Năm 2014, Nguyễn Chí Đông bước chân vào giảng đường Đại học Bách khoa với định hướng theo đuổi lĩnh vực công nghệ thông tin. Thời điểm đó, trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu lớn ở Việt Nam chưa trở thành xu hướng phổ biến như hiện nay. Nhưng trong quá trình học tập, anh dần nhận ra dữ liệu sẽ trở thành tài nguyên quan trọng nhất của thời đại số.
Theo anh Đông, lập trình truyền thống giúp con người xây dựng các hệ thống vận hành theo những gì đã được thiết kế sẵn. Nhưng dữ liệu và AI lại mở ra một không gian khác, nơi các hệ thống có thể học từ dữ liệu, thích nghi và liên tục cải thiện theo thời gian.
“Khi một tổ chức biết cách khai thác dữ liệu, họ không còn phải ra quyết định dựa vào cảm tính hay kinh nghiệm đơn lẻ, mà có thể dựa trên những phân tích có cơ sở và mô hình dự báo. Dữ liệu không chỉ giúp chúng ta nhìn lại quá khứ, mà còn giúp dự đoán tương lai và hỗ trợ ra quyết định tốt hơn”, anh Đông chia sẻ.
Niềm tin đó khiến anh kiên định theo đuổi lĩnh vực dữ liệu và AI ngay từ những năm đại học. Tốt nghiệp năm 2019, Nguyễn Chí Đông ứng tuyển vào Viettel với vị trí kỹ sư dữ liệu lớn. Lý do anh chọn Viettel khá đơn giản: Muốn làm dữ liệu một cách nghiêm túc thì phải có “dữ liệu lớn và bài toán lớn”.
“Tôi luôn nhấn mạnh mục tiêu chung. Chúng tôi ở đây không phải để chứng minh ai giỏi hơn ai, mà để làm ra sản phẩm tốt, giải được bài toán khó và tạo giá trị thực tế”, Nguyễn Chí Đông chia sẻ.
Với hệ sinh thái viễn thông trải rộng nhiều quốc gia và nhiều lĩnh vực kinh doanh, Viettel sở hữu khối lượng dữ liệu khổng lồ. Đối với một kỹ sư dữ liệu, đó là môi trường hiếm có để thử sức với những hệ thống quy mô lớn. “Tôi tin rằng khi làm việc với những hệ thống lớn và bài toán khó, mình mới trưởng thành nhanh được”, anh nói.
Ngoài công việc phát triển nền tảng công nghệ, Nguyễn Chí Đông còn dành nhiều tâm huyết cho chương trình đào tạo thực tập sinh tài năng của Viettel trong lĩnh vực phát triển phần mềm và trí tuệ nhân tạo.
Theo anh, thế hệ sinh viên công nghệ hiện nay có khả năng tiếp cận tri thức toàn cầu rất nhanh, không ngại thử nghiệm và có tinh thần học hỏi mạnh mẽ. Tuy nhiên, họ thường thiếu trải nghiệm với các hệ thống quy mô lớn và sự kiên trì với những bài toán dài hạn.
Trong quá trình làm việc tại Viettel, Nguyễn Chí Đông cùng đội ngũ kỹ sư đã tham gia và chủ trì phát triển nhiều nền tảng công nghệ quan trọng phục vụ chuyển đổi số của Tập đoàn. Một trong những dự án lớn nhất là Nền tảng dữ liệu lớn Viettel (VLP).
Khác với một phần mềm đơn lẻ, VLP là một hệ thống tích hợp nhiều lớp công nghệ, từ tích hợp dữ liệu, lưu trữ, xử lý đến phân tích và cung cấp dữ liệu cho các ứng dụng AI. Nền tảng được xây dựng theo kiến trúc cloud-native (thiết kế tối ưu cho môi trường điện toán đám mây) với 9 ứng dụng quản trị và 41 công cụ xử lý dữ liệu hiệu năng cao.
Điều đáng chú ý là VLP được phát triển theo hướng tự chủ công nghệ, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào các nền tảng quốc tế như Google, Amazon hay Microsoft. Đây là lựa chọn không hề dễ dàng.
“Công nghệ khó, nhưng điều khó hơn là niềm tin. Niềm tin rằng đội ngũ kỹ sư của mình có thể xây dựng một nền tảng dữ liệu lớn đủ tầm, trong khi trên thế giới đã có những hệ sinh thái rất hoàn chỉnh”, anh Đông nhớ lại.
Theo anh Đông, VLP không chỉ là một sản phẩm công nghệ. Đó là sự kết nối của nhiều hệ thống khác nhau, mỗi hệ thống lại có cơ chế vận hành riêng. Bài toán đặt ra là làm sao để các thành phần có thể “nói chuyện” với nhau, vận hành ổn định khi khối lượng dữ liệu tăng đột biến, đồng thời đảm bảo hiệu năng và bảo mật.
Có những thời điểm, đội ngũ kỹ sư phải đối mặt với những “bức tường công nghệ” tưởng chừng khó vượt qua. Nhưng thay vì tìm một lời giải đột phá duy nhất, họ chọn cách “chia nhỏ vấn đề” bằng cách chuẩn hóa từng lớp kiến trúc, kiểm thử từng cụm chức năng, xây dựng hệ thống giám sát để phát hiện lỗi trước khi chúng trở thành sự cố.
Các sản phẩm do Nguyễn Chí Đông chủ trì, tham gia đã đạt 11 giải thưởng uy tín trong nước và quốc tế như Sao Khuê, Chuyển đổi số Việt Nam, IT World, International Business Awards, Make in Vietnam…; anh cũng sở hữu 3 chứng chỉ chuyên môn quốc tế (Hoa Kỳ) về quản trị dữ liệu và điện toán đám mây.
Khi các mảnh ghép dần khớp lại, nền tảng bắt đầu vận hành ổn định. Đến nay, VLP đã được triển khai phục vụ công tác quản trị và điều hành của toàn Tập đoàn Viettel cũng như 10/10 thị trường quốc tế của Viettel. Việc tự phát triển nền tảng này giúp Tập đoàn tiết kiệm khoảng 9,2 triệu USD chi phí mua sản phẩm nước ngoài.
Không dừng lại ở đó, nền tảng này còn được triển khai tại Văn phòng Trung ương Đảng, Bộ Tài nguyên và Môi trường, Tập đoàn Dầu khí Việt Nam, Tổng công ty Hàng không Việt Nam hay Tổng công ty Điện lực miền Bắc, mang lại doanh thu hơn 260 tỉ đồng cho Viettel.
Bên cạnh nền tảng dữ liệu lớn, Nguyễn Chí Đông còn chủ trì phát triển Nền tảng học máy Viettel (vMLP) - hệ thống tự động hóa toàn bộ vòng đời của các bài toán học máy.
Trước khi có vMLP, việc triển khai một mô hình AI thường là một dự án riêng lẻ. Các bước từ chuẩn bị dữ liệu, xây dựng mô hình, kiểm thử đến triển khai đều được thực hiện thủ công hoặc bán thủ công, tốn nhiều thời gian và phụ thuộc lớn vào kinh nghiệm cá nhân.
Theo anh Đông, vMLP đã thay đổi cách làm đó khi cung cấp một môi trường chuẩn hóa, nơi các bước phức tạp đã được tự động hóa phía sau. Người dùng có thể thao tác qua giao diện trực quan, cấu hình bài toán và để hệ thống xử lý các bước kỹ thuật. Đây chính là quá trình “dân chủ hóa AI”.
“AI không còn là đặc quyền của một nhóm nhỏ chuyên gia. Những người không có kiến thức chuyên sâu về AI vẫn có thể sử dụng nền tảng để triển khai mô hình vào công việc của mình”, anh nói.
Nhờ nền tảng này, thời gian phát triển mô hình AI được rút ngắn tới 75%, tương đương giá trị làm lợi khoảng 12 tỷ đồng mỗi năm. Nhiều bài toán AI quan trọng trong lĩnh vực viễn thông như tối ưu kinh doanh, chăm sóc khách hàng và phát hiện gian lận đã được triển khai ở quy mô lớn, mang lại giá trị làm lợi hàng trăm tỷ đồng mỗi năm.
Một dự án khác do anh chủ trì là GenBI - hệ thống số liệu thông minh phục vụ điều hành chiến lược của Viettel. Hệ thống tích hợp AI trong quá trình phân tích dữ liệu, giúp lãnh đạo và các cấp quản lý đưa ra quyết định dựa trên dữ liệu thay vì phụ thuộc vào báo cáo thủ công. Hệ thống mang lại giá trị làm lợi gần 10 tỷ đồng.
Song song với các nền tảng dữ liệu và AI, Nguyễn Chí Đông còn phát triển một sản phẩm khác mang màu sắc của làn sóng AI mới là Trợ lý tự động hóa phát triển phần mềm.
Sản phẩm này sử dụng mô hình ngôn ngữ lớn để hỗ trợ lập trình viên viết mã, sửa lỗi và tạo tài liệu kỹ thuật. Khác với nhiều công cụ quốc tế, hệ thống được triển khai hoàn toàn trên hạ tầng nội bộ Viettel để đảm bảo an toàn thông tin và có thể tùy biến theo hệ sinh thái mã nguồn của Tập đoàn. Công cụ này giúp tiết kiệm khoảng 30,9% thời gian lập trình, dự kiến mang lại giá trị làm lợi trên 2,5 tỷ đồng trong năm 2026.
Ở tuổi 30, Nguyễn Chí Đông đang đảm nhiệm vai trò quản lý trong một môi trường công nghệ lớn và kỷ luật như Viettel. Đối với anh, yếu tố quan trọng nhất để xây dựng niềm tin trong tập thể không phải là chức danh, mà là cách làm việc mỗi ngày.
“Tôi luôn cố gắng giữ sự tôn trọng với kinh nghiệm của anh chị trong đội, sẵn sàng lắng nghe trước khi đưa ra quyết định. Lãnh đạo không phải là người biết nhiều nhất, mà là người kết nối mọi người lại với cùng một mục tiêu”, anh Đông chia sẻ.
Công việc của một kỹ sư dữ liệu và AI thường gắn liền với những giờ làm việc dài trước màn hình máy tính. Nhưng ngoài công việc, Nguyễn Chí Đông có một cách rất giản dị để “tái tạo năng lượng” khi dành phần lớn thời gian rảnh cho gia đình. Với anh, khoảng thời gian đưa gia đình đi chơi hay đơn giản là ngồi chơi cùng con là cách reset hiệu quả nhất.
