Theo đó, nguồn ngân sách Trung ương tăng thu năm 2025 với số tiền 8.000 tỷ đồng sẽ được tạm ứng cho Quỹ BOG nhằm phục vụ điều hành giá trong các giai đoạn thị trường biến động mạnh. Một trong những điểm đáng chú ý là cách tính mức tạm ứng được chuẩn hóa theo sản lượng và chu kỳ điều hành.
Cụ thể, số tiền tạm ứng cho mỗi thương nhân đầu mối được xác định dựa trên sản lượng xăng dầu dự kiến tiêu thụ trong 7 ngày, nhân với mức chi Quỹ do cơ quan điều hành công bố, với trần tối đa 5.000 đồng/lít đối với dầu diesel và 4.000 đồng/lít đối với các mặt hàng khác.
Cơ chế này được áp dụng ngay từ lần tạm ứng đầu tiên và tiếp tục duy trì cho các kỳ tiếp theo, nhưng có điều chỉnh linh hoạt hơn khi yêu cầu doanh nghiệp phải báo cáo chi tiết số chi sử dụng, số trích lập, số dư Quỹ và nhu cầu thực tế trước mỗi kỳ điều hành. Trên cơ sở đó, cơ quan quản lý tổng hợp, trình Bộ Công Thương phê duyệt mức tạm ứng phù hợp, tránh tình trạng cấp vốn dàn trải hoặc không sát thực tế.
Đáng chú ý, toàn bộ tiền ngân sách tạm ứng được chuyển vào tài khoản phong tỏa tại ngân hàng thương mại của doanh nghiệp. Tài khoản này chỉ được sử dụng cho ba mục đích duy nhất: Chi bình ổn giá theo điều hành của Nhà nước, trích lập Quỹ và hoàn trả ngân sách. Ngân hàng có trách nhiệm phong tỏa, kiểm soát dòng tiền, qua đó tạo thêm một lớp giám sát độc lập bên cạnh cơ quan quản lý.
Về nguyên tắc sử dụng, quy định yêu cầu mọi hoạt động chi và trích lập Quỹ phải công khai, minh bạch và bám sát thông báo điều hành giá xăng dầu của Bộ Công Thương. Doanh nghiệp đầu mối xăng dầu chỉ được thực hiện chi khi có thông báo cụ thể về mức chi, mức trích lập và thời điểm áp dụng. Mỗi lít xăng dầu tiêu thụ chỉ được tính trích lập hoặc chi Quỹ một lần, tránh trùng lặp hoặc lợi dụng cơ chế.
Sau mỗi kỳ điều hành, doanh nghiệp phải hoàn thiện hồ sơ, chứng từ để rút tiền từ tài khoản phong tỏa tương ứng với số đã chi thực tế. Đồng thời, trong vòng 5 ngày kể từ khi kết thúc kỳ điều hành, toàn bộ số tiền trích lập phải được chuyển lại vào tài khoản Quỹ, bảo đảm dòng tiền quay vòng đúng quy định.
Cùng với đó, doanh nghiệp đầu mối phải định kỳ hàng tháng báo cáo đầy đủ số dư Quỹ, sản lượng tiêu thụ, số tiền trích lập, chi sử dụng và lãi phát sinh. Đồng thời, phải công khai số dư Quỹ trước mỗi kỳ điều hành giá và công bố thông tin trên website hoặc phương tiện thông tin đại chúng.
Trong trường hợp nguồn ngân sách đã tạm ứng không đủ đáp ứng nhu cầu điều hành trong một chu kỳ 7 ngày, Bộ Công Thương có thể đề xuất bổ sung dự toán ngân sách, gửi Bộ Tài chính trình cấp có thẩm quyền xem xét.
Đối với việc hoàn trả, Bộ Công Thương quy định trong vòng 3 tháng kể từ khi có thông báo của bộ này, thương nhân đầu mối phải thực hiện kiểm toán độc lập chuyên đề đối với Quỹ Bình ổn giá xăng dầu, xác định đầy đủ số tiền đã chi sử dụng, số trích lập và số dư còn lại. Trên cơ sở kết quả kiểm toán, cơ quan quản lý tổng hợp, báo cáo Bộ Công Thương và Bộ Tài chính để trình cấp có thẩm quyền quyết định phương án hoàn trả ngân sách.
Khi có quyết định, doanh nghiệp có trách nhiệm chuyển nộp toàn bộ số dư Quỹ vào tài khoản của cơ quan quản lý trong vòng 5 ngày làm việc để thực hiện hoàn trả ngân sách nhà nước. Toàn bộ số tiền này sau đó được hạch toán, đưa vào báo cáo quyết toán ngân sách theo quy định.
Trường hợp sau 12 tháng kể từ khi có quyết định trích lập mà số dư Quỹ vẫn chưa đủ để hoàn trả, Bộ Công Thương sẽ báo cáo Bộ Tài chính trình Chính phủ xem xét phương án xử lý.