Những cánh chim đầu đàn
Nhìn lại hành trình 30 năm, Nhà máy Lọc dầu (NMLD) Dung Quất được xem là “trái tim” của KKT, đồng thời là minh chứng cho một quyết sách mang tầm chiến lược của Đảng và Nhà nước trong phát triển kinh tế miền Trung.
Ngày 8/1/1998, lễ động thổ NMLD số 1 Dung Quất diễn ra, mở ra kỳ vọng lớn về một trung tâm công nghiệp mới trên vùng đất ven biển Quảng Ngãi. Sau nhiều năm vượt qua không ít khó khăn, với sự vào cuộc của Trung ương, địa phương, chủ đầu tư cùng hàng vạn cán bộ, kỹ sư, chuyên gia và công nhân, nhà máy hoàn thành, cho dòng sản phẩm thương mại đầu tiên ngày 22/2/2009.
Ngày 9/6/2008, Công ty TNHH MTV Lọc hóa dầu Bình Sơn được thành lập. Mười năm sau, ngày 1/7/2018, công ty chuyển sang mô hình công ty cổ phần. Sau hơn hai thập kỷ xây dựng và phát triển, Công ty CP Lọc hóa dầu Bình Sơn (BSR) đã phát triển thành Tổng Công ty Lọc hóa dầu Việt Nam (BSR) với hơn 1.900 cán bộ, kỹ sư người lao động.
Nhà máy Lọc dầu Dung Quất hiện đáp ứng khoảng 30 - 35% nhu cầu xăng dầu của cả nước, góp phần quan trọng bảo đảm an ninh năng lượng, an ninh kinh tế và an ninh quốc phòng. Năm 2025, BSR đóng góp hơn 14.200 tỷ đồng cho ngân sách, tiếp tục là doanh nghiệp nộp ngân sách lớn nhất tỉnh. Đến giữa năm 2026, nhà máy đã sản xuất lũy kế gần 110 triệu tấn sản phẩm, doanh thu gần 1,95 triệu tỷ đồng và nộp ngân sách hơn 265 nghìn tỷ đồng.
Nếu NMLD Dung Quất là hạt nhân của ngành lọc hóa dầu thì sự xuất hiện của Thép Hòa Phát tạo thêm một trụ cột công nghiệp quy mô lớn. Công ty CP Thép Hòa Phát Dung Quất hiện triển khai 7 dự án với tổng vốn khoảng 194.000 tỷ đồng, sử dụng khoảng 710ha đất, công suất khoảng 12,8 triệu tấn thép/năm và tạo việc làm cho hơn 16.000 lao động, phần lớn là người địa phương.
Đáng chú ý, dự án sản xuất ray đường sắt và thép đặc biệt Hòa Phát Dung Quất có vốn đầu tư 10.000 tỷ đồng, được kỳ vọng mở rộng năng lực sản xuất thép chất lượng cao, đưa ngành luyện kim Quảng Ngãi tiến sâu hơn vào chuỗi giá trị.
Ðồng hành cùng nhà đầu tư
Không chỉ có những dự án tỷ đô đã hiện hữu, KKT Dung Quất đang tiếp tục đón dòng vốn mới. Hiện KKT có khoảng 400 dự án với tổng vốn hơn 19 tỷ USD; trong đó hơn 60 dự án FDI đến từ các nhà đầu tư Mỹ, châu Âu, hoạt động trong nhiều lĩnh vực như năng lượng, điện tử, cơ khí chế tạo, logistics, hạ tầng và công nghiệp phụ trợ.
Nhiều dự án quy mô lớn đang được nghiên cứu, đề xuất đầu tư. Trong đó có dự án Cảng, trạm và kho LNG Dung Quất do Công ty CP Năng lượng Vạn Tường đề xuất đầu tư tại xã Vạn Tường (KKT Dung Quất). Đây là dự án lớn thứ 3 tại KKT Dung Quất, đứng sau dự án NMLD Dung Quất và các dự án của Công ty CP Thép Hòa Phát Dung Quất.
Theo Trưởng ban Quản lý KKT Dung Quất và các KCN Quảng Ngãi Lương Kim Sơn, định hướng thu hút đầu tư thời gian tới không chạy theo số lượng mà chú trọng chất lượng, ưu tiên công nghiệp mũi nhọn, công nghiệp hỗ trợ và công nghiệp tuần hoàn. Với lĩnh vực lọc, hóa dầu, Quảng Ngãi hướng tới hình thành chuỗi liên kết từ lọc dầu, hóa dầu đến các sản phẩm sau hóa dầu.
Sức hút của Dung Quất không chỉ nằm ở vị trí, cảng biển nước sâu hay hạ tầng giao thông mà còn ở sự đồng hành của chính quyền với doanh nghiệp. Đây được xem là yếu tố quan trọng giúp các nhà đầu tư yên tâm triển khai dự án, mở rộng sản xuất.
Tại lễ kỷ niệm 30 năm ngày thành lập Ban Quản lý KKT Dung Quất và các KCN Quảng Ngãi, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc đánh giá NMLD Dung Quất và các dự án luyện kim quy mô lớn đã trở thành những hạt nhân tăng trưởng, góp phần đưa Quảng Ngãi trở thành địa phương tự cân đối ngân sách.
Phó Thủ tướng yêu cầu, Quảng Ngãi xây dựng lộ trình chuyển đổi các KCN hiện hữu thành KCN sinh thái, ưu tiên thu hút công nghệ cao, chế biến sâu, giá trị gia tăng lớn; đồng thời phát huy lợi thế cảng biển, đường bộ, đường sắt, hàng không và vận tải đa phương thức để đưa Dung Quất trở thành trung tâm logistics quốc gia và khu vực. Cùng với đó, Dung Quất cần phát huy vai trò hạt nhân kết nối hành lang kinh tế Đông - Tây, liên kết Dung Quất - Chu Lai - Bờ Y với Nam Lào, Đông Bắc Campuchia và các tuyến hàng hải quốc tế.
Đồng thời, Quảng Ngãi cần sớm hoàn thiện đề xuất để các cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển Trung tâm lọc hóa dầu và năng lượng quốc gia tại KKT Dung Quất. Đây sẽ là nền tảng để Quảng Ngãi tiếp tục bứt phá, nâng tầm vị thế trên bản đồ công nghiệp Việt Nam.
