Gánh nặng thực tế: đau đớn và gián đoạn cuộc sống
Không chỉ dừng ở nguy cơ lý thuyết, bệnh zona còn để lại tác động rõ rệt trong đời sống người bệnh. Trong số những người từng mắc bệnh, 42% cho biết phải chịu đựng các cơn đau nghiêm trọng ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày.
Đáng chú ý, 33% người bệnh phải nghỉ việc hoặc không thể tham gia các hoạt động xã hội do ảnh hưởng của bệnh.
Zona thần kinh do sự tái hoạt của virus varicella-zoster – tác nhân gây bệnh thủy đậu. Bệnh thường biểu hiện bằng phát ban kèm mụn nước gây đau rát, có thể kéo dài và dẫn đến biến chứng như đau dây thần kinh sau zona, thậm chí ảnh hưởng đến thị lực hoặc liên quan đến các biến cố tim mạch, đột quỵ.
Một khảo sát toàn cầu mới công bố cho thấy, dù phần lớn người lớn tuổi lo ngại về mức độ nguy hiểm của bệnh zona thần kinh, nhưng nhận thức về nguy cơ và mối liên hệ với bệnh mạn tính vẫn còn nhiều khoảng trống. Đáng chú ý, hơn một nửa số người được hỏi chưa từng chủ động trao đổi với nhân viên y tế về căn bệnh này.
Dữ liệu khảo sát do GSK công bố trong tháng 3 cho thấy, có tới 78% người tham gia lo ngại bệnh zona có thể làm gián đoạn cuộc sống thường ngày, trong khi 72% e ngại nguy cơ phải nhập viện kéo dài.
Tuy nhiên, điều đáng chú ý là 54% số người được khảo sát cho biết họ chưa từng chủ động trao đổi với nhân viên y tế về bệnh zona thần kinh. Khoảng cách giữa nhận thức và hành động này đặt ra yêu cầu cấp thiết trong việc nâng cao vai trò tư vấn y tế, đặc biệt với nhóm nguy cơ cao.
Người có bệnh mạn tính đối mặt nguy cơ lớn hơn
Khảo sát được thực hiện trên hơn 6.000 người từ 50 tuổi trở lên tại 10 quốc gia, tập trung vào nhóm đang sống chung với các bệnh mạn tính như tim mạch, đái tháo đường, bệnh thận hay bệnh phổi mạn tính.
Kết quả cho thấy, đây là nhóm có nguy cơ mắc bệnh zona cao hơn và dễ gặp biến chứng nghiêm trọng. Các nghiên cứu lâm sàng chỉ ra rằng nguy cơ mắc bệnh có thể tăng thêm 34% ở người bệnh tim mạch, 38% ở người đái tháo đường và 29% ở người bệnh thận mạn tính.
Trên phạm vi toàn cầu, cứ ba người trưởng thành thì có một người có nguy cơ mắc zona thần kinh trong suốt cuộc đời, đặc biệt khi hệ miễn dịch suy giảm theo tuổi tác hoặc do bệnh nền.
Dù đối mặt nhiều rủi ro, nhận thức của người dân về mối liên hệ giữa bệnh mạn tính và hệ miễn dịch vẫn còn chưa đầy đủ. Cứ bốn người thì có một người cho rằng bệnh lý mạn tính không ảnh hưởng đến hệ miễn dịch cũng như nguy cơ mắc zona.
Bên cạnh đó, 46% người tham gia khảo sát không nhận thức được rằng các bệnh nền có thể làm tăng mức độ nghiêm trọng của bệnh.
Theo TS. Elena DeAngelis, Giám đốc Y khoa, GSK Việt Nam cho biết: "Hệ miễn dịch suy yếu do tuổi tác kết hợp với các bệnh mạn tính như đái tháo đường, bệnh thận hay tim mạch sẽ làm gia tăng đáng kể nguy cơ mắc zona. Vì vậy, việc đưa phòng ngừa zona vào quản lý bệnh mạn tính là một hướng tiếp cận cần thiết".
Trong bối cảnh đó, Tuần lễ Hành động phòng ngừa bệnh zona 2026 (diễn ra từ 23/2 đến 1/3/2026) được xem là dấu mốc chuyển từ nâng cao nhận thức sang thúc đẩy hành động.
Chương trình hướng tới thu hẹp khoảng trống kiến thức, đồng thời khuyến khích người dân, đặc biệt là nhóm trên 50 tuổi có bệnh mạn tính chủ động trao đổi với nhân viên y tế để đánh giá nguy cơ và có biện pháp phòng ngừa phù hợp.
Những con số từ khảo sát cho thấy, zona thần kinh không chỉ là một bệnh lý đơn lẻ mà cần được nhìn nhận trong tổng thể chăm sóc sức khỏe người cao tuổi, đặc biệt ở nhóm có bệnh nền. Việc chủ động tìm hiểu, tham vấn y tế và tích hợp phòng ngừa vào quản lý bệnh mạn tính sẽ là chìa khóa để giảm thiểu gánh nặng của căn bệnh này trong cộng đồng.
