Theo các bác sĩ chuyên khoa, ở thai nhi nam, tinh hoàn được hình thành trong ổ bụng và sẽ dần di chuyển xuống bìu vào giai đoạn cuối thai kì. Sau khi trẻ chào đời, quá trình này vẫn có thể tiếp tục trong những tháng đầu.
Một số trẻ sơ sinh bị tinh hoàn ẩn vẫn có khả năng tự hồi phục, tức tinh hoàn tự xuống bìu mà không cần can thiệp. Thời gian này thường rơi vào khoảng 3 - 6 tháng đầu đời, một số trường hợp muộn hơn có thể kéo dài đến trước 1 tuổi. Tuy nhiên, sau mốc 1 tuổi, khả năng tinh hoàn tự xuống giảm rõ rệt và gần như không còn ở những năm tiếp theo.
Bác sĩ chuyên khoa 2 Nguyễn Văn Phúc, khoa Nam học, Trung tâm Tiết niệu & Nam khoa, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 cho biết: “Tinh hoàn là cơ quan cần môi trường mát hơn nhiệt độ cơ thể để phát triển và hoạt động bình thường. Đây là lí do tinh hoàn nằm trong bìu nơi có cơ chế điều hòa nhiệt độ tốt hơn so với ổ bụng. Khi tinh hoàn nằm quá lâu ở vị trí cao, môi trường xung quanh quá ấm có thể khiến tinh hoàn phát triển kém dần. Nếu tình trạng này kéo dài, tinh hoàn có nguy cơ suy giảm chức năng, thậm chí khó phục hồi trở lại. Chính vì vậy, việc tiếp tục chờ đợi sau giai đoạn một năm đầu đời thường không mang lại lợi ích, mà còn có thể làm mất đi thời điểm can thiệp phù hợp”.
Ở nam giới trưởng thành, tinh hoàn ẩn gần như không thể tự hồi phục. Nhiều người sống chung với tình trạng này từ nhỏ mà không hay biết, hoặc biết nhưng chủ quan vì không thấy đau hay bất tiện.
Khi đã trưởng thành, tinh hoàn nằm sai vị trí thường đã chịu ảnh hưởng lâu dài của nhiệt độ và môi trường không phù hợp, khiến khả năng phục hồi chức năng rất thấp. Không ít trường hợp chỉ phát hiện tinh hoàn ẩn khi đi khám hiếm muộn, xuất hiện đau tức vùng bẹn - bụng dưới, hoặc tình cờ phát hiện khối bất thường trong ổ bụng.
Tinh hoàn ẩn có nguy hiểm không?
Tinh hoàn ẩn không phải lúc nào cũng gây biến chứng ngay. Nhiều người có thể không gặp vấn đề rõ rệt trong nhiều năm. Tuy nhiên, các bác sĩ cảnh báo những rủi ro thường đến muộn và âm thầm.
Những nguy cơ có thể gặp gồm: giảm khả năng sinh sản do tinh hoàn hoạt động kém; dễ bị xoắn hoặc chấn thương; tăng nguy cơ hình thành khối u, đặc biệt khi tinh hoàn nằm trong ổ bụng. Đáng lo ngại là nhiều trường hợp chỉ được phát hiện khi khối bất thường đã phát triển lớn, gây chèn ép các cơ quan xung quanh.
Tâm lí chờ đợi khá phổ biến, nhất là khi trẻ không có biểu hiện đau hay khó chịu. Tuy nhiên, các chuyên gia nhấn mạnh rằng chờ đợi quá lâu có thể khiến việc điều trị trở nên phức tạp hơn.
Bác sĩ Phúc cho biết can thiệp đúng thời điểm giúp đưa tinh hoàn về vị trí phù hợp, bảo tồn chức năng tốt hơn và giảm nguy cơ biến chứng về sau. Ngược lại, trì hoãn có thể khiến tinh hoàn suy giảm chức năng hoặc phát sinh bất thường theo thời gian.
Việc phát hiện tinh hoàn ẩn không khó nếu được chú ý sớm. Với trẻ nhỏ, phụ huynh nên quan sát vùng bìu trong những tháng đầu sau sinh. Nếu thấy bìu chỉ có một tinh hoàn hoặc bìu lép bất thường, cần đưa trẻ đi kiểm tra sớm.
Đối với nam giới trưởng thành, các dấu hiệu như bụng dưới to bất thường, đau tức vùng bẹn, rối loạn tiểu tiện hoặc khó có con không rõ nguyên nhân cũng là lí do không nên trì hoãn việc thăm khám.
Các bác sĩ khẳng định tinh hoàn ẩn không phải lúc nào cũng tự khỏi. Khả năng tự hồi phục chỉ tồn tại trong giai đoạn rất sớm của cuộc đời. Sau đó, việc chủ động theo dõi và can thiệp y tế đóng vai trò quyết định. Phát hiện sớm và xử trí đúng thời điểm không chỉ giúp giảm nguy cơ biến chứng mà còn bảo vệ sức khỏe sinh sản và chất lượng sống lâu dài cho nam giới.