Sáng 15/7, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam tổ chức Hội nghị phản biện xã hội đối với dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi). Bà Hà Thị Nga, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch - Tổng Thư ký Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, và Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh chủ trì hội nghị.
Bổ sung quy định về loại hình nhà ở cho thuê
Theo bà Hà Thị Nga, việc sửa đổi Luật Nhà ở, nhằm thể chế đầy đủ các chủ trương của Đảng và đặc biệt là khắc phục những khó khăn vướng mắc trong thực tiễn, tạo hành lang pháp lý đồng bộ, ổn định, khả thi cho công tác phát triển, quản lý và sử dụng nhà ở trong giai đoạn mới.
Thay mặt cơ quan soạn thảo, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh cho biết, việc sửa đổi Luật Nhà ở lần này đã thể chế hóa các quy định, nghị quyết, kết luận của Trung ương; luật hóa các quy định, cơ chế thí điểm đã được Quốc hội và Chính phủ thông qua trong thời gian vừa qua; đảm bảo sửa đổi các nội dung liên quan để phù hợp với mô hình chính quyền hai cấp...
Nêu cụ thể hơn, ông Nguyễn Văn Sinh cho biết, dự thảo luật quy định về 4 loại hình nhà ở và chính sách pháp luật tương ứng: nhà ở thương mại, nhà ở cho thuê, nhà ở công vụ và nhà ở chính sách.
Về phát triển nhà ở cho thuê: Bổ sung một chương mới quy định về nhà ở cho thuê từ vốn Nhà nước, vốn ngoài Nhà nước và nhà lưu trú công nhân trong khu công nghiệp. Quy định rõ đối tượng, điều kiện, hình thức đầu tư và các ưu đãi.
Về sở hữu nhà ở: Xem xét lại các quy định đối với cá nhân nước ngoài sở hữu nhà ở tại Việt Nam.
Về nhà ở thương mại giá phù hợp và nhà có mục đích lưu trú: Bổ sung chính sách ưu đãi phát triển và quy định về quản lý vận hành các loại hình này (căn hộ du lịch, căn hộ khách sạn, văn phòng lưu trú) để sử dụng đúng mục đích.
Về nhà ở chính sách: Luật hóa các chính sách ưu đãi cho chủ đầu tư nhà ở xã hội và nhà ở cho lực lượng vũ trang nhân dân đã được thí điểm.
Dự thảo luật cũng có quy định về cải tạo xây dựng lại chung cư cũ: Bổ sung hình thức BT, các chính sách về sử dụng đất, quy hoạch xây dựng linh hoạt hơn để thúc đẩy việc cải tạo chung cư cũ.
Về quản lý sử dụng nhà chung cư: Bổ sung mô hình thuê đơn vị chuyên nghiệp thực hiện một số nhiệm vụ của Ban quản trị nhằm nâng cao chất lượng quản lý, giảm khối lượng công việc cho Ban quản trị. Giải quyết các vướng mắc về kinh phí bảo trì, sở hữu chung - riêng và bổ sung quy định về hạ tầng cho giao thông xanh, xe điện, khu vực sạc điện trong chung cư.
Vấn đề nhà công vụ rất phức tạp
Ông Nguyễn Văn Pha, nguyên Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, cho rằng, quy định trong dự thảo luật về vấn đề nhà công vụ chưa có nhiều thay đổi đáng kể.
Ông Nguyễn Văn Pha nêu thực tế, hiện nay, trong quản lý nhà công vụ vẫn tồn tại một số hạn chế. Có tình trạng cán bộ sau khi về hưu, hoặc sau khi mất thì gia đình vẫn ở nhà công vụ. Có những trường hợp ở nhà công vụ nhưng không đúng tính chất công vụ.
Tình trạng trên, theo ông Pha, nguyên nhân không chỉ là ý thức sử dụng mà còn do thiết kế luật pháp. Các quy định hiện hành còn thiếu cơ sở lý luận thống nhất về nhà ở công vụ, thiếu cơ chế kiểm tra, xác định và đặc biệt là thiếu chế tài đủ mạnh đối với cơ quan quản lý nếu không thu hồi nhà đúng hạn. Chưa quy định công khai danh sách người được thuê và quản lý cũng chưa hết trách nhiệm.
Ông Pha đề xuất, nên quy định mở rộng đối tượng được thuê nhà công vụ, bổ sung nhiều nhóm mới như cán bộ điều động do sắp xếp bộ máy, cán bộ luân chuyển, giáo viên, bác sĩ vùng khó khăn, nhà khoa học chủ trì nhiệm vụ quốc gia. Cho phép mua hoặc thuê nhà ở thương mại để làm nhà công vụ, quy định chặt chẽ hơn về việc thu hồi nhà.
Đáng chú ý, trong số các đề xuất, theo ông Pha, dự thảo luật cần làm rõ, về điều kiện được thuê nhà công vụ; khái niệm “nhân tài” để được hưởng ưu đãi nhà công vụ; vấn đề dự trữ và quy hoạch nhà công vụ; cơ chế kiểm soát sử dụng; giá thuê nhà; xử lý nhà công vụ sau sáp nhập… “Đây là khoảng trống lớn. Cần bổ sung cơ chế chuyển đổi nhà công vụ dư thừa sang nhà ở cho thuê hoặc nhà ở xã hội để tránh lãng phí tài sản công”, ông Pha nêu thêm.
Bảo vệ, tạp vụ, lái xe công nghệ cần được quan tâm về nhu cầu thuê nhà
Góp ý tại hội nghị, ông Ngọ Duy Hiểu, Phó Chủ tịch thường trực Tổng liên đoàn Lao động Việt Nam, bày tỏ mong muốn, dự thảo luật phải thực sự thúc đẩy phát triển nhà ở với tinh thần nhanh hơn, nhiều hơn và chất lượng hơn.
Ông Hiểu cho rằng, phải đa dạng hóa các loại hình nhà ở, đặc biệt quan tâm đến nhu cầu của công nhân và người lao động là thuê và thuê mua nhà. Các đối tượng khó khăn, cụ thể là công nhân, phải được tiếp cận chính sách nhà ở xã hội một cách thuận lợi và chính xác. Đồng thời, phải có tầm nhìn về chất lượng quy hoạch, không gian sống và đặc biệt là việc kết nối giao thông. Nếu xây dựng những khu chung cư mà giao thông không thuận tiện sẽ gây ra những hệ lụy khác.
Góp ý về một số vấn đề cụ thể, ông Ngọ Duy Hiểu cho rằng, về đối tượng và điều kiện thuê nhà, cần bổ sung đối tượng là người lao động làm việc trong các cơ quan, tổ chức, đơn vị. Hiện nay dự thảo mới chỉ tập trung vào doanh nghiệp và hợp tác xã. Những người làm công việc như bảo vệ, tạp vụ tại các cơ quan như MTTQ cũng là đối tượng khó khăn cần được quan tâm. Ngoài ra, cũng nên nghiên cứu bổ sung đối tượng "lao động tự do" (lao động phi chính thức) như lái xe công nghệ. Đây là nhóm đối tượng không có hợp đồng lao động cụ thể nhưng có nhu cầu nhà ở rất lớn và không nên để ai bị bỏ lại phía sau.
