Bản lĩnh trước ‘đạn bọc đường’ của Đại úy cảnh sát kinh tế

Theo lịch hẹn tôi gặp Đại úy Trần Quốc Khánh tại trụ sở đơn vị. Ấn tượng đầu tiên về Khánh là sự điềm đạm. Gương mặt tròn, ánh nhìn thẳng nhưng không sắc lạnh. Anh nói chậm rãi, giọng vừa phải, cách xưng hô chừng mực và gần gũi.

Ngồi đối diện tôi, anh lắng nghe kỹ từng câu hỏi rồi mới trả lời, không vội vàng, cũng không né tránh. Nếu chỉ gặp trong bối cảnh ấy, khó hình dung trước mặt tôi là một điều tra viên thường xuyên đối diện những chuyên án kinh tế phức tạp.

Thế nhưng, khi được chứng kiến một số khung hình lúc Khánh bước vào công việc, tôi thấy anh trong từng khoảnh khắc, từng câu chữ được đọc rõ ràng, rành mạch, động tác gọn gàng, dứt khoát nhưng không hề thô cứng. Sự tập trung hiện rõ trong ánh nhìn và cách anh phối hợp với đồng đội. Không có biểu cảm gay gắt, không một cử chỉ dư thừa.

Khánh sinh năm 1994, tốt nghiệp Trường Đại học Cảnh sát Nhân dân năm 2017, anh về công tác tại Công an thị xã Phú Thọ (cũ). Năm 2022, anh được điều động về Phòng Cảnh sát kinh tế, Công an tỉnh. Từ đó, anh bước vào một “mặt trận” đặc biệt – đấu tranh với các tội phạm kinh tế.

“Án kinh tế là cuộc đấu trí. Đối tượng thường có trình độ, am hiểu pháp luật, thủ đoạn tinh vi. Nếu mình không tự nâng mình lên mỗi ngày thì sẽ bị bỏ lại phía sau”, Khánh chia sẻ.

Rồi anh bảo, đó là trách nhiệm. “Tội phạm hình sự gây nên nỗi đau hữu hình. Tội phạm kinh tế thì âm thầm đục khoét nền tảng phát triển. Một báo cáo môi trường giả, một đường dây hàng giả trót lọt có thể để lại hệ lụy nhiều năm sau”, Khánh nói.

Tôi hỏi vì sao một người trẻ lại chọn lĩnh vực nhiều áp lực như vậy?. Khánh không ngần ngại bảo, đó là sức hấp dẫn của những cuộc đấu trí. Tội phạm kinh tế không lộ diện bằng dao súng, mà ẩn sau hợp đồng, con dấu, báo cáo, dòng tiền. Muốn bóc tách được, người điều tra phải đọc được những điều không viết ra giấy ấy.

Và lý do thứ ba, anh thẳng thắn: “Đó là môi trường thử thách bản lĩnh, là nơi rèn cái đầu lạnh và trái tim nóng. Người trẻ phải chứng minh mình đủ bản lĩnh để giữ mình trong sạch trước những cám dỗ vật chất khổng lồ”. Khánh hiểu và gọi thẳng những cám dỗ ấy bằng một cụm từ “viên đạn bọc đường”.

Lật dở từng câu chuyện trong hành trình đấu tranh với tội phạm, Khánh kể về dấu ấn đậm nét nhất từ chuyên án 424G. Đó là vụ án Công an tỉnh Phú Thọ khởi tố, bắt tạm giam nhiều cán bộ làm giả báo cáo đánh giá tác động môi trường giữa năm 2024.

“Vùng xám đáng sợ nhất không chỉ là hồ sơ phức tạp, mà còn có sự mua chuộc. Có lúc đối tượng quanh co, có lúc tìm cách tác động. Nhưng khi mình khắc cốt ghi tâm rằng danh dự là điều thiêng liêng nhất, thì mọi thứ sẽ rõ ràng”, Khánh chia sẻ và khẳng định rằng, không có chiến công nào của riêng ai. Sự chỉ đạo sát sao của lãnh đạo và bản lĩnh tập thể mới là chỗ dựa để từng người không lùi bước.

Khánh kể, từ trinh sát địa bàn, lực lượng phát hiện một số công ty tư vấn môi trường năng lực hạn chế nhưng lại ký hợp đồng lập báo cáo đánh giá tác động môi trường cho nhiều dự án. Dấu hiệu làm giả tài liệu, đưa - nhận hối lộ dần lộ diện. Khi chuyên án được xác lập, áp lực đè nặng lên tổ công tác.

Sai phạm không chỉ ở một doanh nghiệp, mà có tính hệ thống, liên quan nhiều tỉnh, thành. Kết quả điều tra cho thấy 7 công ty tại Phú Thọ và Hà Nội đã lập 518 báo cáo cho 37 tỉnh, trong đó 77 báo cáo bị làm giả, thu lợi bất chính hàng chục tỷ đồng. 7 vụ án được khởi tố, 14 bị can bị xử lý.

Điều đáng chú ý, đây là vụ đầu tiên trên cả nước xử lý hành vi làm giả báo cáo đánh giá tác động môi trường.

Có những vụ án khiến Khánh trăn trở. Một công ty chưa được cấp phép vẫn khoan giếng, khai thác nước ngầm sản xuất nước đóng chai bán ra thị trường. Số tiền thu lợi bất chính hơn 1,6 tỉ đồng. Nhưng Khánh bảo: “Đó không chỉ là câu chuyện kinh tế. Đó là tài nguyên quốc gia”.

Rồi đến hai vụ án sản xuất, buôn bán mỹ phẩm giả với hơn 30.000 sản phẩm bị thu giữ. Kết luận giám định cho thấy các mẫu đều không đạt chất lượng như công bố. “Điều khiến mình phẫn nộ nhất là họ có trình độ, có hiểu biết, nhưng lại dùng trí tuệ để trục lợi trên sức khỏe cộng đồng”, ánh mắt Khánh rực lên.

Sau xử lý vụ án, Đại úy Khánh còn tham mưu, kiến nghị Sở Y tế thu hồi công bố sản phẩm và xây dựng văn bản hướng dẫn nghiệp vụ phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm sản xuất, buôn bán mỹ phẩm giả cho công an cấp cơ sở.

“Phá một vụ án là xử lý phần ngọn. Trám được lỗ hổng chính sách mới là phần gốc. Khi cơ chế chặt chẽ, tội phạm sẽ không thể, không dám và không muốn vi phạm”, Khánh chia sẻ.

Ít ai biết, phía sau những chuyên án kéo dài nhiều tháng là một gia đình nhỏ ở thành phố Việt Trì (cũ). Khánh lấy vợ bằng tuổi, là bạn học cùng trường. Vợ anh hiện công tác tại Công an phường trên địa bàn. Đôi vợ chồng trẻ có hai con gái, một bé sinh năm 2019, một bé mới chào đời năm 2025. Mỗi lần anh đi công tác dài ngày, con cái do vợ và ông bà chăm sóc.

“Ban đầu không tránh khỏi lo lắng. Nhưng vợ mình trong ngành nên hiểu công việc. Gia đình là hậu phương vững chắc nhất, đó là sự thấu hiểu. Trước mỗi chuyến đi, ông bà đều động viên, dặn dò cẩn thận, an toàn. Sự hy sinh thầm lặng của gia đình thôi thúc mình phải hoàn thành nhiệm vụ nhanh nhất, chính xác nhất, để sớm được trở về bình an”, Đại úy Khánh chia sẻ.

Sau những giờ căng thẳng với hồ sơ, đối chất, anh tìm cách cân bằng cuộc sống bằng những thú vui rất đời thường như chơi thể thao, đặc biệt là pickleball cùng người thân hoặc đồng đội; dành trọn thời gian cho con. Đó chính là điều giúp anh luôn sáng suốt, tinh tường nhất.

Năm 2025, Trần Quốc Khánh được công nhận Chiến sĩ thi đua cơ sở và được Thủ tướng Chính phủ tặng Bằng khen vì thành tích trong chiến đấu và phục vụ chiến đấu. Nhưng khi nhắc tới danh hiệu, anh chỉ nói về trách nhiệm.

Trong những buổi chia sẻ với cán bộ trẻ mới vào ngành, anh thường nói: “Áp lực mới tạo nên kim cương. Cám dỗ trong án kinh tế rất tinh vi. Cách duy nhất để không ngã gục là xây dựng cho mình nguyên tắc sống rõ ràng ngay từ ngày đầu”.

Tôi nói, có khi nào anh tự hỏi, nếu không khoác lên màu áo công an, mình sẽ là ai?. Khánh cười: “Mình chưa từng có ý định chọn một con đường khác. Nếu có duyên mình sẽ làm việc liên quan đến kỹ thuật. Nhưng chỉ có màu áo này mới cho mình cơ hội được dấn thân và bảo vệ lẽ phải một cách quyết liệt nhất”.

Rồi anh bảo, điều khiến anh tin mình đã chọn đúng con đường là cảm giác “được sống hữu ích”. Mỗi khi một vụ án khép lại, một lỗ hổng chính sách được bịt kín, anh thấy sự đóng góp của mình thật sự có giá trị.

Khi được hỏi về thông điệp gửi tới người trẻ, Khánh không nói điều gì to tát: “Vươn mình cùng đất nước không phải khẩu hiệu xa vời. Nó bắt đầu từ chính sự tận tụy trong công việc mỗi ngày. Khi mỗi người trẻ làm tốt nhất phần việc của mình với cái tâm trong sáng, đó là lúc chúng ta đang cùng nhau kiến tạo một Việt Nam hùng cường”.

Chiều muộn, ở đơn vị, nhiều ô cửa sổ đèn vẫn sáng. Ngoài kia, phố phường yên bình. Ít ai biết, sự bình yên ấy được giữ gìn không chỉ bằng những cuộc truy đuổi, mà còn bằng những giờ đọc hồ sơ đến khuya, những cuộc đấu trí với “viên đạn bọc đường”, những lựa chọn dứt khoát trước cám dỗ.

Trong hành trình “vươn mình” của đất nước, có những người trẻ đang lặng lẽ giữ cho nền tảng phát triển không bị đục khoét từ bên trong. Và có lẽ, chính sự lặng lẽ ấy mới là điều truyền cảm hứng bền lâu nhất.