Ngày 19/3, trao đổi với phóng viên, BS-CKII Dư Tuấn Quy, Trưởng khoa Nhiễm Bệnh viện Nhi Đồng 1 TP.HCM cho biết, thời gian qua khoa đã tiếp nhận nhiều trường hợp bệnh nhi nhập viện với triệu chứng đau đầu, rối loạn ý thức, nói nhảm… và ban đầu đều được chẩn đoán viêm não nhưng điều trị không mang lại kết quả, có trường hợp đã tử vong.
Ca bệnh điển hình là bé gái 15 tuổi, quê An Giang. Sau khi xảy ra mâu thuẫn gia đình, trẻ có biểu hiện bất thường về tâm lý nhưng không chia sẻ với người thân. Những ngày sau đó, bệnh nhi xuất hiện tình trạng nói nhảm, thay đổi ý thức nên được đưa đi khám tại địa phương và theo dõi viêm não trước khi chuyển tuyến.
Tại Bệnh viện Nhi Đồng 1, qua khai thác riêng, bác sĩ phát hiện trẻ từng tiếp xúc với hóa chất độc hại. Kết quả chụp MRI não cho thấy tổn thương lan tỏa không điển hình cho viêm não mà gợi ý ngộ độc hoặc rối loạn chuyển hóa. Dù được điều trị tích cực, tình trạng phù não tiến triển nặng và bệnh nhi đã tử vong sau khoảng một tháng.
Một trường hợp khác là bé gái 14 tuổi từ Gia Lai chuyển đến bệnh viện điều trị với biểu hiện đau đầu, lơ mơ, rối loạn hành vi. Hình ảnh kiểm tra não ban đầu cũng khiến bác sĩ nghi ngờ viêm não. Tuy nhiên, trong quá trình thăm khám, các bác sĩ phát hiện nhiều dấu hiệu bất thường trên cơ thể.
Khi được hỏi riêng, bệnh nhi thừa nhận từng có hành vi tiếp xúc với thuốc trừ sâu sau cú sốc tình cảm. Kết quả chẩn đoán sau đó xác định tổn thương não do ngộ độc, với hình ảnh phù não lan tỏa tương tự trường hợp trước. Hiện bệnh nhi đang được hồi sức tích cực, nhưng tiên lượng rất nặng.
Theo BS Dư Tuấn Quy, một số hoạt chất trong thuốc trừ sâu, đặc biệt nhóm có độc tính thần kinh, có thể gây tổn thương trực tiếp lên não. Quá trình này diễn ra âm thầm, dẫn đến phù não và tổn thương lan tỏa. “Biểu hiện lâm sàng của ngộ độc trong các trường hợp này rất giống viêm não, từ đau đầu, rối loạn ý thức đến thay đổi hành vi. Nếu không khai thác kỹ tiền sử, bác sĩ rất dễ chẩn đoán nhầm” - ông nhấn mạnh.
Đáng lo ngại là nhiều trẻ không chia sẻ với gia đình về việc đã tiếp xúc với hóa chất độc hại khiến quá trình chẩn đoán và xử trí ban đầu gặp khó khăn. Từ thực tế trên, các bác sĩ khuyến cáo cần đặc biệt lưu ý yếu tố tiền sử ở trẻ vị thành niên khi xuất hiện các biểu hiện thần kinh bất thường. Việc hỏi bệnh riêng, đánh giá tâm lý và quan sát các dấu hiệu bên ngoài có thể giúp phát hiện sớm nguyên nhân.
Bên cạnh đó, gia đình cần quan tâm nhiều hơn đến diễn biến tâm lý của trẻ, nhất là trong giai đoạn dậy thì – thời điểm dễ phát sinh các phản ứng bộc phát trước áp lực học tập, gia đình hoặc tình cảm. Ngoài ra, việc quản lý và bảo quản các loại hóa chất độc hại như thuốc trừ sâu cần được siết chặt, tránh để trẻ dễ dàng tiếp cận.
Bác sĩ nhấn mạnh, ngộ độc hóa chất ở trẻ vị thành niên không chỉ là vấn đề y tế mà còn liên quan đến sức khỏe tâm thần và môi trường sống. Việc nhận diện sớm và phòng ngừa đóng vai trò then chốt để hạn chế những hậu quả đáng tiếc.
