Chương trình có sự tham dự, của: Ông Vũ Hải Quân - Ủy viên T.Ư Đảng, Bộ trưởng Bộ KH - CN; anh Nguyễn Minh Triết - Ủy viên dự khuyết T.Ư Đảng, Bí thư thường trực T.Ư Đoàn, Chủ tịch T.Ư Hội Sinh viên Việt Nam; cùng lãnh đạo các đơn vị trong khối 4V1M gồm: Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, ĐHQG Hà Nội và ĐHQG TP. HCM.
Sự kiện được tổ chức nhân dịp kỷ niệm Ngày Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam 18/5 và 136 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh.
“Người trẻ phải trở thành lực lượng sáng tạo tri thức mới”
Phát biểu khai mạc Hội nghị, anh Trần Xuân Bách – Bí thư Đoàn Thanh niên Bộ KH - CN nhấn mạnh, chương trình không chỉ là hoạt động chuyên môn mà còn là diễn đàn chính trị để tuổi trẻ thể hiện trách nhiệm, khát vọng cống hiến trong giai đoạn đất nước lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực phát triển.
Theo Ban tổ chức, mô hình liên kết 4V1M gồm Bộ KH - CN, hai viện hàn lâm và hai đại học quốc gia được kỳ vọng tạo ra sự kết nối giữa quản lý Nhà nước, nghiên cứu khoa học và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.
“Thanh niên hôm nay không chỉ là lực lượng học tập, nghiên cứu và tiếp thu tri thức, mà phải trở thành lực lượng sáng tạo tri thức mới, làm chủ công nghệ và kiến tạo tương lai phát triển của đất nước”, anh Trần Xuân Bách nói.
Chương trình diễn ra với nhiều nội dung như tham luận của nhà khoa học trẻ, giảng viên trẻ, sinh viên; đối thoại trực tiếp giữa lãnh đạo và thanh niên; ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác giữa Đoàn Thanh niên 5 đơn vị.
Trong phần tham luận, TS Tô Anh Đức (Trung tâm Vũ trụ Việt Nam) đề xuất xây dựng các nhiệm vụ nghiên cứu liên viện, liên trường và tăng cường dùng chung hạ tầng nghiên cứu, dữ liệu trong khối 4V1M để rút ngắn thời gian trưởng thành của nhà khoa học trẻ.
TS Phạm Thế An - Bí thư Đoàn trường ĐH Khoa học Tự nhiên (ĐHQG Hà Nội) nhấn mạnh nhu cầu xây dựng hệ sinh thái học thuật và đổi mới sáng tạo dành cho thế hệ nhà khoa học trẻ.
Sinh viên Nguyễn Quỳnh Chi (PTIT) đặt vấn đề về cơ chế liên thông để sinh viên các ngành chiến lược như UAV, vi mạch bán dẫn có thể tham gia trực tiếp các đề tài khoa học công nghệ cấp Bộ, cấp Nhà nước, ngay sau khi tốt nghiệp.
Bộ trưởng kể về hành trình từ “cậu học sinh trường huyện” đến chức danh Giáo sư
Tại đối thoại, Bộ trưởng KH - CN Vũ Hải Quân dành nhiều thời gian chia sẻ với sinh viên và các nhà khoa học trẻ về hành trình nghiên cứu của bản thân.
Ông cho biết, điều khiến ông quan tâm nhất là làm sao có thêm nhiều người trẻ dấn thân vào khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
“Nếu không có các bạn trẻ dấn thân vào con đường khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo thì không phát triển được”, Bộ trưởng Vũ Hải Quân nói.
Ông kể, bản thân từng là “một cậu học sinh trường huyện”, học lực bình thường, tiếng Anh yếu, gặp nhiều khó khăn khi vào đại học. Bước ngoặt đến khi ông tự học bằng cách "ôm" từ điển dịch hai cuốn sách tiếng Anh về đồ họa máy tính trong thư viện.
“Kiên trì, kiên định, kiên quyết là yếu tố rất quan trọng trong nghiên cứu khoa học”, ông Vũ Hải Quân nói.
Theo Bộ trưởng Vũ Hải Quân, không phải mọi sinh viên xuất sắc đều tạo ra thành tựu xuất sắc, nhưng nhiều người học lực bình thường vẫn có thể làm khoa học, nếu có đủ đam mê và sự bền bỉ.
Bộ trưởng KH – CN Vũ Hải Quân khuyến khích sinh viên bắt đầu nghiên cứu từ “một thách thức nhỏ” và tạo ra “một chiến thắng nhỏ”, thay vì "lao" ngay vào những bài toán quá lớn.
“Một chiến thắng lớn được tạo nên từ rất nhiều chiến thắng nhỏ”, ông Vũ Hải Quân nói.
Bộ trưởng cũng cho rằng, điều quan trọng nhất với người làm khoa học là tư duy giải quyết vấn đề, thay vì đổ lỗi cho hoàn cảnh hay cơ chế.
“Một người làm khoa học khi gặp khó khăn sẽ tìm cách vượt qua rào cản đó”, ông Vũ Hải Quân nói.
Bộ KH - CN sẽ có chương trình riêng cho sinh viên tài năng
Chia sẻ về chính sách hỗ trợ người trẻ, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết, Bộ đang xây dựng các chương trình riêng dành cho sinh viên tài năng, nhà khoa học trẻ và học viên cao học.
Theo ông, các quy định về hỗ trợ đã có trong luật, nghị định và thông tư, nhưng việc triển khai còn chậm. Bộ hiện đã khởi động chương trình nghiên cứu sinh và sắp ký chương trình nghiên cứu cơ bản.
“Bộ KH - CN cam kết sẽ sớm có chương trình riêng cho các bạn trẻ, bắt đầu triển khai từ tháng 9/2026”, ông Vũ Hải Quân nói.
Ông cho rằng, cần có cơ chế riêng để người trẻ phát triển, thay vì cạnh tranh trực tiếp với các nhà khoa học đầu ngành.
Trong khuôn khổ chương trình, Đoàn Thanh niên 5 đơn vị thuộc khối 4V1M cũng ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác nhằm tăng cường phối hợp trong nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, phát triển nguồn nhân lực trẻ chất lượng cao và tổ chức các diễn đàn học thuật liên ngành.
Ban tổ chức kỳ vọng sau chương trình sẽ hình thành thêm nhiều nhóm nghiên cứu liên ngành, mô hình hợp tác mới và các sáng kiến công nghệ có tính ứng dụng cao trong hệ sinh thái khoa học công nghệ quốc gia.
