Đó là những lập luận từ nhóm sinh viên Đại học Kinh tế Quốc dân trong tác phẩm “Không để những “khoảng trống” nhận thức trở thành điểm nóng tư tưởng ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số”, tại Cuộc thi chính luận bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong đoàn viên, thanh niên năm 2025.
Từ khoảng trống thông tin
Trong kỷ nguyên số, mạng xã hội không chỉ đóng vai trò là công cụ truyền thông hiện đại, mà còn trở thành một “đấu trường” tư tưởng đa chiều với các luồng thông tin tích cực, tiêu cực cùng tồn tại và cạnh tranh khốc liệt. Đây là con dao hai lưỡi, vừa là phương tiện hữu hiệu để lan tỏa các chủ trương, chính sách đúng đắn của Đảng và Nhà nước đến đông đảo quần chúng, vừa là “vũ khí mềm” mà các thế lực thù địch triệt để lợi dụng nhằm tiến hành các hoạt động “diễn biến hòa bình”, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” một cách tinh vi và nguy hiểm hơn bao giờ hết.
Ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, dân trí còn chưa đồng đều, hiểu biết về chính trị - pháp luật còn hạn chế, khoảng trống về thông tin chính thống trở thành điều kiện lý tưởng để các loại tà đạo, tư tưởng ly khai, xuyên tạc lịch sử len lỏi vào đời sống thường ngày.
Các nền tảng như Facebook, Zalo, YouTube, TikTok… vốn chỉ cách một cái chạm tay trên điện thoại, đã trở thành “địa bàn ngầm” cho các luận điệu phản động phát tán với mức độ ngày càng tinh vi. Ở đó, những clip ngắn mang tính tuyên truyền chống phá, những tài liệu xuyên tạc lịch sử, bóp méo chính sách dân tộc - tôn giáo - đất đai, thậm chí là lời kêu gọi tụ tập, biểu tình, đã và đang được phát tán rộng rãi, rất khó kiểm soát nếu không có sự vào cuộc chủ động, bền bỉ của lực lượng chức năng.
Điển hình là việc thành lập “Hội thánh Tin lành Đề Ga” - một tổ chức phản động đội lốt tôn giáo, lôi kéo tín đồ bằng cách xuyên tạc chính sách của Đảng và Nhà nước. Nhiều người tham gia vì tin tưởng đây là “con đường khai sáng”, mà không biết rằng mình đang tiếp tay cho hành vi vi phạm pháp luật, gây mất ổn định xã hội...
Cán bộ cơ sở - mắt xích yếu cần được gia cố
Một trong những nguyên nhân then chốt dẫn đến những “khoảng trống” nhận thức ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số là chất lượng đội ngũ cán bộ cơ sở - những người trực tiếp thực thi các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước tại thôn, bản, xã. Đây được xem là “cầu nối” giữa ý Đảng và lòng dân, là tuyến đầu trong công tác tư tưởng - chính trị, đặc biệt ở những địa bàn chiến lược, vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới.
Trong những năm qua, hệ thống chính trị đã có nhiều chủ trương đúng đắn trong việc tăng cường cán bộ là người dân tộc thiểu số, người có uy tín trong cộng đồng để đảm đương vai trò lãnh đạo, quản lý ở cơ sở. Tuy nhiên, ở không ít địa phương, việc tuyển chọn, bố trí và đào tạo đội ngũ cán bộ này vẫn còn mang tính hình thức, đôi khi chạy theo chỉ tiêu cơ học mà chưa gắn với yêu cầu thực tiễn.
Hệ quả là nhiều cán bộ cơ sở, nhất là ở cấp thôn, bản, xã, chưa qua đào tạo bài bản, không được chuẩn hóa về chuyên môn, nghiệp vụ, thiếu kỹ năng tuyên truyền, lập kế hoạch, và đặc biệt là chưa nắm vững hệ thống pháp luật, những kiến thức thiết yếu để triển khai hiệu quả các chương trình, chính sách phát triển kinh tế - xã hội, an ninh - quốc phòng tại địa phương.
Thực tiễn cho thấy, ở những địa bàn mà công tác cán bộ cơ sở được làm tốt, người dân có sự tin tưởng và gắn bó với chính quyền, các chính sách của Đảng và Nhà nước thường được triển khai một cách suôn sẻ, hiệu quả, tình hình an ninh trật tự ổn định, đời sống vật chất - tinh thần của người dân ngày càng được cải thiện.
Ngược lại, ở những nơi cán bộ thiếu năng lực, thiếu trách nhiệm, làm việc theo kiểu “hành chính hóa” công tác tư tưởng, thì lòng dân dễ bị dao động, dễ bị tác động bởi những luồng thông tin sai trái, thù địch. Đây chính là mảnh đất màu mỡ cho những phần tử xấu lợi dụng để kích động tư tưởng ly khai, chia rẽ khối đại đoàn kết dân tộc.
Lực lượng người có uy tín trong cộng đồng vốn được xem là “cánh tay nối dài” của Đảng trong công tác dân vận ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, nhưng đến nay vẫn chưa được khai thác đầy đủ và hiệu quả như kỳ vọng.
Dù được công nhận và hỗ trợ phụ cấp định kỳ, song trên thực tế, ở không ít địa phương, lực lượng này chưa thực sự được mời tham gia sâu vào các chương trình giám sát, phản biện xã hội hoặc các hoạt động hoạch định chính sách liên quan trực tiếp đến đời sống đồng bào.
Việc đánh giá, lựa chọn người có uy tín đôi khi vẫn còn mang tính hình thức, thiếu sự sát sao với thực tiễn ở cơ sở, dẫn đến tình trạng “hữu danh vô thực”, thậm chí trở thành một hình thức “trang trí chính sách” hơn là một chủ thể tích cực tham gia vào quá trình vận hành hệ thống chính trị ở cơ sở.
Hệ quả là, trong khi “người bản địa nói tiếng bản địa” - những người am hiểu sâu sắc văn hóa, phong tục, tập quán của cộng đồng lại có khả năng thuyết phục và vận động rất cao, thì thông tin, đường lối, chính sách vẫn chủ yếu được truyền đạt thông qua đội ngũ cán bộ chuyên trách, vốn có thể xa lạ với không gian văn hóa và lối sống của người dân.
Điều này tạo ra khoảng cách về mặt tiếp nhận tư tưởng giữa chính quyền với người dân bản địa. Khoảng cách ấy nếu không được thu hẹp bằng sự thấu hiểu, đồng hành và tin cậy sẽ dễ dẫn đến tâm lý xa cách, thậm chí là nghi ngờ trong một bộ phận đồng bào, nhất là khi bị các thế lực thù địch lợi dụng để gieo rắc thông tin sai lệch, xuyên tạc bản chất chính sách dân tộc của Đảng và Nhà nước.
“Ðốm lửa đỏ” giữ ấm trận địa tư tưởng
“Vùng trắng thông tin”, “khoảng trống lý luận”, “điểm mù chính trị”... nếu không được lấp đầy bằng các kênh thông tin chính thống sẽ dễ trở thành mảnh đất màu mỡ cho những tư tưởng sai lệch, phản động nảy sinh, lan rộng.
Vì vậy, bên cạnh việc bảo đảm thông tin “đúng, đủ, kịp thời”, công tác tuyên truyền chính trị cần hướng đến nguyên tắc: “nói cho gần, nói cho thấm” - tức là phải phù hợp với văn hóa, ngôn ngữ, phong tục và thói quen tiếp nhận thông tin của từng cộng đồng dân tộc. Đồng thời, cần đảm bảo tính hai chiều trong truyền thông chính trị, không chỉ dừng lại ở việc nói cho dân hiểu, mà còn phải lắng nghe dân nói, phản hồi từ thực tiễn để từ đó điều chỉnh chính sách, phương thức tuyên truyền cho sát hợp và hiệu quả hơn.
Không ai giữ vững “vùng xanh tư tưởng” hiệu quả hơn chính những con người gắn bó với núi rừng, bản làng, với từng cánh nương, lối mòn và tiếng khèn, tiếng chiêng ngân vang qua bao thế hệ. Bởi vậy, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số không thể chỉ là mệnh lệnh từ trung ương hay khẩu hiệu chung chung, mà phải bắt đầu từ những hành động cụ thể, kiên trì và gần gũi ở từng thôn bản, từng gia đình, từng cán bộ cơ sở và từng “người có uy tín” trong cộng đồng.
Ảnh minh họa: Thái Lâm
Không ai giữ vững “vùng xanh tư tưởng” hiệu quả hơn chính những con người gắn bó với núi rừng, bản làng, với từng cánh nương, lối mòn và tiếng khèn, tiếng chiêng ngân vang qua bao thế hệ. Bởi vậy, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số không thể chỉ là mệnh lệnh từ trung ương hay khẩu hiệu chung chung, mà phải bắt đầu từ những hành động cụ thể, kiên trì và gần gũi ở từng thôn bản, từng gia đình, từng cán bộ cơ sở và từng “người có uy tín” trong cộng đồng.
Khi một ngọn đèn trong bản sáng lên bằng niềm tin chính trị, bằng tri thức chính thống, bằng ý thức công dân chủ động và tỉnh táo, đó không chỉ là ánh sáng của nhận thức, mà còn là “đốm lửa đỏ” giữ ấm cho cả một trận địa tư tưởng rộng lớn. Những ngọn đèn như thế, khi nhân lên trong hàng ngàn bản làng, sẽ tạo thành một mạng lưới nhận thức vững chắc, ngăn chặn mọi âm mưu lật đổ từ bên ngoài, vô hiệu hóa mọi luận điệu xuyên tạc từ thế lực thù địch.
Chỉ khi chính sách đến được đúng người, đúng lúc, đúng cách và được “nói bằng tiếng của cộng đồng”, thì mới thực sự đi vào đời sống. Và chỉ khi người dân thực sự hiểu, tin và đồng hành với đường lối của Đảng, thì những thành trì tư tưởng mới được củng cố từ gốc rễ, tạo nên thế trận lòng dân - thế trận bền vững nhất trong mọi thời đại.
