Chiều 17/9, tại hội thảo “Chiến lược hưu trí tự nguyện, tối ưu thuế & nâng tầm doanh nghiệp”, do Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp đã tổ chức diễn ra tại TPHCM, ông Đặng Trung Dũng, Phó chủ tịch Liên đoàn Lao động TPHCM cho biết, theo số liệu 6 tháng đầu năm 2026, thu nhập thực tế bình quân của người lao động tại TPHCM đạt 12,39 triệu đồng/tháng, trong khi chi phí khoảng 18 triệu đồng/tháng mới có thể bảo đảm cuộc sống tối thiểu tại đô thị.
“Áp lực trang trải cuộc sống hàng ngày khiến khả năng tích lũy tài chính cho tương lai của một bộ phận lớn người lao động suy giảm” – ông Dũng nói.
Ông Dũng cho rằng, thay vì chỉ hỗ trợ người lao động theo từng thời điểm, doanh nghiệp cần xây dựng hệ sinh thái phúc lợi theo vòng đời, tập trung vào đúng nhu cầu thực tế của người lao động.
Bảo hiểm hưu trí bổ sung là phần cộng thêm, không thay thế nghĩa vụ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, tiền lương, tiền thưởng và các quyền lợi trong thỏa ước lao động tập thể. Khi những điều kiện cơ bản được bảo đảm, hưu trí bổ sung có thể trở thành một bộ phận trong hệ thống phúc lợi dài hạn, mang lại giá trị cho người lao động, doanh nghiệp và xã hội.
Theo các chuyên gia, nền kinh tế hướng tới mục tiêu nâng thu nhập bình quân đầu người lên 8.500 USD/năm, đồng thời đặt ra yêu cầu mức thu nhập khi về hưu cần đạt khoảng 186 triệu đồng/năm để bảo đảm chất lượng cuộc sống.
Tuy nhiên, thực tế còn khoảng cách khá xa. Phần lớn lực lượng lao động và cán bộ tại các đơn vị sự nghiệp đóng bảo hiểm xã hội dựa trên mức lương cơ bản bình quân khoảng 3 triệu đồng/tháng. Khi nghỉ hưu, mức thu nhập tích lũy chỉ đem lại khoản lương hưu khoảng 76-84 triệu đồng/năm.
Nhóm nhận lương hưu từ 10-20 triệu đồng/tháng hiện chiếm khoảng 11%. Trong khi đó, số người có thu nhập hưu trí đạt mức 186 triệu đồng/năm chỉ chiếm vỏn vẹn khoảng 0,3%.
Hưu trí tự nguyện mới chỉ 0,15%
Theo TS Phạm Viết Thuận, Viện trưởng Viện Kinh tế tài nguyên và Môi trường TPHCM, trong khi bảo hiểm xã hội bắt buộc có khoảng 19 triệu người tham gia và bảo hiểm xã hội tự nguyện của Nhà nước có khoảng 2,7 triệu người, quỹ hưu trí tự nguyện doanh nghiệp mới thu hút khoảng 28.500 người.
Con số này chỉ tương đương 0,15% trong tổng số 62 triệu người ở độ tuổi lao động. Tổng tài sản của các quỹ hưu trí tự nguyện do 6 doanh nghiệp bảo hiểm quản lý mới đạt khoảng 273 tỷ đồng.
TS.Thuận cho rằng, tỷ lệ tham gia thấp cũng cho thấy dư địa phát triển của hưu trí tự nguyện còn rất lớn.
“Cần làm rõ sự khác biệt giữa bảo hiểm hưu trí tự nguyện và bảo hiểm nhân thọ thông thường nhằm giúp thị trường xóa bỏ tâm lý e ngại. Đồng thời, các quy định pháp luật cần hoàn thiện thêm cơ chế xử lý rủi ro và minh bạch tài khoản đầu tư. Khi người lao động và doanh nghiệp nhận thấy lợi ích sát sườn, bảo hiểm hưu trí tự nguyện sẽ trở thành công cụ tối ưu cho an sinh và sự phát triển bền vững của doanh nghiệp” – TS Thuận nói.
Ông Hoàng Quang Phòng, Phó chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho biết, Việt Nam hiện có khoảng 16 triệu người từ 60 tuổi trở lên, chiếm khoảng 16% dân số. Con số này dự kiến tăng lên khoảng 18 triệu người vào năm 2030. Nếu xu hướng hiện nay tiếp diễn, đến năm 2036, Việt Nam sẽ bước vào giai đoạn “xã hội già” khi tỷ lệ người cao tuổi vượt 14% dân số.
Tuổi thọ tăng đồng nghĩa thời gian thụ hưởng trợ cấp kéo dài, tạo thêm áp lực lên quỹ bảo hiểm xã hội bắt buộc. Theo các chuyên gia, việc bổ sung thêm những tầng bảo vệ tài chính cho người lao động là vấn đề cần được tính đến từ sớm.
