'Chìa khóa vàng' trao cho Hà Nội
Tiếp tục chương trình kỳ họp, sáng 12/4, Quốc hội thảo luận về dự án Luật Thủ đô sửa đổi. Nhất trí với việc sửa đổi Luật Thủ đô lần này, đại biểu Tạ Văn Hạ - Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, cho hay, Hà Nội là trung tâm chính trị - hành chính quốc gia, trái tim của cả nước và ‘trái tim có khỏe thì cơ thể mới khỏe’.
Ông cũng khẳng định, Hà Nội không chỉ là đầu tàu, động lực dẫn dắt quan trọng mà còn là nơi phát kiến và thử nghiệm các cơ chế, chính sách mới, kể cả những vấn đề chưa có trong pháp luật hiện hành.
Việc ban hành Luật Thủ đô (sửa đổi) lần này, Quốc hội đã trao 'chiếc chìa khóa vàng' thể chế để Thủ đô Hà Nội hiện thực hóa khát vọng phát triển, vươn mình trong kỷ nguyên mới”, ông Hạ bày tỏ.
Đại biểu đoàn Đà Nẵng cũng ủng hộ các nhóm chính sách trong dự thảo Luật, đặc biệt là các quy định về phân quyền, phân cấp mạnh mẽ cho chính quyền thành phố Hà Nội. Trong đó có nhiều thẩm quyền mới, kể cả thẩm quyền xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật và thí điểm các cơ chế, chính sách đặc thù.
Tuy nhiên, ông lưu ý, đi đôi với phân quyền mạnh thì phải kiểm soát quyền lực chặt chẽ. Vì vậy, Hà Nội cần đánh giá đầy đủ năng lực thực thi của bộ máy, nhất là đội ngũ cán bộ tham mưu xây dựng chính sách, pháp luật. Đồng thời, cần thiết lập cơ chế kiểm tra, giám sát hiệu quả, bảo đảm công khai, minh bạch và gắn với trách nhiệm của người đứng đầu.
“Thực tiễn thời gian qua cho thấy, ngay cả ở cấp Trung ương, với quy trình xây dựng chính sách tương đối chặt chẽ, đội ngũ chuyên môn cao, vẫn có những văn bản vừa ban hành đã phải sửa đổi hoặc khó triển khai do chưa sát thực tiễn. Vì vậy, nếu không kiểm soát tốt, rủi ro trong quá trình thực hiện phân quyền là hiện hữu”, ông Hạ cảnh báo.
Đề cập đến các quy định liên kết, phát triển vùng Thủ đô, theo đại biểu, các vấn đề xã hội như an sinh, giá cả và lao động là những “biến số” cực kỳ quan trọng. “Nếu không chú ý, Hà Nội có thể trở thành thỏi nam châm quá mạnh, gây ra sự mất cân bằng”, ông nói.
Đại biểu ví dụ, khi liên kết vùng được đẩy mạnh, giá bất động sản có thể tăng vọt, sẽ tác động đến những người có thu nhập thấp hoặc công nhân tiếp cận với nhà ở; hay là mức sống ở Hà Nội cao thì có xu hướng lan tỏa sang các khu vực, dẫn đến giá cả hàng hóa, dịch vụ tại các vùng đó đều tăng.
Ngoài ra, ông Hạ cũng lưu ý vấn đề cạnh tranh và điều tiết nguồn nhân lực, lao động chất lượng cao có xu hướng “đổ dồn về Hà Nội”. Điều này khiến các tỉnh lân cận gặp khó khăn trong cạnh tranh thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao.
“Vì vậy, khi quy định liên kết, phát triển vùng Thủ đô cần bổ sung nguyên tắc theo hướng chuyển từ tư duy xây dựng “Hà Nội thành trung tâm thu hút” sang tư duy “Hà Nội là trung tâm lan tỏa” lấy người dân vùng Thủ đô làm thước đo cho mọi chính sách, mọi dự án, liên kết”, ông Hạ nêu quan điểm.
"Chọn cho" giới hạn cứng dễ sớm lạc hậu
Cũng tại phiên thảo luận, đại biểu Nguyễn Thị Thủy, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, khẳng định việc ban hành các cơ chế đặc thù không nên được hiểu đơn thuần là sự ưu tiên dành riêng cho Hà Nội, mà là công cụ thiết yếu để Thủ đô hoàn thành những mục tiêu chiến lược mà Đảng và Nhà nước giao phó.
Đặc biệt, theo Nghị quyết 15 của Bộ Chính trị, Hà Nội phải hướng tới trở thành "thành phố toàn cầu" có chất lượng sống cao vào năm 2065, đòi hỏi những chính sách đặc cách và sự phân cấp, phân quyền triệt để.
Về cơ chế thí điểm, bà Thủy đánh giá cao phương pháp thiết kế "chọn bỏ" (loại trừ một số lĩnh vực) và "chọn cho" (cho phép thí điểm trong 6 lĩnh vực cụ thể). Bà nhấn mạnh, Hà Nội cần được giao thẩm quyền "thiết kế chính sách" để tạo sức lan tỏa cho cả nước. Tuy nhiên, nữ đại biểu cũng bày tỏ lo ngại việc giới hạn cứng trong 6 lĩnh vực có thể khiến luật sớm lạc hậu trước sự phát triển nhanh chóng của một đô thị trung tâm.
Từ đó, bà Thủy kiến nghị cho phép Hà Nội thí điểm các lĩnh vực mới ngoài danh mục nếu được Bộ Chính trị cho phép, giúp đảm bảo sự linh hoạt mà không cần phải sửa luật thường xuyên.
Đối với lĩnh vực y tế, bà tán thành việc cho phép Hà Nội huy động các cơ sở y tế trên địa bàn tham gia mạng lưới hỗ trợ Thủ đô. Tuy nhiên, cần quy định rõ việc huy động tổng lực này chỉ áp dụng trong các tình huống bất thường như thiên tai, thảm họa hay dịch bệnh nhóm A, nhằm phù hợp với Luật Khám bệnh, chữa bệnh.
Cuối cùng, đại biểu đoàn Thái Nguyên lưu ý, cần cân nhắc kỹ thẩm quyền huy động các cơ sở y tế thuộc lực lượng vũ trang và đề xuất cần có sự đồng thuận từ Bộ Công an, Bộ Quốc phòng để đảm bảo tính khả thi khi triển khai.