Nóng rẫy cuộc đua thi đánh giá tư duy, làm thế nào để đạt điểm cao?

Được xem là phương thức cứu cánh và thước đo uy tín của Đại học Bách Khoa Hà Nội, Đánh giá tư duy (Thinking Skills Assessment - TSA) giờ đây đã trở thành tấm vé thông hành khi có tới hơn 40 trường đại học top đầu sử dụng kết quả kỳ thi này để tuyển sinh đại học.

Không còn là những câu hỏi kiểm tra kiến thức phổ thông đơn thuần, TSA đánh thẳng vào ba tử huyệt năng lực về Toán học, Đọc hiểu và Giải quyết vấn đề với ba mức độ tư duy từ tái hiện, suy luận cho đến bậc cao. Thời gian làm bài 150 phút, với hình thức trắc nghiệm khách quan trên máy tính và có thang điểm 100.

Chính cấu trúc mới lạ và áp lực đã biến TSA thành một cuộc sàng lọc khốc liệt, nơi dành cho những ai đủ bản lĩnh bứt phá giành lợi thế trong đợt tuyển sinh sớm vào các khối ngành khoa học công nghệ, kỹ thuật và kinh tế.

Áp lực vô hình

Thời điểm dự thi ngày càng rút ngắn, thế nên không khí không còn là ôn tập mà là sự càn quét kiến thức. Những thí sinh tự do như Nguyễn Đức Huy (trường THPT Trần Nhân Tông, Nam Định) buộc phải đẩy mình vào luồng quay khắc nghiệt. Huy chia sẻ: “Tự học nhiều lúc thấy bất lực, có khi 2 - 3 ngày không vào đầu được chữ nào”. Không có thầy cô kèm cặp, chủ yếu tự học là chính, Huy phải tự thiết lập một kỷ luật thép từ 7 giờ sáng đến 22 giờ đêm để nghiền đề, thậm chí phải sử dụng cà phê liên tục để tỉnh táo vật lộn với áp lực. Liên tục như thế trong mấy ngày gần đây, cơ thể phản kháng dữ dội, em phải nhập viện vì viêm loét dạ dày và kiệt sức nhưng Huy vẫn chọn quay lại bàn học, bỏ cuộc đồng nghĩa tự loại mình ra khỏi cuộc đua.

TSA là kỳ thi có độ phân hóa cao, nhưng cũng mở ra cơ hội cho những thí sinh có tư duy tốt, biết chiến lược và kiên trì rèn luyện đúng cách. Luyện thi TSA hiệu quả không nằm ở tốc độ, mà nằm ở tư duy đúng hướng ngay từ đầu.

Với Nguyễn Văn Trung (THPT Thăng Long, Hà Nội) sức nặng của đề, áp lực thời gian khiến nhiều lúc Trung phải gồng mình. Lịch học chính khóa 11 buổi/tuần, lịch học ngoài giờ kín hết các tối, Trung kể: “Bữa trưa hay bữa tối đều diễn ra vội vã giữa các ca học ngay trên yên xe máy, lúc nào cũng trong tình trạng như muốn tắt thở”. Giấc ngủ trở thành khái niệm xa xỉ, mỗi giờ trôi qua đều là một cuộc đua với thời gian và khối kiến thức dồn dập.

“Thời gian luyện đề không nhiều, có khi dành cả đêm chỉ để giải một bài toán. Một trong những bí kíp em luôn phòng thủ cho mình để bài làm chắc chắn hơn là “Double check” (kiểm tra kép). Để sống sót qua 150 phút căng thẳng trên máy tính, dù mệt và dường như cơ thể muốn đầu hàng, Trung vẫn tự vực dậy và tập trung tuyệt đối để không bỏ lỡ cơ hội bước vào khối ngành mơ ước của mình.

Đặt mục tiêu ở ngay đợt 1 với con số 70+, bạn Bùi Thanh Bình (cựu học sinh Trường THPT Chu Văn An, Thái Nguyên) cho rằng đây là cửa ải phải vượt qua. Chủ động xin tăng số buổi học lên ở các lò luyện thi cấp tốc, dồn hầu hết thời gian và tiền bạc để đổi lấy từng điểm số. Ban ngày chạy đua với các ca học, ban đêm vùi mình trong hàng chục bộ đề thi thử của các anh chị đi trước, soi từng lỗi sai, bù từng khoảng trống kiến thức. Mỗi đề thi được xem là một lần loại trực tiếp, mỗi lỗi sai đều bị mổ xẻ đến tận cùng. Bình thẳng thắn: “Không cho phép bản thân nghĩ đến mệt”. Trong cuộc chiến 150 phút, thời gian là vàng và đợt 1 là cơ hội không thể đánh rơi.

Thí sinh ôn luyện chuẩn bị thi TSA

Tuy nhiên, vẫn có một số bộ phận không nhỏ thí sinh đăng ký theo tâm lý đám đông với suy nghĩ: “Thi đợt 1 để làm quen đề”, đây là một sai lầm kinh điển năm nào cũng lặp lại. Theo kinh nghiệm của các anh chị từng tham gia thi TSA: “Chính suy nghĩ đó khiến rất nhiều bạn trượt cơ hội chốt điểm sớm, đợi đến đợt 2, đợt 3 đề nhiễu hơn, điểm chung mặt bằng chung cao hơn, mỗi một điểm áp lực lại gấp ba gấp bốn lần. Ở đợt 1, nếu cày đề liên tục việc đạt kết quả cao là điều khả thi nhưng cày nhiều không lên điểm do chưa ôn đúng trọng tâm, sai cách. Nếu để qua đợt 1, em sẽ phải thi trong trạng thái vừa học, vừa sợ trượt”.

Lịch dự thi TSA của ĐH Bách Khoa Hà Nội năm 2026

Đừng vắt kiệt sức lực ở những giây phút cuối

Trước sức nóng của đợt thi đầu tiên, các chuyên gia tuyển sinh đưa ra những lưu ý cần thiết để các sĩ tử không bỏ lỡ bất kỳ bước nào trong quy trình dự thi. TSA không chỉ là bài thi năng lực, mà còn là phép thử bản lĩnh, sức bền và khả năng chịu áp lực của mỗi thí sinh.

Các chuyên gia nhấn mạnh, chuẩn bị kiến thức là quan trọng, nhưng giữ gìn sức khỏe là tiên quyết. Việc thức trắng đêm giải đề vào giây phút cuối có thể gây phản tác dụng. Thí sinh nên nghỉ ngơi, ăn uống khoa học và duy trì tâm lý lạc quan để giữ phong độ tốt nhất.

Bên cạnh đó, thí sinh cần kiểm tra kỹ hành trang: Căn cước công dân, giấy báo dự thi và đặc biệt là rà soát lại các vật dụng được phép mang vào phòng thi theo quy chế để tránh những sai sót kỹ thuật đáng tiếc.

Luyện thi đánh giá tư duy thế nào để đạt điểm cao?

Thực tế cho thấy, TSA không phải kỳ thi của học thuộc hay mẹo vặt, mà là bài kiểm tra năng lực tư duy nền tảng – đòi hỏi cách ôn luyện hoàn toàn khác so với các kỳ thi truyền thống.

Bài thi tập trung đánh giá ba nhóm năng lực cốt lõi: tư duy định lượng, đọc hiểu – phản biện và giải quyết vấn đề logic.

Điều này đồng nghĩa, thí sinh không thể “cày công thức” hay học tủ. Người đạt điểm cao thường không phải là người biết nhiều kiến thức nhất, mà là người phân tích nhanh, chọn chiến lược hợp lý và kiểm soát tốt thời gian.

Nhiều giáo viên luyện thi nhận định: “TSA hỏi thí sinh suy nghĩ như thế nào, chứ không hỏi thí sinh nhớ được bao nhiêu”.

Xây nền tư duy, không vội làm đề

Sai lầm phổ biến của học sinh là lao ngay vào luyện đề khi chưa hiểu bản chất từng dạng câu hỏi. Trong giai đoạn đầu, việc quan trọng nhất là xây nền tư duy.

Với phần tư duy định lượng, thí sinh cần rèn khả năng đọc số liệu, phân tích bảng biểu, so sánh tỷ lệ, ước lượng nhanh. Nhiều câu hỏi không yêu cầu giải chi tiết mà chỉ cần nhận ra xu hướng hoặc loại trừ phương án sai.

Ở phần đọc hiểu – phản biện, thí sinh phải thay đổi cách đọc. TSA không yêu cầu cảm thụ văn bản mà yêu cầu xác định luận điểm, giả định và tính hợp lý của lập luận. Đọc chậm, gạch chân ý chính, đặt câu hỏi ngược lại với tác giả là kỹ năng bắt buộc.

Với các câu logic – giải quyết vấn đề, mục tiêu không phải “giải cho ra”, mà là tìm mấu chốt. Nếu quá 1 phút vẫn chưa thấy hướng, việc bỏ qua để làm câu khác là hoàn toàn cần thiết.

Luyện đề có chiến thuật, không làm theo cảm tính

Khi đã có nền tảng, thí sinh mới bước vào giai đoạn luyện đề. Tuy nhiên, luyện đề TSA hiệu quả không nằm ở số lượng, mà ở chất lượng phân tích sau mỗi bài.

Mỗi đề thi cần được làm đủ thời gian như thi thật. Sau đó, thí sinh nên phân loại lỗi sai theo bốn nhóm: đọc sai đề, sai logic, sai tính toán và sai do phân bổ thời gian. Việc nhận diện rõ mình thường sai ở đâu giúp quá trình ôn tập đi đúng trọng tâm.

Một nguyên tắc quan trọng khác là phân bổ thời gian. TSA không yêu cầu làm hết 100% câu hỏi. Thí sinh cần ưu tiên câu dễ và trung bình để “ăn chắc” điểm, chỉ quay lại câu khó khi còn thời gian. Nhiều thí sinh mất điểm không phải vì không biết làm, mà vì dành quá nhiều thời gian cho một câu khó.

Ổn định tâm lý, tránh tụt phong độ trước kỳ thi

Ở giai đoạn cuối, việc luyện đề dày đặc không còn nhiều ý nghĩa. Thay vào đó, thí sinh cần duy trì nhịp làm bài ổn định, rèn tâm lý phòng thi và tránh học thêm kiến thức mới.

Làm đề vào đúng khung giờ thi thật, tập thói quen bỏ qua câu khó không tiếc nuối và giữ sự tỉnh táo là những yếu tố giúp hạn chế “tụt điểm tâm lý” – nguyên nhân khiến nhiều thí sinh làm bài dưới sức.

Vì sao nhiều thí sinh luyện mãi vẫn không đạt điểm cao?

Theo các chuyên gia tuyển sinh, có năm nguyên nhân chính khiến việc luyện TSA không hiệu quả: luyện đề nhưng không phân tích lỗi, thiếu tư duy phản biện, sa đà vào câu khó, kiểm soát thời gian kém và học mẹo thay vì hiểu bản chất.

Giải pháp không phải là làm thêm thật nhiều đề, mà là dừng lại để nhìn rõ điểm yếu của bản thân, sau đó luyện sâu đúng dạng câu hỏi thường sai.