Trao đổi với phóng viên, bác sĩ Phạm Đức Mạnh cho biết, không phải mọi trường hợp ung thư tinh hoàn đều cần hóa trị hay xạ trị ngay sau phẫu thuật. Trong nhiều tình huống, đặc biệt với ung thư tinh hoàn giai đoạn sớm, theo dõi tích cực được xem là lựa chọn ưu tiên, giúp người bệnh tránh điều trị quá mức nhưng vẫn đảm bảo hiệu quả kiểm soát bệnh lâu dài.
Thưa bác sĩ, nhiều người khi nhận chẩn đoán ung thư tinh hoàn thường rơi vào tâm lí rất hoang mang và sợ hãi. Bác sĩ đánh giá thế nào về tiên lượng của căn bệnh này hiện nay?
Nhận chẩn đoán ung thư luôn là một trong những khoảnh khắc đáng sợ nhất đối với người bệnh. Tuy nhiên, ung thư tinh hoàn, dù là một bệnh lí phức tạp, lại thuộc nhóm ung thư có rất nhiều hi vọng trong điều trị. Nếu được phát hiện sớm và tiếp cận điều trị đúng, tiên lượng của người bệnh là rất khả quan.
Nhiều người cho rằng sau phẫu thuật ung thư tinh hoàn cần phải hóa trị hoặc xạ trị ngay. Quan điểm này có còn phù hợp không?
Không phải lúc nào cũng cần điều trị bổ sung ngay. Đối với phần lớn người bệnh ung thư tinh hoàn loại seminoma giai đoạn I lâm sàng, phương pháp điều trị ưu tiên sau phẫu thuật cắt bỏ tinh hoàn hiện nay là theo dõi tích cực. Thay vì hóa trị hoặc xạ trị ngay, người bệnh sẽ được theo dõi chặt chẽ thông qua các lần tái khám, xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh định kì.
Theo bác sĩ, hiệu quả của chiến lược theo dõi tích cực này được chứng minh như thế nào?
Các nghiên cứu quy mô lớn cho thấy hơn 80% người bệnh ung thư tinh hoàn giai đoạn I đã được chữa khỏi hoàn toàn chỉ bằng phẫu thuật cắt bỏ tinh hoàn. Tỉ lệ tái phát chung chỉ khoảng 15-16%. Điều này cho thấy điều trị bổ sung trong nhiều trường hợp là không cần thiết. Theo dõi tích cực giúp phần lớn người bệnh tránh được tình trạng điều trị quá mức cũng như các độc tính không cần thiết của hóa trị hoặc xạ trị.
Trong trường hợp ung thư tinh hoàn đã di căn, tiên lượng của người bệnh có còn khả quan không, thưa bác sĩ?
Ngay cả khi ung thư tinh hoàn đã di căn, tiên lượng vẫn rất khả quan. Hiện nay, chúng tôi sử dụng hệ thống phân loại tiên lượng quốc tế IGCCCG để định hướng điều trị và dự đoán kết quả. Theo dữ liệu từ hệ thống này, u tế bào mầm không phải seminoma thuộc nhóm tiên lượng tốt có tỉ lệ sống sau 5 năm đạt 96% khi khối u nguyên phát ở tinh hoàn hoặc sau phúc mạc và chưa di căn đến các cơ quan ngoài phổi. Với u tế bào mầm seminoma thuộc nhóm tiên lượng tốt, tỉ lệ sống sau 5 năm là khoảng 95% khi chưa có di căn ngoài phổi. Ngay cả ở nhóm tiên lượng xấu của u không phải seminoma, tỉ lệ sống sau 5 năm vẫn đạt 67%.
Xạ trị từng là phương pháp quen thuộc trong điều trị ung thư. Vì sao hiện nay lại có xu hướng hạn chế áp dụng xạ trị trong ung thư tinh hoàn?
Xạ trị là một phương pháp điều trị hiệu quả, tuy nhiên trong ung thư tinh hoàn loại seminoma giai đoạn I, các hướng dẫn hiện nay thường khuyến nghị tránh sử dụng. Nguyên nhân là do lo ngại nguy cơ lâu dài xuất hiện các khối u ác tính không phải tế bào mầm tại vùng chiếu xạ. Hiện nay, xạ trị chỉ được chỉ định cho một nhóm người bệnh được lựa chọn rất kĩ lưỡng. Điều này phản ánh xu hướng điều trị hiện đại, ưu tiên chất lượng sống lâu dài và giảm thiểu tác hại từ điều trị, đặc biệt đối với người bệnh trẻ tuổi.
Nhiều người lo ngại rằng ung thư tinh hoàn đồng nghĩa với việc phải cắt bỏ hoàn toàn cơ quan này. Thực tế có những lựa chọn nào khác không, thưa bác sĩ?
Y học hiện đại đã có thêm lựa chọn là phẫu thuật bảo tồn tinh hoàn. Phương pháp này có thể được cân nhắc trong những trường hợp đặc biệt như người bệnh có khối u ở cả hai tinh hoàn, khối u xuất hiện ở tinh hoàn duy nhất còn lại, hoặc các khối u nhỏ, không xác định rõ với dấu ấn khối u âm tính trong khi tinh hoàn còn lại bình thường.
Trong phẫu thuật bảo tồn tinh hoàn, các bác sĩ dựa vào cơ sở nào để quyết định giữ lại mô tinh hoàn lành?
Trong quá trình phẫu thuật, chúng tôi sử dụng kĩ thuật sinh thiết cắt lạnh để kiểm tra mô khối u ngay lập tức. Kết quả này giúp bác sĩ đưa ra quyết định tại chỗ có thể bảo tồn phần tinh hoàn khỏe mạnh hay không. Tuy nhiên, đây là quyết định cần cân nhắc rất kĩ lưỡng, bởi dữ liệu về độ an toàn ung thư của phẫu thuật bảo tồn còn hạn chế và tỉ lệ tái phát tại chỗ đã được ghi nhận có thể lên tới 26,9%.
Mục tiêu của y học hiện đại không chỉ là loại bỏ ung thư mà còn là giảm thiểu gánh nặng điều trị và tối đa hóa chất lượng cuộc sống về lâu dài. Điều quan trọng nhất là mỗi người cần chú ý khi cơ thể có bất thường và chủ động đi khám sớm. Phát hiện sớm chính là lợi thế lớn nhất trước khi bước vào bất kì cuộc chiến bệnh tật nào.
Cảm ơn bác sĩ!
