Tham vọng giao thông xanh
UBND TP. Hà Nội vừa ban hành kế hoạch chuyển đổi taxi sử dụng nhiên liệu hóa thạch sang dùng điện, năng lượng xanh hôm 27/2. Thành phố đưa ra lộ trình chậm nhất đến năm 2030 hoàn thành việc chuyển đổi 100% taxi sử dụng xăng, dầu sang taxi dùng điện, năng lượng xanh. Lộ trình này được chia thành các mốc cụ thể: 63-64% taxi dùng điện, năng lượng xanh vào năm 2026 và tiến tới 88-96% vào năm 2029.
Hiện nay, thành phố có hơn 14.300 taxi đang hoạt động, trong đó số lượng xe điện đã chiếm áp đảo với gần 8.800 xe. Dự kiến tổng số taxi phải chuyển đổi từ nay đến năm 2030 lên tới gần 28.000 chiếc.
Trước đó, Thủ đô cũng ban hành kế hoạch chuyển đổi 100% xe buýt sử dụng xăng, dầu sang xe buýt điện và năng lượng xanh, với mốc thời gian chậm nhất cũng là vào năm 2030. Đồng thời, tại kỳ họp cuối năm 2025, HĐND TP. Hà Nội đã thông qua nghị quyết về vùng phát thải thấp. Theo đó, tại các vùng phát thải thấp, xe máy chạy xăng sẽ bị hạn chế theo khung giờ hoặc theo khu vực nhất định.
Không riêng Hà Nội, cuối năm 2025, Sở Xây dựng TPHCM đã gửi Bộ Xây dựng báo cáo kết quả thực hiện Chỉ thị 20/2025 của Thủ tướng về nhiệm vụ cấp bách trong phòng ngừa và xử lý ô nhiễm môi trường trên địa bàn.
Theo lộ trình dự kiến, từ năm nay TPHCM hạn chế xe công nghệ và xe kinh doanh vận tải dùng xăng, dầu không đạt chuẩn khí thải tại các "vùng phát thải thấp" (LEZ) ở khu vực trung tâm.
Giai đoạn 2027-2030, tất cả xe máy sẽ kiểm định khí thải, hạn chế ô tô và xe máy dưới chuẩn tại trung tâm, sau đó mở rộng sang Bình Khánh, An Thới Đông, Cần Giờ và Thạnh An. Đến 2031, vùng phát thải thấp (LEZ) bao trọn Vành đai 1 và từ 2032, tiêu chuẩn khí thải sẽ được nâng cao.
Đặc biệt, đến năm 2030, TPHCM đặt mục tiêu chuyển đổi toàn bộ xe công sang xe điện. Song song đó, các loại hình xe taxi, xe công nghệ và xe cá nhân cũng nằm trong diện mở rộng "xanh hóa" theo lộ trình đến năm 2050
Bài học từ Thâm Quyến
Reuters cho biết Thâm Quyến (Trung Quốc) đạt cột mốc điện hóa gần như toàn bộ taxi từ cuối năm 2018 và đầu 2019. Với khoảng 22.000 taxi điện, chiếm 99% tổng số taxi. Thâm Quyến sở hữu một trong những đội taxi điện lớn nhất thế giới, giúp giảm 1,35 triệu tấn CO2 mỗi năm.
Thành công của Thâm Quyến đến từ lợi ích kinh tế rõ rệt. Chi phí nhiên liệu cho taxi điện tại đây chỉ khoảng 0,2 Nhân dân tệ (RMB)/km (tương đương 700 đồng/km), rẻ bằng 1/4 so với mức 0,8 RMB/km của xe chạy xăng. Một xe điện chạy 100km chỉ tốn khoảng 30 RMB tiền điện (hơn 114.000 đồng), trong khi xe xăng ngốn tới hơn 60 RMB tiền (hơn 228.000 đồng) nhiên liệu. Để xóa bỏ "nỗi lo hết pin", mạng lưới hạ tầng đã được phủ sóng với hơn 190.000 đầu sạc tính đến giữa năm 2023, đi kèm chính sách giảm giá điện ban đêm (chỉ còn 0,3 RMB/kWh) và miễn phí đỗ xe 1-2 giờ tại bãi sạc công cộng.
Anh dùng lợi ích kinh tế làm đòn bẩy
Tại Anh, tỷ lệ taxi sử dụng xăng và dầu diesel đã giảm từ 89% (năm 2020) xuống còn 71% (năm 2024), trong khi taxi điện chạy bằng năng lượng từ pin tăng gấp bốn lần.
Động lực chuyển đổi đến từ việc chi phí vận hành một chiếc xe điện thấp hơn 50% so với xe chạy xăng.
Bên cạnh đó, các đô thị lớn tại Anh đang thiết lập Khu vực không khí sạch (CAZ). Sử dụng xe điện giúp tài xế được miễn phí khi đi vào các khu vực này, tiết kiệm hàng trăm bảng mỗi tháng. Để bù đắp chi phí cho người mua xe ban đầu, Chính phủ Anh duy trì Chương trình Trợ cấp xe điện (ECG) đến năm 2028 và 2029, giúp tài xế tiết kiệm tới 3.750 bảng Anh (hơn 131,5 triệu đồng) khi mua taxi điện mới.
Singapore và Ấn Độ ưu đãi khủng
Đối với quá trình chuyển đổi taxi chạy nhiên liệu hóa thạch sang taxi điện, Singapore chọn cách dùng biện pháp mạnh: Từ ngày 1/1/2025 nước này đã chấm dứt cấp giấy tờ mới cho tất cả ô tô và taxi chạy bằng dầu diesel. Những xe chạy dầu cũ muốn gia hạn quyền sở hữu (COE) sẽ phải chịu mức phụ phí thuế đường bộ tăng 10-50%. Mục tiêu của Singapore là loại bỏ hoàn toàn xe động cơ đốt trong vào năm 2040.
Đi kèm với sự cứng rắn là những gói ưu đãi khổng lồ. Nếu chuyển sang mua xe điện thuần túy, người dùng có thể được giảm thuế lên tới 45.000 SGD (hơn 800 triệu đồng) thông qua các chương trình hỗ trợ. Riêng với hãng taxi, chính phủ cấp quỹ hỗ trợ lắp đặt trạm sạc riêng và giảm thuế đường bộ...
New Delhi - Ấn Độ đang bị ô nhiễm, chính quyền đặt mục tiêu 100% taxi và xe dịch vụ phải là xe điện vào năm 2027. Ấn Độ cấm hoàn toàn ô tô chạy xăng trên 15 tuổi và xe diesel trên 10 tuổi. Thậm chí, từ ngày 1/7/2025, chính quyền đã ban hành lệnh cấm bán nhiên liệu cho các phương tiện cũ này để ép buộc chúng ngừng hoạt động. Đồng thời, các chính sách trợ giá mua xe điện (như hỗ trợ 360 USD cho xe chở hàng nhẹ) liên tục được triển khai để thúc đẩy quá trình chuyển đổi.