Những ngày qua, trên mạng xã hội lan truyền hình ảnh, thông tin về việc hổ đá (Hà Gừ) tại xã Y Tý bị lấy mất, thu hút sự quan tâm của dư luận. Theo nội dung bài đăng, bức tượng Hà Gừ này được cho là biểu tượng tâm linh lâu năm, tài sản tinh thần chung của đồng bào Hà Nhì ở Y Tý.
Trao đổi với phóng viên báo Tiền Phong, ông Nguyễn Văn Tài, Chủ tịch UBND xã Y Tý cho biết tượng đá bị mất không phải là pho tượng mang bản sắc văn hóa, tín ngưỡng của đồng bào Hà Nhì mà là bức tượng khác. “Những bức tượng Hà Gừ được đặt tại thôn Choản Thèn mới là con vật được đồng bào Hà Nhì xem là linh thiêng; còn tượng đá bị mất nằm ở cánh đồng Thèn Pả, thuộc thôn Lao Chải là một bức tượng khác”, ông Tài nói.
Theo ông Tài, UBND xã Y Tý đã giao lực lượng công an, phòng văn hóa của xã vào cuộc xác minh. Qua kiểm tra, bức tượng đá bị mất có hình dáng giống con hổ được đặt tại khu vực cánh đồng Thèn Pả, thôn Lao Chải, nằm sát một ngôi mộ cổ có từ lâu đời của người Hán. Ngôi mộ không còn nguyên vẹn, không có người chăm sóc, thờ cúng. Tại thời điểm kiểm tra, bức tượng đã không còn tại vị trí ban đầu. Người cao tuổi, người có uy tín ở thôn Lao Chải và một số hộ dân cho biết, đây chỉ là tượng đá gắn với ngôi mộ, không liên quan đến phong tục, tín ngưỡng của địa phương và chưa từng được cơ quan có thẩm quyền công nhận giá trị di sản.
Trước thông tin lan truyền trên mạng xã hội, chính quyền địa phương khẳng định, việc cho rằng đây là “biểu tượng tâm linh lâu năm” là không có cơ sở nghiên cứu về văn hóa, lịch sử cũng như tài liệu chứng minh đó là linh vật truyền thống của cộng đồng tại địa phương.
"Việc tuyệt đối hóa yếu tố “biểu tượng tâm linh” khi chưa được cơ quan chuyên môn thẩm định có thể gây hiểu nhầm, làm sai lệch nhận thức về lịch sử, văn hóa địa phương, đề nghị các tổ chức, cá nhân không chia sẻ các thông tin chưa được kiểm chứng. Chính quyền địa phương đang xác minh, làm rõ việc bức tượng đá không còn tại vị trí ban đầu; không loại trừ khả năng người dân đã di dời bức tượng đi nơi khác”, ông Nguyễn Văn Tài, Chủ tịch UBND xã Y Tý, cho biết.
Tượng Hà Gừ (hổ đá) nằm tại thung lũng Thề Pả, khu ruộng canh tác ngô thuộc thôn Choản Thèn, xã Y Tý. Theo chính quyền địa phương, các con hổ đá ở Thề Pả được tạc từ đá trắng nguyên khối, đầy đủ đầu, thân, chân và đuôi, đặt trên bệ chắc chắn. Tượng cao khoảng 1,4m (tính từ chân đến đỉnh đầu) và dài khoảng 1,2m. Hổ đá được tạo hình trong tư thế dữ dằn: miệng há rộng, nanh lộ rõ, như đang trấn giữ, xua đuổi muông thú. Qua thời gian, tượng phủ rêu phong nhưng vẫn đứng giữa những thửa ruộng bậc thang.
Đồng bào Hà Nhì tại địa phương coi các tượng đá Hà Gừ là linh thiêng trong đời sống tín ngưỡng, văn hóa. Những bức tượng hổ đều không ghi niên đại tạc dựng. Nguồn gốc được truyền miệng qua nhiều thế hệ, song chưa có công trình nghiên cứu chính thức ghi nhận trong tài liệu về văn hóa, phong tục địa phương.
