Không ảnh hưởng nhiều?
Theo ông Michael Kokalari - Giám đốc phòng Phân tích kinh tế vĩ mô và Nghiên cứu thị trường của VinaCapital, chiến sự nổ ra tại Trung Đông được dự báo sẽ không gây ảnh hưởng đáng kể đến Việt Nam, một phần nhờ tỷ trọng xuất khẩu của Việt Nam sang Trung Đông hiện chiếm dưới 3% tổng kim ngạch xuất khẩu, một phần nhờ khả năng xảy ra chiến dịch tác chiến trên bộ có quy mô lớn và kéo dài tại Iran là tương đối thấp.
Thay vào đó, VinaCapital cho rằng đây là một phiên bản căng thẳng hơn so với “cuộc xung đột 12 ngày” vào năm ngoái - tức là cuộc tấn công này sẽ có thể kéo dài hơn và tạo ra một cú sốc mạnh nhưng ngắn hạn đối với thị trường tài chính toàn cầu.
Trên thực tế, chiến sự nổ ra tại Trung Đông đã khiến giá dầu toàn cầu tăng khoảng 30% kể từ đầu năm. VinaCapital đánh giá, nhiều khả năng sẽ đẩy lạm phát CPI của Việt Nam từ khoảng 2,5% so với cùng kỳ lên gần 4% trong những tháng tới.
“USD mạnh lên và giá vàng tăng do nhu cầu “trú ẩn” có thể gây áp lực mất giá lên VNĐ, kết hợp với CPI cao hơn sẽ củng cố dự báo trước đó của chúng tôi rằng lãi suất huy động 12 tháng tại Việt Nam có thể tăng thêm 50-100 điểm cơ bản trong năm nay lên khoảng 7%/năm”, ông Michael Kokalari nói.
Đáng chú ý, các chuyên gia địa chính trị mà VinaCapital theo dõi đều đồng tình với quan điểm rằng xung đột này đang chuyển hóa thành một “cuộc chiến tiêu hao”, với nhiều khả năng kéo dài trong nhiều tuần, khi không bên nào tung được đòn mang tính quyết định.
Trong khi đó, một số chuyên gia, định chế uy tín (Standard Chartered, Goldman Sachs) ước tính xác suất 10-20% cho kịch bản xung đột kéo dài có thể dẫn tới eo biển Hormuz “đóng cửa hoàn toàn”.
Với kịch bản đó, Việt Nam sẽ đối mặt ba thách thức lớn, gồm: Lạm phát có thể vượt 5% đẩy lãi suất huy động 12 tháng lên trên ngưỡng 7-8%, tăng trưởng kinh tế giảm khoảng 1% do giá dầu duy trì ở mức cao, xuất khẩu của Việt Nam có thể suy giảm đáng kể và nhiều khả năng kéo giảm thêm khoảng 1% tăng trưởng GDP.
Trong kịch bản này, VinaCapital nhận định, tâm lý đối với thị trường chứng khoán và bất động sản sẽ rất tiêu cực. Tuy nhiên, không chỉ dừng ở yếu tố tâm lý, thực tế tại Việt Nam cho thấy dòng tiền thường có xu hướng rút khỏi thị trường chứng khoán khi lãi suất tiền gửi kỳ hạn 12 tháng tăng vượt ngưỡng 7-8%/năm. Mặt bằng lãi suất tiền gửi trên 7-8% thường kéo lãi suất vay mua nhà lên trên 12-13%/năm, khi chạm ngưỡng này, mức độ hào hứng với việc mua nhà thường suy giảm đáng kể.
Ngành nào hưởng lợi?
Bà Thái Thị Việt Trinh - chuyên gia phân tích kinh tế vĩ mô VinaCapital - cho biết, chiến sự tại Trung Đông đã đẩy giá dầu và vàng tăng, kéo theo khả năng tăng phí vận tải đường biển. Điều này có thể tạo áp lực tăng lên lãi suất tại Việt Nam do lạm phát và biến động tỷ giá. Tuy nhiên, vẫn có những ngành “hưởng lợi” trước các yếu tố này.
Đầu tiên là hưởng lợi từ giá dầu tăng cao. Theo đó, các doanh nghiệp bán lẻ xăng dầu sẽ ghi nhận lợi nhuận từ lượng hàng tồn kho hiện tại. Doanh nghiệp lọc hóa dầu sẽ được hưởng lợi nhờ biên lợi nhuận lọc dầu mở rộng đi kèm với giá dầu tăng cao. Các công ty dịch vụ dầu khí phụ trợ cho hoạt động thăm dò và khai thác cũng hưởng lợi từ giá dầu lên cao. Các doanh nghiệp sản xuất cao su tự nhiên cũng được hưởng lợi nhờ mối tương quan chặt chẽ giữa giá cao su tổng hợp và giá dầu, từ đó đẩy giá cao su tự nhiên tăng.
Tương tự, các doanh nghiệp vận tải biển trong nước được hưởng lợi từ cước vận tải cao hơn và khả năng các tuyến đường di chuyển bị kéo dài do chiến tranh. Các cổ phiếu cảng biển niêm yết tại Việt Nam - nhóm thường được hưởng lợi từ các căng thẳng địa chính trị trong quá khứ - do cước vận tải tăng cao có xu hướng kéo theo phí bốc dỡ và lưu bãi của các doanh nghiệp khai thác cảng gia tăng.
Ngoài ra, doanh nghiệp sản xuất phân bón urê (do Iran chiếm khoảng 10% xuất khẩu urê toàn cầu) hay doanh nghiệp kinh doanh trang sức hưởng lợi từ lượng vàng tồn kho hiện tại.
“Ngoài các nhóm ngành nêu trên, cần lưu ý lãi suất tăng sẽ gây bất lợi cho các cổ phiếu nhạy cảm với lãi suất, bao gồm doanh nghiệp bất động sản”, bà Trinh nói.