Giữa dòng người và phương tiện tấp nập qua lại mỗi ngày tại cửa khẩu quốc tế Móng Cái - nơi anh từng nhiều năm trực tiếp làm nhiệm vụ kiểm soát biên giới, Thiếu tá Nguyễn Văn Thành (SN 1993) - Phó Đồn trưởng Đồn Biên phòng Trà Cổ thuộc Ban chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Ninh, vẫn nhớ rõ những tháng ngày thực hiện nhiệm vụ ở tuyến đầu cửa khẩu.
Khoảng 11 giờ trưa ngày 17/4/2025, khu vực kiểm soát nhập cảnh tại cửa khẩu quốc tế Móng Cái đông nghịt người. Tiếng bước chân, tiếng con dấu đóng hộ chiếu và tiếng trao đổi giữa các quầy thủ tục hòa vào nhau tạo nên nhịp điệu quen thuộc của một cửa khẩu quốc tế bận rộn. Giữa lúc đó, một hành khách nữ xuất hiện với biểu hiện bất thường…
“Với tôi, những tháng ngày bám trụ nơi tuyến đầu càng khiến tôi hiểu rõ hơn ý nghĩa công việc mình đang làm và con đường mình đang đi”, Thiếu tá Nguyễn Văn Thành khẳng định.
Thời điểm đó, trên cương vị Trạm trưởng Trạm Biên phòng cửa khẩu quốc tế Bắc Luân (Đồn Biên phòng cửa khẩu quốc tế Móng Cái), Thiếu tá Thành lập tức chỉ đạo lực lượng kiểm soát tiến hành kiểm tra theo đúng quy trình.
Tình huống diễn ra nhanh và khá nhạy cảm, bởi nếu xử lý không khéo rất dễ ảnh hưởng đến trật tự khu vực cửa khẩu quốc tế đang đông người. Trong môi trường có tính đối ngoại cao như cửa khẩu, mỗi thao tác nghiệp vụ đều phải vừa chặt chẽ, vừa chuẩn mực.
Nữ hành khách nói trên được mời vào khu vực kiểm tra riêng, bảo đảm đúng quy định và có người chứng kiến. Sau khi kiểm tra, lực lượng chức năng phát hiện đối tượng cất giấu tinh vi 4kg vàng trong hành lý. Vụ việc sau đó được lập hồ sơ, xử lý theo đúng quy định pháp luật.
“Điều tôi nhớ nhất không phải là con số 4kg vàng, mà là khoảnh khắc phải giữ được sự bình tĩnh khi tình huống xảy ra giữa khu vực cửa khẩu đông người. Nếu nóng vội hoặc thiếu chặt chẽ về thủ tục pháp lý, rất dễ xảy ra sai sót”, Thiếu tá Thành chia sẻ.
Theo anh, trong đấu tranh phòng chống tội phạm ở khu vực cửa khẩu, mưu trí không chỉ nằm ở việc phát hiện đối tượng, mà còn ở khâu chuẩn bị phương án và giữ vững nguyên tắc pháp luật trong mọi tình huống.
Đằng sau mỗi vụ việc được phát hiện, xử lý đúng quy định là cả quá trình nắm tình hình, dự báo phương thức hoạt động của các đối tượng và sự phối hợp nhịp nhàng giữa nhiều lực lượng tại cửa khẩu cũng như trên các tuyến biên giới khác.
Sinh năm 1993, trong một gia đình có truyền thống Quân đội, Nguyễn Văn Thành sớm quen với hình ảnh người lính từ những lần theo mẹ đến thăm bố khi đó đang công tác trên tuyến biên giới Việt - Trung.
Trong ký ức của anh, mỗi lần bước qua cổng đơn vị, hình ảnh những người lính Biên phòng đứng nghiêm thực hiện điều lệnh chào khiến cậu bé ngày ấy ấn tượng sâu sắc. Không khí kỷ luật, nền nếp và sự trang nghiêm của môi trường quân ngũ đã gieo vào anh niềm tự hào và mong muốn được tiếp nối truyền thống gia đình.
Sau khi tốt nghiệp THPT vào năm 2011, Nguyễn Văn Thành đăng ký dự thi vào Học viện Biên phòng. Những ngày đầu trong quân ngũ bắt đầu bằng 6 tháng huấn luyện tân binh tại Trường Sĩ quan Lục quân 1 cũng là quãng thời gian mà anh cho rằng đã tạo nên bước ngoặt lớn trong nhận thức và ý chí của mình.
“Từ môi trường dân sự chuyển sang môi trường Quân đội với kỷ luật nghiêm và cường độ huấn luyện cao, tôi hiểu rằng để trở thành người sĩ quan Quân đội trước hết phải rèn được ý chí, nền nếp và khả năng chịu đựng”, anh nhớ lại.
Tốt nghiệp Học viện Biên phòng, Nguyễn Văn Thành được phân công công tác tại Bộ đội Biên phòng tỉnh Khánh Hòa, đảm nhiệm nhiều vị trí như Đội trưởng Đội tổng hợp đảm bảo, Trạm trưởng Trạm Kiểm soát Biên phòng, Trợ lý Tác chiến, Trợ lý quản lý biên giới tại Phòng Tham mưu.
Năm 2018, anh chuyển công tác ra Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Ninh, lần lượt giữ các chức vụ Đội trưởng Đội Kiểm soát hành chính tại Đồn Biên phòng cửa khẩu Hoành Mô, Trạm trưởng Trạm Biên phòng cửa khẩu quốc tế Bắc Luân thuộc Đồn Biên phòng cửa khẩu quốc tế Móng Cái. Tháng 1/2026, anh được điều động, bổ nhiệm giữ chức Phó Đồn trưởng Đồn Biên phòng Trà Cổ.
“Chừng nào mỗi người lính và mỗi người dân nơi biên giới còn ý thức được trách nhiệm của mình, thì khi đó biên cương Tổ quốc vẫn luôn vững vàng”, Thiếu tá Nguyễn Văn Thành chia sẻ.
Một trong những kỷ niệm đáng nhớ của Thiếu tá Thành là lần chỉ huy tuần tra đường biên tại khu vực mốc 1305 (2) trên tuyến biên giới Bình Liêu của tỉnh Quảng Ninh.
Hôm đó trời mưa, đường trơn trượt. Tổ tuần tra phải di chuyển bằng xe máy qua những con dốc quanh co, sau đó bỏ xe lại để đi bộ lên điểm cao. Đất bám đầy giày, balô ngày càng nặng, từng con dốc dài khiến nhịp thở của anh em trong tổ tuần tra trở nên gấp gáp. Giữa không gian núi rừng mù sương, con đường lên mốc tưởng như dài hơn thường ngày.
“Nhìn anh em mệt mỏi giữa đoạn dốc, tôi hiểu rõ hơn trách nhiệm của người chỉ huy. Tôi chỉ động viên mọi người đi chậm nhưng chắc, vì phía trên không chỉ là một cột mốc mà là nhiệm vụ của chúng tôi”, anh kể.
Khi cột mốc hiện ra giữa màn mưa trên điểm cao, cảm giác mệt mỏi gần như tan biến. Lần tuần tra ấy cùng các cuộc tuần tra quan trọng khác giúp anh hiểu rõ hơn ý nghĩa công việc của người lính Biên phòng, đó là bảo vệ chủ quyền bắt đầu từ những bước chân bền bỉ trên đường biên mỗi ngày.
Trong thời gian công tác tại khu vực cửa khẩu Móng Cái, Thiếu tá Nguyễn Văn Thành đã trực tiếp chỉ huy 28 đợt tuần tra biên giới với hơn 200 lượt cán bộ, chiến sĩ tham gia. Song song với nhiệm vụ tuần tra, lực lượng Biên phòng tại đây còn đảm nhiệm khối lượng công việc rất lớn trong quản lý xuất nhập cảnh và xuất nhập khẩu.
Chỉ riêng trong năm 2025, tại khu vực cửa khẩu, Thiếu tá Thành đã chỉ huy đơn vị làm thủ tục cho gần 1,6 triệu lượt người xuất nhập cảnh bằng hộ chiếu và hơn 2 triệu lượt người xuất nhập cảnh bằng giấy thông hành; làm thủ tục xuất nhập khẩu cho hơn 1,3 triệu tấn hàng hóa qua cửa khẩu.
Trong công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm, anh luôn mưu trí, dũng cảm và tham gia đấu tranh, bắt giữ, xử lý nhiều vụ vi phạm pháp luật như buôn lậu, gian lận thương mại; mua bán người; sử dụng, vận chuyển, mua bán trái phép các chất ma túy. Quá trình thực hiện nhiệm vụ luôn giữ vững phẩm chất, không để các đối tượng móc nối, mua chuộc.
Trong năm 2025, Thiếu tá Thành đã phát hiện, phối hợp chỉ huy bắt giữ 24 vụ với 25 đối tượng liên quan đến hoạt động xuất nhập cảnh trái phép; xử phạt hành chính 35 vụ với 42 đối tượng, thu nộp ngân sách nhà nước trên 5 tỷ đồng; phát hiện, bắt giữ, bàn giao cho các cơ quan chức năng một đối tượng truy nã…
Đặc biệt, anh và đơn vị đã phát hiện, bắt giữ 4 vụ vận chuyển trái phép 22kg bạc và 4kg vàng qua biên giới; đề xuất đơn vị phối hợp với Trạm Kiểm tra biên phòng xuất nhập cảnh Đông Hưng (Trung Quốc) mở luồng xanh cho xe cứu thương cấp cứu 48 công dân của hai nước.
Bên cạnh nhiệm vụ chuyên môn, Thiếu tá Nguyễn Văn Thành còn dành nhiều tâm huyết cho hoạt động công tác Đoàn và phong trào thanh niên tại địa bàn biên giới. Trong các chương trình “Tháng Ba biên giới”, “Ngày thứ Bảy tình nguyện” hay “Ngày Chủ nhật xanh”, anh cùng cán bộ, chiến sĩ và đoàn viên thanh niên địa phương đã tổ chức nhiều hoạt động hỗ trợ người dân vùng biên.
Trong đó, anh đã trực tiếp ủng hộ và phối hợp với các nhà hảo tâm trao tặng 3 căn nhà tình thương trị giá 450 triệu đồng cho các hộ gia đình có hoàn cảnh khó khăn; tổ chức dọn vệ sinh khu vực kè sông biên giới, thu gom hơn 7 tấn rác thải...
“Trong một lần đi tuyên truyền cho bà con vùng biên ở thời điểm dịch COVID-19 đang căng thẳng, một cụ già hỏi tôi: Thấy người lạ vượt biên thì báo cho Bộ đội Biên phòng phải không cháu? Câu hỏi giản dị ấy khiến tôi nhận ra rằng khi người dân hiểu và tin tưởng lực lượng Biên phòng, họ chính là “tai mắt” quan trọng trong bảo vệ chủ quyền biên giới thiêng liêng của chúng ta”, Thiếu tá Thành tâm sự.
Năm 2025, Thiếu tá Nguyễn Văn Thành được Chủ tịch nước tặng thưởng Huân chương Chiến công hạng Ba vì có thành tích đột xuất, xuất sắc trong đấu tranh phòng, chống buôn lậu và vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới; được Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng, Tỉnh Đoàn Quảng Ninh và một số cơ quan, đơn vị khen thưởng. Với những thành tích nổi bật, anh là Gương mặt trẻ tiêu biểu toàn quân và trở thành đề cử Gương mặt trẻ Việt Nam tiêu biểu 2025.