Bệnh nhân là nữ, 26 tuổi, nhập viện trong tình trạng vùng đùi trái sưng nề, nóng, đỏ, đau dữ dội. Khối tổn thương có đường kính khoảng 10cm, tại chỗ xuất hiện nhiều lỗ rò, liên tục chảy dịch mủ vàng đục. Tình trạng viêm nhiễm không chỉ gây đau đớn mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt và khả năng vận động của người bệnh.
Qua khai thác bệnh sử, các bác sĩ ghi nhận những triệu chứng trên xuất hiện ngay sau khi bệnh nhân thực hiện thủ thuật tiêm chất làm đầy và tiêm “giải” tại vùng mông và đùi trái ở một cơ sở chưa được cấp phép hoạt động. Đây được xác định là yếu tố nguy cơ trực tiếp dẫn đến biến chứng nhiễm trùng nặng.
Để đánh giá chính xác mức độ tổn thương, người bệnh được chỉ định chụp cộng hưởng từ (MRI). Kết quả cho thấy tại vị trí tiêm tồn tại nhiều ổ áp xe lớn, tình trạng thâm nhiễm lan tỏa sâu vào tổ chức phần mềm và các nhóm cơ lân cận. Các tổn thương này ảnh hưởng trực tiếp đến chức năng vận động, khiến việc điều trị trở nên phức tạp và kéo dài.
Phân tích về mức độ nguy hiểm của ca bệnh, bác sĩ nột trú, ThS. Trần Thị Quyên, Khoa Da liễu và Bỏng, Bệnh viện Bạch Mai cho biết, áp xe phần mềm sau tiêm chất làm đầy là tình trạng nhiễm trùng cấp tính, có nguy cơ diễn tiến nhanh và đe dọa tính mạng nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời.
Theo bác sĩ Quyên, biến chứng này đặc biệt nguy hiểm bởi nguy cơ nhiễm trùng toàn thân luôn hiện hữu khi ổ mủ không được dẫn lưu đúng cách và điều trị kháng sinh theo phác đồ chuẩn. Vi khuẩn có thể xâm nhập vào máu, gây sốc nhiễm khuẩn và suy đa tạng - những biến chứng có tỷ lệ tử vong cao. Bên cạnh đó, áp xe vùng đùi có xu hướng lan rộng theo các khoang cơ, gây hoại tử cơ, viêm xương hoặc tổn thương các bó mạch, thần kinh lớn, đe dọa trực tiếp đến khả năng vận động lâu dài của người bệnh. Ngay cả khi kiểm soát được nhiễm trùng, quá trình viêm kéo dài vẫn có thể để lại sẹo xơ co kéo, biến dạng vĩnh viễn vùng đùi và đau mạn tính do tổn thương thần kinh cảm giác.
Trước thực trạng các biến chứng do thủ thuật thẩm mỹ nội khoa ngày càng gia tăng, các chuyên gia y tế nhấn mạnh việc lựa chọn cơ sở thực hiện có vai trò quyết định đối với sự an toàn sức khỏe. Bác sĩ Trần Thị Quyên khuyến cáo, các thủ thuật tiêm chất làm đầy chỉ nên được thực hiện tại bệnh viện hoặc phòng khám chuyên khoa da liễu, thẩm mỹ đã được cấp phép, do bác sĩ có chứng chỉ hành nghề và hiểu rõ giải phẫu vùng tiêm trực tiếp thực hiện. Người dân cần đặc biệt cảnh giác với các sản phẩm làm đầy hoặc thuốc “tiêm giải” không rõ nguồn gốc, chưa được Bộ Y tế cấp phép lưu hành.
Các bác sĩ cũng lưu ý, khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường như sưng, nóng, đỏ, đau kéo dài sau tiêm, người bệnh cần đến ngay các cơ sở y tế có chuyên môn để được thăm khám và điều trị kịp thời. Việc tiếp tục can thiệp tại các spa hoặc cơ sở không đủ năng lực y khoa có thể khiến người bệnh bỏ lỡ “thời gian vàng”, làm tăng nguy cơ hoại tử lan rộng và nhiễm trùng máu.
Làm đẹp là nhu cầu chính đáng, song theo các chuyên gia, sự hiểu biết và lựa chọn đúng đắn chính là “hàng rào” quan trọng nhất để bảo vệ sức khỏe và tương lai của mỗi người.
Tiềm ẩn nhiều tác dụng phụ
Theo xu hướng thẩm mỹ hiện đại, Botulinum toxin (BoNT) đã trở thành thủ thuật thẩm mỹ không phẫu thuật được sử dụng phổ biến nhất trong trẻ hóa khuôn mặt. Nhờ khả năng cải thiện nhanh các nếp nhăn động, phương pháp này mang lại hiệu quả thẩm mỹ rõ rệt trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, phía sau những thay đổi bề ngoài là các nguyên lý khoa học và yêu cầu chuyên môn nghiêm ngặt mà người sử dụng cần hiểu đúng để bảo đảm an toàn cho sức khỏe.
Bác sĩ nội trú, ThS. Nguyễn Thị Thu Phương, Khoa Da liễu và Bỏng - Bệnh viện Bạch Mai cho biết Botulinum toxin type A (BoNT-A) là một loại protein tinh khiết được chiết xuất từ vi khuẩn Clostridium botulinum. Về cơ chế tác động, BoNT-A ức chế sự giải phóng chất dẫn truyền thần kinh acetylcholine tại các đầu tận thần kinh - cơ, từ đó làm giãn cơ tạm thời. Khi các nhóm cơ gây nếp nhăn động như cơ cau mày, cơ trán hay cơ vòng mắt giảm co thắt, bề mặt da phía trên trở nên phẳng hơn, giúp làm mờ các nếp nhăn chỉ xuất hiện khi biểu cảm.
Hiệu quả của Botulinum toxin thường bắt đầu sau khoảng 2-3 ngày, đạt mức tối đa sau 1–2 tuần và duy trì trong khoảng 3-6 tháng, tùy cơ địa và liều lượng sử dụng. Hiện nay, trên thị trường Việt Nam có nhiều chế phẩm Botulinum toxin type A đã được cấp phép lưu hành. Tuy cùng chứa hoạt chất BoNT-A, mỗi chế phẩm lại được sản xuất theo quy trình riêng, dẫn đến sự khác biệt về cấu trúc phân tử, thành phần tá dược, độ tinh khiết cũng như tải lượng protein. Đặc biệt, đơn vị hiệu lực giữa các chế phẩm không tương đương và không thể hoán đổi cho nhau, do mỗi hãng có phương pháp định lượng riêng. Điều này đòi hỏi bác sĩ thực hiện phải có chuyên môn sâu và kinh nghiệm lâm sàng để chỉ định liều lượng phù hợp, tránh nguy cơ quá liều hoặc kém hiệu quả.
Theo các chuyên gia, một ca tiêm Botulinum toxin an toàn và hiệu quả cần bắt đầu từ quá trình thăm khám kỹ lưỡng. Bác sĩ phải đánh giá toàn diện tiền sử y khoa của người được tiêm, bao gồm các bệnh lý thần kinh - cơ như nhược cơ, tiền sử dị ứng, đặc biệt với albumin, cũng như các loại thuốc đang sử dụng, bởi một số kháng sinh có thể làm tăng tác dụng gây yếu cơ của thuốc. Bên cạnh đó, việc phân tích đặc điểm giải phẫu đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng phác đồ tiêm cá nhân hóa.
Dù là phương pháp ít xâm lấn, Botulinum toxin vẫn tiềm ẩn nguy cơ gây tác dụng phụ nếu không được thực hiện đúng kỹ thuật. Các phản ứng nhẹ như bầm tím, sưng nhẹ tại chỗ tiêm hoặc đau đầu thoáng qua có thể xảy ra. Một số biến chứng đặc hiệu theo vùng tiêm bao gồm sụp mí, cung mày xếch hoặc nụ cười không cân xứng do thuốc lan sang các nhóm cơ lân cận. Hiếm gặp hơn nhưng nghiêm trọng là tình trạng khó nuốt hoặc khàn giọng khi tiêm liều cao ở vùng cổ. Để hạn chế nguy cơ này, người được tiêm cần tuyệt đối tránh xoa bóp, day ấn vùng tiêm trong ít nhất 4 giờ sau thủ thuật nhằm ngăn thuốc di lệch khỏi vị trí mong muốn.
