TPO - Lễ hội Đền Đại An (xã Mậu A, tỉnh Lào Cai) diễn ra trong hai ngày 20-21/2 (tức mùng 4-5 Tết Bính Ngọ 2026) với nhiều hoạt động văn hóa, tín ngưỡng đặc sắc. Trong đó, nghi lễ tế trâu trắng thu hút đông đảo người dân và du khách.
Đền Đại An nằm ở thôn Đại An, xã Mậu A, tỉnh Lào Cai, được xây dựng từ thế kỷ XIX, gắn với quá trình khai phá, lập làng của cư dân vùng trung du và miền núi phía Bắc. Đền thờ Tam vị Tôn Thần gồm Sơn Tinh Đại Vương, Cao Sơn Đại Vương và Quý Minh Đại Vương - những vị thần tiêu biểu trong tín ngưỡng dân gian Việt Nam, gắn với huyền thoại dựng nước, giữ nước, trị thủy và bảo vệ mùa màng. Hằng năm, tại đền diễn ra năm kỳ lễ lớn gắn với nhịp sống nông nghiệp và tín ngưỡng dân gian: Lễ hội truyền thống tháng Giêng âm lịch, Lễ Cúng Cơm mới tháng 9, Lễ giỗ Mẹ tháng 3, Lễ giỗ Cha tháng 8 và Lễ Tạ cuối năm tháng 12. Trong đó, Lễ hội truyền thống đầu xuân được coi là lễ mở năm, mở phúc, có ý nghĩa đặc biệt trong đời sống tinh thần của người dân. Năm nay, lễ hội được tổ chức trong hai ngày 20-21/02 (tức mùng 4-5 tháng Giêng năm Bính Ngọ).
Lễ khai mạc tại Đền Đại An được dàn dựng công phu với nhiều tiết mục nghệ thuật tái hiện không gian đền xưa và đời sống văn hóa truyền thống của địa phương. Trên sân khấu, các trích đoạn tuồng cổ, chèo được biểu diễn xen kẽ cùng hoạt cảnh minh họa tích xưa, nghi lễ truyền thống, tạo nên không khí vừa trang nghiêm, vừa đậm chất dân gian.
Chuỗi hoạt động trong khuôn khổ lễ hội tại Đền Đại An thu hút đông đảo người dân và du khách thập phương tham dự.
Từ thời khắc giao ngày giữa mùng 4 và mùng 5, nghi lễ tế trâu trắng được cử hành tại Đền Đại An, thu hút đông đảo người dân và du khách chờ đón.
Đây là một trong những nghi lễ thiêng liêng, giàu bản sắc của lễ hội. Con trâu được chọn làm lễ tế phải là trâu đực, có màu lông hoặc da trắng, hồng (bạch ngưu), ngoại hình cân đối, khỏe mạnh, không dị tật, đáp ứng các tiêu chí khắt khe trước khi đưa vào nghi lễ.
Trâu trắng được các thanh niên, trai tráng trong xã rước vào khu vực hành lễ tại Đền Đại An.
Trong tín ngưỡng nông nghiệp, trâu được xem là “đầu cơ nghiệp”, biểu tượng của sức lao động, sự no đủ và thịnh vượng. Nghi lễ thể hiện lòng tri ân thần linh, cầu mong mùa màng bội thu, cuộc sống bình an, an cư lạc nghiệp. Trong ảnh là thầy cúng chuẩn bị hương nhang, tháp nến và lễ vật trước giờ cử hành nghi thức tế trâu trắng tại Đền Đại An.
Ngày 21/2 (tức mùng 5 tháng Giêng), trong khuôn khổ lễ hội tại Đền Đại An diễn ra nghi lễ rước Mẫu theo nghi thức truyền thống. Từ sáng sớm, đông đảo người dân và du khách đã tập trung tại khu vực sân đền và dọc các tuyến đường trung tâm xã Mậu A để tham gia, theo dõi đoàn rước. Kiệu Mẫu được rước qua các trục đường chính trước khi trở về đền làm lễ an vị, bảo đảm đúng trình tự, nghi thức của lễ hội.
Người dân địa phương quan niệm lễ rước Mẫu không chỉ là nghi lễ tôn giáo mà còn là dịp để mời Mẫu đi thăm quan quanh vùng, mang theo phúc lộc, bảo hộ cho cộng đồng trong năm mới, cầu mong bình an, mùa màng tốt tươi, cuộc sống an khang thịnh vượng. Hoạt động rước kiệu qua các tuyến đường chính trong buổi lễ cũng biểu trưng cho sự gắn kết giữa tín ngưỡng và đời sống cộng đồng, thể hiện nét văn hóa cổ truyền được gìn giữ từ nhiều đời nay.
Chị Đỗ Thị Hương Trà, người dân địa phương cho biết nghi lễ rước Mẫu tại Đền Đại An là hoạt động quan trọng trong phần lễ, được người dân mong chờ mỗi dịp đầu xuân. Theo chị Trà, việc rước kiệu Mẫu đi qua các tuyến đường trong xã mang ý nghĩa cầu bình an, may mắn cho từng gia đình, đồng thời thể hiện lòng thành kính với các bậc tiền nhân và thần linh phù hộ cho một năm mưa thuận gió hòa, làm ăn thuận lợi. Việc duy trì lễ hội tại Đền Đại An giúp thế hệ trẻ hiểu hơn về nguồn cội, phong tục và tín ngưỡng truyền thống của địa phương.
Bên cạnh phần nghi lễ, lễ hội còn sôi động với các trò chơi dân gian như ném bóng, đẩy gậy và kéo co, thu hút đông đảo người dân địa phương và khách du lịch. Những hoạt động này góp phần tái hiện không khí lễ hội mùa xuân vùng cao và tăng cường tình đoàn kết cộng đồng.
