Ngày 3/1, FAA phát đi thông báo khẩn cấp cho phi công (NOTAM), chính thức cấm các hãng hàng không và nhà khai thác thương mại của Mỹ bay qua không phận Venezuela.
Quyết định được đưa ra sau khi xuất hiện thông tin về các cuộc tấn công bất ngờ nhằm vào thủ đô Caracas và tuyên bố từ Tổng thống Mỹ Donald Trump liên quan đến việc Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro cùng phu nhân bị bắt giữ.
NOTAM khẩn cấp được ban hành trong đêm
Theo FAA, lệnh cấm được kích hoạt ngay sau các diễn biến an ninh xảy ra trong đêm, khi cơ quan này đánh giá rủi ro gia tăng do hoạt động quân sự đang diễn ra trong khu vực. NOTAM khẩn cấp yêu cầu các đối tượng thuộc phạm vi áp dụng không được hoạt động ở mọi độ cao trong Vùng Thông tin Bay Maiquetia (Maiquetia FIR), còn được gọi là SVZM.
Maiquetia FIR có diện tích khoảng 1.204.815 km², bao phủ toàn bộ lãnh thổ Venezuela cùng vùng biển thuộc chủ quyền nước này. Thông báo nhấn mạnh, lệnh cấm áp dụng cho tất cả các hãng hàng không và nhà khai thác thương mại của Mỹ, những người nắm giữ chứng chỉ phi công do FAA cấp, cũng như các nhà khai thác máy bay dân dụng đăng ký tại Mỹ. Máy bay quân sự và máy bay của các tiểu bang Mỹ không thuộc phạm vi điều chỉnh của NOTAM.
Trước sự kiện ngày 3/1, Mỹ đã tăng cường hiện diện quân sự tại vùng biển Caribbean. Tổng thống Mỹ Donald Trump nhiều lần đưa ra các tuyên bố cứng rắn nhằm vào chính quyền Maduro. Tuy nhiên, FAA chỉ dừng ở mức khuyến cáo các hãng hàng không tránh sử dụng không phận Venezuela.
Thực tế, tại thời điểm khuyến cáo được ban hành giữa tháng 11/2025, toàn bộ các hãng hàng không Mỹ đã tự nguyện ngừng bay qua Maiquetia FIR.
Trên nền tảng Truth Social, ông Trump đưa thông điệp cứng rắn, kêu gọi các hãng hàng không và phi công xem xét việc đóng cửa hoàn toàn không phận phía trên và xung quanh Venezuela.
Ông Trump viết rằng tất cả các hãng hàng không, phi công, cũng như các đối tượng hoạt động bất hợp pháp, cần coi không phận Venezuela là khu vực nên tránh, đồng thời ký tên với tư cách Tổng thống Mỹ. Dù không phải là một văn bản điều hành hàng không, tuyên bố này được xem là tín hiệu góp phần thúc đẩy FAA chuyển từ khuyến cáo sang lệnh cấm bắt buộc ngày 3/1.
Hàng loạt hãng hàng không dừng bay khẩn cấp
Lệnh cấm khẩn cấp được FAA ban hành trong bối cảnh ngành hàng không khu vực đang bất ổn. Gần đây, cùng với việc Mỹ tăng cường hoạt động quân sự gần Venezuela, truyền thông ghi nhận có đến hai vụ suýt va chạm giữa máy bay quân sự Mỹ và máy bay chở khách, làm gia tăng quan ngại về an toàn hàng không trong khu vực.
Trong cả hai trường hợp, máy bay của Không quân Mỹ không bật bộ phát đáp, khiến chúng không hiển thị trên màn hình radar của kiểm soát không lưu dân dụng. Các phi công máy bay chở khách chỉ phát hiện nguy cơ va chạm khi nhìn thấy trực tiếp máy bay quân sự trên đường bay, buộc phải thực hiện thao tác né tránh khẩn cấp.
Sự cố đầu tiên xảy ra ngày 12/12/2025, liên quan đến máy bay Airbus A320 của JetBlue đang chở hành khách từ Curaçao đến sân bay JFK (New York). Trong giai đoạn tăng độ cao lên mực bay hành trình, phi công JetBlue bất ngờ phát hiện máy bay tiếp nhiên liệu của Không quân Mỹ xuất hiện ngay trên đường bay, buộc tổ lái dừng việc tăng độ cao để tránh va chạm.
Một ngày sau đó, phi công của một máy bay phản lực tư nhân bay từ đảo Aruba (Caribbean thuộc Hà Lan) đến Miami cũng báo cáo với kiểm soát không lưu rằng họ vừa tránh được một vụ va chạm suýt xảy ra với máy bay tiếp nhiên liệu của Không quân Mỹ trong giai đoạn cất cánh ban đầu.
Theo thông tin của CNN, phi công trong vụ việc mô tả "chúng tôi đã ở rất gần nhau". Để minh họa khoảng cách nguy hiểm giữa hai máy bay, phi công cho biết họ có thể nhận diện được kích thước máy bay quân sự và nhận xét rằng “nó rất lớn, có thể là Boeing 777 hoặc 767”.
Giữa diễn biến phức tạp của hàng không khu vực Mỹ - Latinh cùng động thái của FAA, nhiều hãng hàng không nước ngoài đình chỉ các chuyến bay thường lệ đến Caracas. Đáng chú ý, nhiều hãng bay ra quyết định ngay sau khuyến cáo đầu tiên của Mỹ vào tháng 11/2025.
Đáp lại, chính quyền Maduro từng đe dọa thu hồi giấy phép bay của các hãng hàng không không nối lại đường bay trong vòng 48 giờ. Tuy nhiên, các hãng liên quan không phản ứng trước cảnh báo này, và các chuyến bay đến Venezuela vẫn bị đình chỉ cho đến nay.
Danh sách các hãng ngừng bay bao gồm nhiều hãng châu Âu và khu vực như Iberia, Plus Ultra, Air Europa (Tây Ban Nha), TAP Air Portugal, hãng Brazil GOL, Avianca và Turkish Airlines. Việc các hãng quốc tế đồng loạt rút lui cho thấy mức độ thận trọng cao trước rủi ro an ninh hàng không, ngay cả khi chưa có lệnh cấm chính thức từ phía nước sở tại.
Với NOTAM khẩn cấp mới nhất, FAA chính thức đưa không phận Venezuela vào danh sách khu vực cấm bay đối với hàng không Mỹ, ít nhất cho đến khi thông báo hết hiệu lực hoặc được gia hạn.
Trong ngắn hạn, lệnh cấm của FAA cùng việc các hãng quốc tế tiếp tục đình chỉ đường bay được dự báo sẽ khiến Venezuela gần như bị cô lập hoàn toàn về hàng không dân dụng, đồng thời đặt ra thách thức lớn đối với an toàn bay và quản lý không phận tại khu vực Caribbean.
Các hãng hàng không lớn của Mỹ xác nhận tình trạng gián đoạn trên diện rộng. American Airlines cho biết đang theo dõi chặt chẽ diễn biến và phối hợp với FAA để điều chỉnh lịch bay khi cần thiết, nhấn mạnh an toàn và an ninh của hành khách cũng như phi hành đoàn là ưu tiên hàng đầu.
Southwest Airlines cảnh báo nhiều chuyến bay trong ngày 3/1 bị chậm, chuyển hướng hoặc hủy đối với các đường bay đến Aruba, Punta Cana (Cộng hòa Dominica) và San Juan (Puerto Rico). Trong khi đó, JetBlue Airways - hãng có mạng lưới khai thác lớn tại Caribbean thông báo đã hủy khoảng 215 chuyến bay do các hạn chế không phận liên quan đến hoạt động quân sự, dù các chuyến bay đến Cộng hòa Dominica và Jamaica không bị ảnh hưởng bởi lệnh hạn chế của chính phủ.
Delta Airlines cho biết đã bắt đầu hủy chuyến từ sáng sớm để tuân thủ quy định của FAA. Hãng khẳng định hành khách sẽ được thông báo kịp thời qua ứng dụng Fly Delta và thông tin liên hệ trong đặt chỗ.
Tại Puerto Rico, sân bay quốc tế Luis Muñoz Marín (SJU) xác nhận các hạn chế không phận của FAA đã tác động trực tiếp đến hoạt động khai thác. Theo thông báo đăng tải trên mạng xã hội, hầu hết các chuyến bay thương mại do các hãng hàng không Mỹ khai thác đi và đến sân bay này đã bị đình chỉ và hủy tạm thời. Các hãng hàng không nước ngoài và máy bay quân sự không nằm trong diện áp dụng hạn chế.
Nhà chức trách sân bay khuyến cáo hành khách kiểm tra tình trạng chuyến bay trực tiếp với hãng hàng không trước khi đến sân bay, đồng thời cam kết sẽ tiếp tục cập nhật thông tin chính thức khi có diễn biến mới.
Trái ngược với nhiều hãng Mỹ, Caribbean Airlines cho biết hoạt động khai thác của hãng trong ngày 3/1 vẫn diễn ra bình thường và chưa ghi nhận gián đoạn. Hãng khuyến nghị hành khách đăng ký nhận thông báo chuyến bay để cập nhật thông tin theo thời gian thực.
Giới chức hàng không nhận định tình hình vẫn đang diễn biến phức tạp, khi các hãng bay, sân bay và cơ quan quản lý tiếp tục đánh giá tác động của chiến dịch quân sự của Mỹ tại Venezuela đối với hoạt động hàng không khu vực Caribbean.
