Tại Hội thảo “An sinh cho tài xế xe công nghệ - Thực trạng và giải pháp” do Trung tâm Tư vấn và Hỗ trợ người lao động Công đoàn TPHCM tổ chức ngày 15/9, nhiều tài xế đã trực tiếp chia sẻ những khó khăn sau nhiều năm gắn bó với công việc này.
Mang thai 7 tháng vẫn chạy xe 10-12 giờ/ngày
Tại hội thảo, câu chuyện của chị Lê Thị Tuyết Hoa (32 tuổi) gây chú ý. Nữ tài xế đang mang thai hơn 7 tháng nhưng vẫn phải tiếp tục chạy xe để duy trì thu nhập.
Chị Hoa cho biết chỉ còn vài tuần nữa sẽ đến ngày sinh. Dù đã cố gắng tích lũy từ trước, chị vẫn lo lắng về thời gian nghỉ sinh bởi khi không thể chạy xe, phần lớn gánh nặng kinh tế sẽ chuyển sang chồng.
Trước đây, chị Hoa làm việc tại một doanh nghiệp và được tham gia bảo hiểm y tế, bảo hiểm xã hội bắt buộc cùng các chế độ liên quan. Tuy nhiên, từ khi chuyển sang chạy xe công nghệ, chị chưa được tham gia bảo hiểm xã hội.
“Trước đây, tôi làm việc ở công ty, dù có áp lực nhưng khi mang thai vẫn được bảo đảm chế độ thai sản. Còn bây giờ, tôi làm việc 10-12 tiếng mỗi ngày, gần đến ngày sinh vẫn phải chạy xe để kiếm thêm thu nhập”, chị Hoa chia sẻ.
Theo chị Hoa, nghề tài xế công nghệ đem lại sự linh hoạt về thời gian, phù hợp với những người cần chủ động sắp xếp công việc gia đình. Tuy nhiên, đổi lại, người lao động phải tự đối mặt với những rủi ro trong quá trình làm việc mà không có đầy đủ cơ chế bảo vệ.
“Tôi rất mong muốn nghề tài xế của chúng tôi được công nhận và bảo vệ quyền lợi. Chúng tôi cũng làm việc, cũng cống hiến, cũng đóng góp cho xã hội nhưng chưa được bảo đảm đầy đủ quyền lợi”, chị Hoa bày tỏ.
“Chúng tôi không có tên gọi”
Từ câu chuyện của một nữ tài xế đang mang thai, hội thảo mở rộng sang vấn đề lớn hơn là vị trí pháp lý và quan hệ lao động của tài xế với các nền tảng công nghệ.
Ông Phạm Mi Sên - người có hơn 10 năm làm tài xế xe ôm công nghệ - cho rằng đây là nguyên nhân cốt lõi dẫn đến nhiều bất cập về quyền lợi của tài xế.
Ông Sên kể, từ năm 2016 đã nhiều lần tập hợp ý kiến của cộng đồng tài xế, trong đó có một lần thu thập hơn 3.000 chữ ký để kiến nghị các vấn đề liên quan đến nghề. Theo ông Sên, sau nhiều năm, câu hỏi về việc tài xế thực sự là ai trong quan hệ với nền tảng vẫn chưa được giải quyết thỏa đáng.
“Chúng tôi không có tên gọi, có nghĩa là chúng tôi chưa được định danh”- ông Sên nói và cho biết trong ứng dụng tài xế được gọi là “đối tác”.
Tuy nhiên, trên thực tế, tài xế không phải lúc nào cũng có khả năng quyết định những yếu tố quan trọng liên quan đến công việc như mức cước, chính sách khuyến mại hay điều kiện hoạt động.
“Trong công việc hằng ngày, chúng tôi được gọi là "đối tác". Việc chưa có cách định danh phù hợp khiến tài xế gặp khó khi tiếp cận các quyền lợi của người lao động, đồng thời không có cơ chế đại diện đủ rõ để thương lượng với nền tảng” - ông Sên chia sẻ.
Một vấn đề khác được ông Sên nhấn mạnh là sự khác biệt giữa doanh thu và thu nhập thực tế. Theo ông, nhiều người nhìn vào mức doanh thu của tài xế rồi cho rằng đây là nghề có thu nhập khá, trong khi chưa tính các khoản chi phí mà tài xế phải tự bỏ ra như xăng, sửa chữa, điện thoại và khấu hao phương tiện.
“Đó là doanh thu chứ không phải thu nhập. Nó chưa trừ tiền xăng, chưa trừ tiền sửa xe và các chi phí khác”, ông nói.
Ông Sên cũng cho rằng sự linh hoạt về thời gian của nghề đôi khi trở thành áp lực khiến tài xế phải kéo dài thời gian làm việc để bảo đảm mức thu nhập cần thiết.
“Tôi mong rằng chúng tôi sẽ được chú ý nhiều hơn, được thấu hiểu nhiều hơn và hãy đặt chúng tôi ở đúng vị trí của mình, cho chúng tôi một cái tên”, ông Sên nói.
Tại hội thảo, ông Phùng Thái Quang - Phó Chủ tịch Liên đoàn Lao động TPHCM, Giám đốc Trung tâm Tư vấn và Hỗ trợ người lao động Công đoàn TPHCM - cho biết trung tâm sẽ phối hợp với các bên liên quan kiến nghị các nền tảng minh bạch về thuật toán, thúc đẩy thương lượng về tỷ lệ chiết khấu và nghiên cứu mở rộng bảo hiểm xã hội bắt buộc cho tài xế xe công nghệ.
“Mục tiêu là giúp những người đang trực tiếp cung cấp dịch vụ trên các nền tảng số được bảo vệ tương xứng với đóng góp của họ cho đời sống và nền kinh tế”, ông Quang nói.
