách thức thực hiện cải cách, cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, Thủ tướng Lê Minh Hưng yêu cầu, đến ngày 20/4, các bộ phải đề xuất với Thường trực Chính phủ, Chính phủ phương án cắt giảm, cải cách thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, ngành nghề kinh doanh có điều kiện.
Theo báo cáo, hiện còn 198 ngành nghề kinh doanh có điều kiện và 4.603 điều kiện kinh doanh. Kết luận số 18 của Trung ương đã yêu cầu các bộ, cơ quan phải tiếp tục rà soát, cắt giảm tiếp 30% ngành nghề kinh doanh có điều kiện hiện nay, đồng thời cắt giảm 100% điều kiện kinh doanh không cần thiết.
Vừa qua, cùng với tinh gọn bộ máy, thủ tục hành chính của các bộ, ngành cũng đã được cắt giảm. Với Bộ Tài chính, năm 2025, tỷ lệ cắt giảm thủ tục hành chính đạt trên 80%. 123 điều kiện trong các lĩnh vực "nóng" như chứng khoán, bảo hiểm, thuế, hải quan... đã được đơn giản hóa.
Thực tế triển khai cho thấy, tại một số địa phương, cán bộ tại bộ phận một cửa vẫn chưa quen với hệ thống đăng ký mới đối với hộ kinh doanh và hợp tác xã. Nhu cầu tập huấn, hướng dẫn sử dụng vẫn còn lớn, ảnh hưởng nhất định đến hiệu quả vận hành trong giai đoạn đầu chuyển đổi.
Trao đổi với PV Tiền Phong, TS. Nguyễn Minh Thảo - TS. Nguyễn Minh Thảo - Phó trưởng Ban Phát triển doanh nghiệp và môi trường kinh doanh, Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính - đánh giá cao tinh thần chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ trong việc cải thiện môi trường kinh doanh, coi đây là động lực then chốt cho tăng trưởng. “Muốn tăng trưởng, phải dựa vào doanh nghiệp. Đầu tư công chỉ là một phần, còn đầu tư tư nhân, xuất khẩu, tiêu dùng… đều gắn với khu vực doanh nghiệp. Vì vậy, môi trường kinh doanh chưa bao giờ hết quan trọng”, bà Thảo nhấn mạnh.
Theo bà Thảo, có những giai đoạn nội dung cải cách điều kiện kinh doanh bị “chìm xuống” nhưng hiện nay đang được “kích hoạt trở lại” với một quyết tâm mới. Tuy nhiên, để cải cách đi vào thực chất, cần có nghiên cứu đủ sâu, lựa chọn đúng trọng tâm, ưu tiên những lĩnh vực tác động tới số lượng lớn doanh nghiệp hoặc gây vướng mắc lớn trong thực tiễn. Không chỉ dừng ở con số, mà phải đi vào nội hàm của từng quy định.
Cần đợt rà soát tổng thể, thực chất
Theo chuyên gia Nguyễn Minh Thảo, từ năm 2019 đến nay chưa có đợt rà soát đánh giá tổng thể danh mục ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Luật Đầu tư sửa đổi gần đây đã có một số điều chỉnh nhất định đối với ngành nghề kinh doanh có điều kiện. Ví dụ, với hoạt động kinh doanh vàng, phạm vi đã được thu hẹp khi loại trừ vàng trang sức, mỹ nghệ khỏi danh mục.
Tuy nhiên, theo bà Thảo, đây mới chỉ là những điều chỉnh mang tính cục bộ, chưa phản ánh đầy đủ bức tranh tổng thể. “Có những ngành nghề trước đây được phép thì nay bị siết lại nhưng cũng có nhiều lĩnh vực khác lại được mở rộng. Vấn đề là chúng ta chưa có một đánh giá tổng thể, hệ thống để xem những thay đổi đó đang đi theo xu hướng nào”, bà Thảo nói và nhấn mạnh, cần có đánh giá độc lập, thay vì hoàn toàn dựa vào báo cáo từ các bộ, ngành.
“Muốn đánh giá đúng, phải có chuyên gia từng ngành. Cơ quan pháp lý chỉ xác định quy định đó hợp pháp hay không, còn cần hay không thì phải do chuyên gia thực tiễn trả lời”, bà Thảo nói và dẫn lại kinh nghiệm giai đoạn 2016, khi nhóm nghiên cứu của Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương mất khoảng 1,5 năm để rà soát khoảng 6.000 điều kiện kinh doanh, từ đó xác định được khoảng 3.000 điều kiện kinh doanh không cần thiết.
Việc cắt giảm sau đó dựa trên hệ thống tiêu chí cụ thể như vốn, nhân lực, kỹ thuật, cơ sở vật chất…, tạo nền tảng cho mục tiêu cắt giảm 50% điều kiện kinh doanh một cách có cơ sở. Với thực trạng hiện nay, bà Thảo cho rằng, mục tiêu cắt giảm 30-50% được đưa ra cần có cơ sở rõ ràng để giải thích, vì sao là con số đó.
