Triển khai các chương trình, đề án lớn về công nghệ vũ trụ
Sáng 13/3 diễn ra Lễ Khánh thành công trình Trung tâm Vũ trụ Việt Nam và Khai mạc Diễn đàn Tầm nhìn Vũ trụ Việt Nam – Nhật Bản 2026 tại Khu Công nghệ cao Hoà Lạc, Hà Nội.
Phát biểu tại sự kiện, Thủ tướng Chính phủ chia sẻ quan điểm nhất quán của Việt Nam là phát triển không gian vũ trụ vì mục đích hòa bình, tuân thủ công ước của Liên Hợp Quốc và luật pháp quốc tế, vì mục tiêu phát triển bền vững, vì lợi ích của Nhân dân, của doanh nghiệp và của quốc gia; đồng thời bảo đảm tính độc lập, tự chủ, tự lực, tự cường đi đôi với mở rộng hợp tác quốc tế thực chất, hiệu quả.
Thủ tướng chia sẻ tầm nhìn đến năm 2030, Việt Nam phấn đấu trở thành quốc gia có trình độ phát triển về khoa học và công nghệ vũ trụ ở mức trung bình khá trong khu vực Đông Nam Á. Sau năm 2030 xây dựng năng lực quốc gia tự chủ về công nghệ vệ tinh, ứng dụng dữ liệu không gian để giải quyết các bài toán mang tính toàn cầu và an ninh quốc gia.
Một số mục tiêu cụ thể được người đứng đầu Chính phủ nêu như làm chủ công nghệ vệ tinh, tự thiết kế, chế tạo các vệ tinh nhỏ quan sát Trái Đất có độ phân giải cao và vệ tinh viễn thông.
Bên cạnh đó, phổ cập ứng dụng dữ liệu, sử dụng dữ liệu không gian vào quản lý tài nguyên, môi trường, giám sát thiên tai, nông nghiệp thông minh và quy hoạch đô thị. Đồng thời, thúc đẩy doanh nghiệp tham gia vào chuỗi cung ứng công nghệ vũ trụ và dịch vụ giá trị gia tăng từ dữ liệu vệ tinh.
Thủ tướng Chính phủ cho biết thêm, thời gian tới, Việt Nam tiếp tục hoàn thiện thể chế, cơ chế, chính sách cho hoạt động vũ trụ phù hợp với điều kiện Việt Nam và thông lệ quốc tế; nghiên cứu, chuẩn bị cơ sở khoa học và thực tiễn để từng bước hoàn thiện khung khổ pháp lý, tiến tới xây dựng Luật vũ trụ.
Để thúc đẩy ngành công nghệ chiến lược này, Việt Nam sẽ huy động và sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực cho phát triển khoa học công nghệ không gian vũ trụ trên tinh thần "3 có: có sự đóng góp của Nhà nước, có sự đóng góp của doanh nghiệp, có sự đóng góp các viện, trường, nhà khoa học".
Bên cạnh đó, thúc đẩy liên kết viện - trường - doanh nghiệp; đẩy mạnh hợp tác công - tư; từng bước hình thành thị trường dịch vụ dữ liệu vệ tinh và hệ sinh thái ứng dụng công nghệ vũ trụ của Việt Nam.
Theo Thủ tướng, Việt Nam sẽ tiếp tục xây dựng và triển khai các chương trình, đề án lớn về phát triển khoa học công nghệ vũ trụ quốc gia, trong đó tập trung nâng cao năng lực quan sát Trái đất, phát triển hạ tầng dữ liệu vệ tinh dùng chung và nâng cao năng lực phân tích, cảnh báo, hỗ trợ điều hành theo thời gian thực. Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao về khoa học công nghệ vũ trụ, tập trung đào tạo nhân lực về hệ thống, vận hành, dữ liệu, an toàn thông tin.
Người đứng đầu Chính phủ chỉ đạo Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam tiếp tục tổ chức vận hành Trung tâm Vũ trụ Việt Nam hiệu quả, an toàn, chuyên nghiệp và bền vững; phát huy đồng bộ các chức năng nghiên cứu, tích hợp, thử nghiệm, vận hành, khai thác dữ liệu, đào tạo và chuyển giao công nghệ; đưa Trung tâm thực sự trở thành hạ tầng năng lực lõi của quốc gia trong lĩnh vực khoa học và công nghệ vũ trụ.
Thúc đẩy hợp tác quốc tế về công nghệ vũ trụ
Về tăng cường hợp tác quốc tế trong khoa học công nghệ vũ trụ, đặc biệt khai thác tiềm năng hợp tác giữa Việt Nam và Nhật Bản, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu cụ thể hóa các định hướng lớn của lãnh đạo cấp cao hai nước thành các chương trình, kế hoạch, thỏa thuận và dự án hợp tác cụ thể trong lĩnh vực không gian vũ trụ; xác định rõ đầu mối, lộ trình, trách nhiệm và sản phẩm đầu ra, bảo đảm hợp tác đi vào thực chất, có kết quả đo đếm được.
Tập trung thúc đẩy hợp tác trong những lĩnh vực mà hai bên có nhu cầu và thế mạnh bổ sung cho nhau, nhất là đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, chuyển giao công nghệ, vận hành và khai thác vệ tinh, phát triển ứng dụng viễn thám, xử lý và phân tích dữ liệu, xây dựng tiêu chuẩn kỹ thuật và phát triển hệ sinh thái công nghiệp vũ trụ.
Thủ tướng Chính phủ đặc biệt lưu ý sự phối hợp chặt chẽ giữa hai bên trong việc phóng vệ tinh LOTUSat-1 vào cuối năm 2027 và khai thác hiệu quả, đồng thời mở rộng hợp tác theo hướng xây dựng năng lực lâu dài cho Việt Nam về quan sát Trái Đất, ứng dụng dữ liệu vệ tinh và từng bước phát triển các hệ vệ tinh nhỏ.
Đồng thời kỳ vọng, Trung tâm Vũ trụ Việt Nam sẽ trở thành “bệ phóng” chiến lược, lĩnh vực khoa học và công nghệ vũ trụ Việt Nam sẽ “bay cao”, đóng góp ngày càng thiết thực cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong kỷ nguyên phát triển mới.
Đề xuất thu hút nhân tài công nghệ vũ trụ
Tại Diễn đàn, GS.TS Trần Hồng Thái, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam cho hay, chúng ta đang đứng trước ngưỡng cửa của một kỷ nguyên hoàn toàn mới. Nền kinh tế bay tầm thấp, với hàng nghìn ứng dụng từ logistics không người lái, giám sát hạ tầng, nông nghiệp thông minh đến ứng phó thiên tai đang bùng nổ với tốc độ chưa từng có và Việt Nam không thể đứng ngoài xu thế đó.
Quan trọng hơn, chủ quyền quốc gia và an ninh quốc gia trong không gian tầm thấp và tầm cao ngày càng trở thành vấn đề chiến lược sống còn trong bối cảnh công nghệ vũ trụ, công nghệ UAV và các phương tiện bay không người lái phát triển như vũ bão.
GS Trần Hồng Thái cho biết, với hạ tầng kỹ thuật hiện đại, đội ngũ kỹ sư và nhà khoa học tài năng, giàu kinh nghiệm nghiên cứu và hợp tác quốc tế đã được tích lũy qua nhiều năm, Viện Hàn lâm hoàn toàn có đủ năng lực để đảm nhận những bài toán thực tế phức tạp mà đất nước đặt ra trong lĩnh vực này.
Trong tinh thần đó, lãnh đạo Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam bày tỏ mong muốn Thủ tướng Chính phủ và Chính phủ tiếp tục quan tâm chỉ đạo, tạo điều kiện về cơ chế, chính sách và nguồn lực. Trong đó có việc đầu tư con người, chú trọng đào tạo lại, đào tạo liên tục lực lượng hiện có, đồng thời thu hút cán bộ là người Việt Nam ở nước ngoài và người nước ngoài làm việc ở Việt Nam để Trung tâm Vũ trụ Việt Nam vận hành thực sự hiệu quả sau khánh thành.
GS Trần Hồng Thái cũng bày tỏ mong muốn các bộ, ban, ngành Trung ương và địa phương tiếp tục đồng hành, tích cực khai thác dữ liệu vệ tinh và cơ sở hạ tầng mặt đất, đặt hàng các nhiệm vụ khoa học và công nghệ cụ thể để Viện Hàn lâm và đội ngũ nhà khoa học, kỹ sư tài năng của mình có thể biến dữ liệu vũ trụ thành những giải pháp hữu ích cho quản lý nhà nước, phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ chủ quyền quốc gia.
