Kể từ khi giải U23 châu Á hình thành vào năm 2013, các đại diện thuộc LĐBĐ Tây Á (Bahrain, Iraq, Jordan, Lebanon, Palestine, Saudi Arabia, UAE, Oman, Kuwait, Yemen, Syria, Qatar) thường chiếm 4 vé tứ kết. Thậm chí năm 2013, có tới 5 trong tổng số 8 đội tham dự tứ kết đến từ liên đoàn bóng đá Tây Á.
Khi ấy, những Jordan, Saudi Arabia, Syria, Iraq và UAE đã “thống trị” sân chơi. Tại bán kết, một mình Hàn Quốc chống lại 3 đối thủ từ Tây Á và đến trận chung kết cũng là câu chuyện nội bộ của khu vực này (Iraq vs Saudi Arabia).
Những năm sau đó, việc các đại diện ưu tú của khu vực phía Tây lục địa như Saudi Arabia, Qatar hay Iraq xuất hiện ở vòng loại trực tiếp U23 châu Á là điều thường thấy. Tuy nhiên gần đây, họ rơi rụng rất nhiều. 2 trong 3 kỳ gần nhất, Tây Á chỉ còn góp 2 đại diện ở tứ kết.
Năm 2022 họ có Iraq và Saudi Arabia, năm 2026 là Jordan và UAE vượt qua vòng bảng. Nhưng có thể nói năm nay Tây Á lép vế nhất so với các khu vực còn lại vì cái cách Jordan và UAE đi tiếp thực sự rất khó khăn. Jordan phải nhờ Việt Nam “kéo” qua cửa tử trong khi UAE cũng chỉ có thể giành 4 điểm. Nó khác với việc Saudi Arabia năm 2022 vượt mặt Nhật Bản để dẫn đầu bảng đấu.
Sự lép vế của bóng đá trẻ Tây Á thực sự đáng báo động. Nhưng nó có lẽ là kết cục khó tránh nếu nhìn vào cách phát triển nóng của bóng đá nơi đây. Tây Á, dẫn đầu là Saudi Arabia, đã đổ tiền tấn để đưa về những ngôi sao. Giải VĐQG của họ như “dát vàng” với Sadio Mane, Riyah Mahrez, Cris Ronaldo, N'Golo Kante, Karim Benzema… Đến ngay cả những CLB yếu cũng có thể đưa về các tên tuổi như Joshua King, Yannick Carrasco hay Chris Smalling…
Giải VĐQG Qatar cũng đang “chạy đua vũ trang”. Vài năm qua, hàng loạt tên tuổi đã cập bến nơi này. Những gương mặt quen thuộc một thời như Roberto Firmino, Marco Verratti, Luis Alberto, Rodrigo, Aleksandar Mitrovic, Presnel Kimpembe hay Piatek… đang thi đấu ở đâu? Xin thưa, tất cả đã hội tụ về giải VĐQG Qatar. Nơi này chẳng khác nào một Saudi Pro League phiên bản với mỗi đội bóng đều được trang bị 1-2 ngôi sao.
Với chính sách dùng cầu thủ ngoại phóng khoáng ở Saudi Arabia hay Qatar (được dùng tối đa 7 cầu thủ ở đội hình xuất phát), đến dàn sao nội địa cũng mất đất diễn chứ chưa nói gì đến các cầu thủ trẻ. Nhiều đội thậm chí chỉ coi cầu thủ nội địa để lấp đầy danh sách. Ví dụ CLB Qatar SC có 23 cầu thủ ở danh sách đội 1 nhưng họ mua tới 13 cầu thủ ngoại.
Có lẽ đó là lý do hợp lý nhất lý giải vì sao U23 Saudi Arabia và U23 Qatar thất bại ê chề ở VCK năm nay. U23 Saudi Arabia đá 3 trận chỉ có 3 điểm còn U23 Qatar không có nổi điểm nào và cũng không ghi nổi bàn nào.
HLV Roberto Mancini khi dẫn dắt đội tuyển Saudi Arabia từng trách các đội bóng trong nước vì đua tranh thành tích mà bỏ quên công tác đào tạo trẻ. Sau trận thua 0-1 trước U23 Việt Nam và bị loại, HLV Di Biagio của U23 Saudi Arabia hẳn cũng đồng ý với tiền bối.
Nói như chủ tịch LĐBĐ Saudi Arabia, Yasser Al-Misehal, bóng đá Saudi Arabia nói riêng và khu vực Tây Á nói chung "đang gánh chịu hậu quả của những biến động quá lớn". Nhưng rất khó để thay đổi tình hình khi các CLB có quyền bảo vệ lợi ích của họ và lợi ích đó không phải lúc nào cũng phục vụ bóng đá quốc gia.
Xem trọn vẹn Vòng Chung kết U23 Châu Á 2026 trên TV360 tại https://tv360.vn. Trải nghiệm mượt mà trên đa nền tảng, tua lại - xem lại, miễn phí data 4G/5G Viettel.
