Vay mượn, hốt hụi để trang trải cuộc sống
Những ngày cuối năm này, khi nhiều gia đình tất bật sắm sửa Tết, tại các Trung tâm Y tế khu vực vùng xa của Cà Mau, nhiều nhân viên y tế chỉ mong… lương về. Ngành y tế Cà Mau thống kê, hiện toàn tỉnh có 4 trung tâm y tế khu vực Phước Long, Giá Rai, Phú Tân, Ngọc Hiển thu không đủ chi, còn nợ lương, phụ cấp và các khoản theo lương của nhân viên y tế, với tổng số tiền nợ gần 29 tỷ đồng (Phước Long nợ hơn 16 tỷ đồng, các trung tâm còn lại cũng nợ từ 3,8 - 4,8 tỷ đồng).
Trò chuyện với phóng viên Báo Tiền Phong, chị Phạm Thu Phương, hộ sinh tại Khoa Sản, Trung tâm Y tế huyện Phú Tân cho biết, tình trạng thiếu lương đã kéo dài nhiều năm, đặc biệt từ sau dịch COVID-19 tới nay. “Trước đây, cuối năm thiếu chừng 1–2 tháng lương, qua năm mới có kinh phí thì được trả bù. Nhưng năm nay, tới giờ chưa thấy gì”, chị Phương nói rồi bỏ ngỏ câu chuyện giữa chừng.
Theo chị, phần lớn viên chức y tế cơ sở sống bằng lương và tiền trực. Có những gia đình, cả hai vợ chồng đều làm chung một trung tâm y tế, giờ đều bị nợ lương. Để duy trì sinh hoạt hằng ngày, nhiều người buộc phải vay mượn họ hàng, bạn bè.
“Mình cũng phải vay mượn để lo cuộc sống, hứa tới Tết sẽ trả, nhưng giờ Tết sắp tới mà lương chưa thấy đâu. Nợ chưa trả được, Tết chưa biết lấy gì lo, áp lực và bức xúc lắm”, chị Phương nghẹn giọng.
Chị Phương kể về câu chuyện của một nữ đồng nghiệp mắc ung thư giai đoạn 3, gia đình rất khó khăn. Mỗi tháng phải lên TPHCM tái khám, điều trị, nhưng đến ứng lương cũng không có. “Tới giờ chị ấy chỉ ứng được 2 lần, mỗi lần hơn 10 triệu. Bệnh không đợi, nhưng tiền lương không thấy đâu", chị Phương chia sẻ.
Một bác sĩ đang công tác tại Trung tâm Y tế huyện Phú Tân cho biết, một số bác sĩ còn có thêm thu nhập từ phòng khám tư, riêng đội ngũ điều dưỡng, hộ sinh chỉ sống dựa vào lương, nên áp lực rất lớn. “Lương điều dưỡng có thâm niên khoảng 10 triệu đồng/tháng. Hai vợ chồng cùng làm, có con nhỏ, nếu nợ 4 tháng lương là thiếu gần trăm triệu đồng, không biết sống sao. Cho nên, mấy bạn điều dưỡng buồn lắm, hụt hẫng lắm”, vị bác sĩ nói.
Không có tiền đóng học phí
Ông Mạc Hoàng Nhủ, Giám đốc Trung tâm Y tế khu vực Phú Tân lý giải về tình trạng nợ lương, hằng năm, HĐND tỉnh giao kinh phí điều trị cho trung tâm khoảng 3,2 tỷ đồng, tương ứng 32 triệu đồng/giường bệnh, 34% kinh phí còn lại từ nguồn tự chủ của trung tâm. Tuy nhiên, do số lượng bệnh nhân tới trung tâm ít, nên nguồn thu từ khám chữa bệnh và dịch vụ y tế không đảm bảo được tỷ lệ 34% tự chủ, tự thu – tự chi như được giao.
Theo ông Nhủ, tình trạng hụt nguồn thu của trung tâm xảy ra từ năm 2023. Trong đó, năm 2023, 2024 hụt thu, thiếu nguồn chi hơn 8 tỷ đồng, gồm cả tiền lương cán bộ, viên chức. Năm 2025, dù tình hình có cải thiện, nhưng vẫn hụt thu, nên không có nguồn để trả hết lương cho nhân viên. Trung tâm cũng được Sở Tài chính cấp bổ sung 1,8 tỷ đồng, song chưa đủ để trả hết lương còn nợ đọng.
Tình cảnh tương tự cũng diễn ra tại Trung tâm Y tế huyện Ngọc Hiển. Chị L., một nhân viên điều dưỡng cho biết, hiện chị còn bị nợ lương tháng 11, 12/2025. “Tụi em đi làm điều dưỡng chỉ trông chờ lương. Không có lương phải hốt hụi, mượn tiền người thân để xoay xở”, chị L. nói và cho biết, Tết đã cận kề, nhưng gia đình chị chưa sắm sửa được gì cho con, tất cả đang chờ lương.
Chị L. đang học đại học để nâng cao trình độ, nhưng nhiều lúc không có tiền đóng học phí, phải tiếp tục vay mượn gia đình, nhưng mượn cũng phải trả, giờ cũng không có nguồn nào trả.
Một bác sĩ Trung tâm Y tế Ngọc Hiển bày tỏ, số tiền lương được chi trả trước Tết thực chất không phải là khoản lương bị nợ của năm 2025, mà là lương thuộc kinh phí của năm mới. Phần nợ lương của năm 2025 thuộc nguồn thu tự chủ, tự thu – tự chi của từng đơn vị.
“Sở Tài chính đã bác đề xuất cấp bù kinh phí cho các trung tâm để trả nợ lương, giờ đơn vị phải tự xoay xở, tự bơi. Còn lương năm 2026, kinh phí đã được cấp, chắc cũng sắp có", bác sĩ Trung tâm Y tế Ngọc Hiển chia sẻ.
Để tháo gỡ tình trạng nợ lương tại các trung tâm y tế khu vực, trước mắt, Sở Y tế Cà Mau kiến nghị UBND tỉnh tiếp tục đề xuất Bảo hiểm xã hội Việt Nam sớm thanh, quyết toán chi phí BHYT tồn đọng. Ngoài ra, Sở cũng đề xuất cho phép Trung tâm Y tế Phú Tân, Ngọc Hiển tạm mượn ngân sách nhà nước (nguồn kinh phí hoạt động của hệ điều trị) đã cấp năm 2026 với tổng số tiền hơn 12 tỷ đồng để chi trả nợ lương, phụ cấp năm 2025 và các tháng đầu năm 2026.
