Từ hình mẫu phục hồi đến 'người bệnh của châu Á': Kinh tế Thái Lan trước bước ngoặt khó khăn

“Thái Lan từng được ca ngợi nhờ khả năng phục hồi kinh tế mạnh mẽ, nhưng giờ đây đã trở thành ‘người bệnh của châu Á’ khi những động lực tăng trưởng chính như tiêu dùng, sản xuất và du lịch đều đang suy giảm”, tờ Financial Times viết.
Du khách nước ngoài đến Thái Lan giảm mạnh trong năm 2025. (Ảnh: Reuters)

Cụm từ “người bệnh của châu Á” sau đó được nhiều tờ báo nhắc lại để mô tả tốc độ suy giảm nhanh chóng của nền kinh tế Thái Lan.

Theo Burin Adulwattana - nhà kinh tế trưởng tại Trung tâm Nghiên cứu Kasikorn, sự thay đổi này đã diễn ra chỉ trong một thập kỷ.

Sau khi đạt đỉnh với mức tăng trưởng 13% vào năm 1988, nền kinh tế Thái Lan đã bị mắc kẹt ở mức tăng trưởng khiêm tốn 2% trong 5 năm hậu COVID-19. Điều này khiến Thái Lan trở nên tụt hậu so với nhiều nước trong khu vực về phục hồi sau đại dịch.

Bộ Tài chính Thái Lan dự báo tăng trưởng GDP chỉ đạt 2,2% vào năm 2025, và 2,0% vào năm 2026.

Nguyên nhân dẫn đến tình trạng này xuất phát từ một số vấn đề nhức nhối vẫn chưa được giải quyết. Dân số giảm năm thứ tư liên tiếp, tỷ lệ sinh năm 2025 ở mức thấp nhất trong 75 năm. Nợ hộ gia đình lên đến gần 90% GDP - một trong những mức cao nhất ở châu Á. Trong khi đó, lợi thế cạnh tranh của Thái Lan đang suy giảm trước những đối thủ khu vực nhanh nhẹn hơn.

Ngành sản xuất - vốn từ lâu đã là huyết mạch của nền kinh tế Thái Lan - đang phải đối mặt với sự tràn lan của hàng hóa giá rẻ từ Trung Quốc và sự cạnh tranh quyết liệt từ Việt Nam.

Ngành công nghiệp ô tô, từng là viên ngọc quý, đang có dấu hiệu suy thoái rõ rệt. Các “ông lớn” trong ngành ô tô như Nissan, Honda và Suzuki đã phản ứng với sự suy thoái bằng cách đóng cửa nhà máy hoặc giảm đáng kể năng lực sản xuất.

Thị trường tài chính đã phản ánh thực tế ảm đạm này. Năm 2025, thị trường chứng khoán Thái Lan là thị trường hoạt động kém nhất châu Á, mất 10% giá trị tính theo đồng nội tệ.

Ngay cả ngành du lịch, vốn là động lực tăng trưởng mạnh mẽ của Thái Lan, cũng đang gặp trục trặc.

Lượng khách du lịch nước ngoài đến Thái Lan năm 2025 chỉ khoảng 32,9 triệu lượt - giảm 7% so với năm trước - do lo ngại về an ninh và sự hấp dẫn ngày càng tăng của các điểm đến khác như Nhật Bản, Việt Nam.

Tiến sĩ Pipat Luengnaruemitchai - nhà kinh tế trưởng tại Tập đoàn tài chính Kiatnakin Phatra - cảnh báo, rằng cuộc khủng hoảng không chỉ đơn thuần là sự sụt giảm tạm thời về nhu cầu.

"Chúng ta không có động lực tăng trưởng mới nào cả", ông nhận định, nhấn mạnh rằng các vấn đề này mang tính cấu trúc sâu sắc và trở nên trầm trọng hơn do bối cảnh chính trị mong manh.

Những thay đổi liên tục về lãnh đạo đã làm chậm trễ việc phân bổ ngân sách quan trọng và đình trệ các dự án cơ sở hạ tầng thiết yếu, khiến Thái Lan không có lộ trình phục hồi rõ ràng.

Kỳ vọng vào chính phủ mới

Trong chiến dịch tranh cử, một số đảng của Thái Lan đã đặt ra các mục tiêu tăng trưởng trong nhiệm kỳ của chính phủ mới từ năm 2026 đến năm 2029. Đảng Bhumjaithai đề xuất tăng trưởng hằng năm 3%, đảng Nhân dân 3,5%, và đảng Pheu Thai 5%.

Nhưng những mục tiêu này trái ngược với dự báo của Bộ Tài chính về mức tăng trưởng dưới 3% vào năm 2026. Chính phủ do đảng Pheu Thai lãnh đạo năm 2023 cũng đặt mục tiêu tăng trưởng hằng năm 5%, nhưng kết quả không đạt được như kỳ vọng.

Tình hình hiện tại đã làm gia tăng gánh nặng lên chính phủ sắp tới về việc tái cấu trúc kinh tế, sau nhiều năm nền kinh tế Thái Lan tăng trưởng dưới mức tiềm năng.

Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul. (Ảnh: Reuters)

Tính đến chiều 9/2, đảng Bhumjaithai của Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul dự kiến ​​sẽ giành được ít nhất 194 ghế trong Quốc hội Thái Lan 500 ghế, vượt xa 116 ghế dự kiến ​​của đối thủ chính - đảng Nhân dân, theo kết quả không chính thức do Ủy ban Bầu cử công bố.

Với con số này, để đạt 251 ghế và giành quyền kiểm soát Quốc hội, đảng Bhumjaithai sẽ phải tìm kiếm một hoặc hai đối tác để thành lập chính phủ liên minh, với ông Anutin tiếp tục giữ chức người đứng đầu.

Ông Anutin hy vọng, nhiệm kỳ của mình có thể mang lại sự ổn định nhất định, khi ông thực hiện chương trình nghị sự ủng hộ doanh nghiệp. Ông chủ trương tạo ra việc làm mới bằng cách thúc đẩy các ngành công nghiệp từ các lĩnh vực tăng trưởng toàn cầu mới nổi, như xe điện, dịch vụ y tế và chăm sóc sức khỏe, công nghệ sinh học và kinh tế số.

Nhưng các nhà kinh tế cảnh báo, cần nhiều cải cách cơ cấu hơn nữa để thực sự ngăn chặn sự suy thoái kinh tế của Thái Lan. Điều này bao gồm việc phá vỡ thế độc quyền của các tập đoàn thống trị các lĩnh vực chủ chốt như năng lượng, bán lẻ, viễn thông và thực phẩm, với 5% các công ty hàng đầu kiểm soát hơn 85% tổng doanh thu.

Thủ tướng Anutin nói với TIME rằng ông quyết tâm giải quyết vấn đề này. “Cải cách cơ cấu không bao giờ là dễ dàng, nhưng trì hoãn nó sẽ tốn kém hơn nhiều”, ông nói.