Đây là nghiên cứu đầu tiên tại Việt Nam, nằm trong “Chương trình hợp tác toàn diện trong lĩnh vực phòng ngừa, chẩn đoán, điều trị, chăm sóc và quản lý sa sút trí tuệ, Alzheimer ở người cao tuổi” giữa Bệnh viện Lão khoa Trung ương - cơ sở chuyên khoa đầu ngành trong chăm sóc sức khỏe người cao tuổi và Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh - hệ thống y tế tư nhân công nghệ cao, chuyên sâu, quy mô lớn hàng đầu Việt Nam.
Lễ ký kết hợp tác toàn diện giữa Bệnh viện Lão khoa Trung ương và Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh sáng 6/2. Ảnh: BVĐK Tâm Anh
Cụ thể, hai bên phối hợp nghiên cứu các dấu ấn sinh học (biomarkers) trong máu phục vụ chẩn đoán sớm bệnh Alzheimer, bao gồm nhưng không giới hạn các chỉ số: p-tau217, Amyloid beta 1-42, các tỷ số sinh học liên quan. Nghiên cứu theo dõi dọc tiến triển bệnh từ giai đoạn suy giảm nhận thức chủ quan (SCD) suy giảm nhận thức nhẹ (MCI) đến Alzheimer lâm sàng. Đây là bước dịch chuyển mang tính chiến lược, từ mô hình “bất lực và bị động” khi không thể phát hiện bệnh sớm và chính xác để theo dõi bệnh tiến triển tăng nặng sang phát hiện sớm để chủ động phòng ngừa, làm chậm tiến triển bệnh và chăm sóc người bệnh tốt hơn.
Phương pháp xác định chỉ dấu sinh học (biomarkers) bằng xét nghiệm máu cho kết quả chính xác cao, có thể thực hiện rộng rãi, chi phí thấp, còn là điều kiện quan trọng để hướng tới triển khai tầm soát Alzheimer cộng đồng hoặc đóng góp các dữ liệu khoa học cho cơ quan y tế xây dựng các chiến lược quốc gia trong việc tầm soát, dự phòng và quản lý bệnh, từ đó làm giảm những tác động nghiêm trọng của Alzheimer, sa sút trí tuệ với kinh tế, xã hội.
Bên cạnh đó, các bên cùng hợp tác xây dựng và vận hành ngân hàng sinh học (biobank) phục vụ nghiên cứu lâu dài, tuân thủ nghiêm ngặt 3 vấn đề quy định đạo đức nghiên cứu, bảo mật dữ liệu và pháp luật hiện hành. Đây là nền tảng quan trọng để hình thành hệ sinh thái dữ liệu sinh học - lâm sàng - hình ảnh học - di truyền học, hướng tới y học chính xác trong chẩn đoán và điều trị Alzheimer tại Việt Nam.
Phát biểu tại lễ ký kết, TS.BS Nguyễn Ngô Quang - Cục trưởng Cục Khoa học Công nghệ và Đào tạo, Bộ Y tế, đánh giá cao tinh thần sẵn sàng đồng hành, đầu tư cho khoa học, trách nhiệm xã hội của Hệ thống BVĐK Tâm Anh. “Trên thực tế, không có nhiều đơn vị y tế ngoài công lập sẵn sàng tham gia và đầu tư cho nhiệm vụ mang tính nghiên cứu dài hạn; tuy nhiên, nếu không nghiên cứu thì chúng ta sẽ không thể có dữ liệu khoa học để phát triển”, ông Quang nói.
Với chương trình hợp tác này, các bên cũng hợp tác toàn diện trong lĩnh vực điều trị, triển khai các nghiên cứu lâm sàng và nghiên cứu can thiệp, đánh giá hiệu quả và độ an toàn của các phương pháp điều trị hiện hành, tiếp cận các liệu pháp mới theo xu hướng y học chứng cứ và y học cá thể hóa. Thường xuyên đào tạo liên tục và cập nhật tiến bộ khoa học trong chẩn đoán, điều trị, phục hồi chức năng thần kinh và chăm sóc dài hạn cũng được đẩy mạnh nhằm nâng cao năng lực cho đội ngũ y tế.
Ngoài ra, các bên còn chú trọng nghiên cứu, ứng dụng các giải pháp công nghệ, nền tảng số, ứng dụng di động và hệ thống thiết bị tích hợp Internet vạn vật (IoT) nhằm hỗ trợ người bệnh, người chăm sóc và hệ thống y tế trong chăm sóc và quản lý bệnh Alzheimer lâu dài, đặc biệt tại cộng đồng.
Theo thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), toàn cầu hiện có hơn 55 triệu người sống chung với sa sút trí tuệ, mỗi năm ghi nhận gần 10 triệu ca mắc mới; tổng chi phí xã hội cho căn bệnh này năm 2019 ước tính 1.300 tỷ USD và có thể vượt 2.800 tỷ USD vào năm 2030.
Tại Việt Nam, một số nghiên cứu cho thấy khoảng 4,5% người trên 60 tuổi mắc sa sút trí tuệ, tuy nhiên con số này có chưa phản ánh đầy đủ thực trạng do việc chẩn đoán sớm và chẩn đoán chính xác còn nhiều hạn chế; nhận thức xã hội về bệnh chưa đầy đủ; số cơ sở y tế đủ năng lực chẩn đoán còn ít, trong khi các phương pháp hiện đại như PET-CT hay xét nghiệm dịch não tủy gặp rào cản lớn về chi phí và tính xâm lấn khiến khả năng tiếp cận của người dân còn thấp.
Ông Ngô Chí Dũng - Chủ tịch Hội đồng quản trị Hệ thống BVĐK Tâm Anh khẳng định, sự kết hợp giữa năng lực chuyên sâu về lão khoa, thần kinh của Bệnh viện Lão khoa Trung ương với hạ tầng công nghệ, kinh nghiệm nghiên cứu và đội ngũ chuyên gia của Hệ thống BVĐK Tâm Anh sẽ góp phần nâng cao năng lực chẩn đoán, điều trị và quản lý sa sút trí tuệ cho người cao tuổi Việt Nam. Đó không chỉ là cơ hội được khám chữa bệnh, chăm sóc sức khỏe toàn diện, hiệu quả mà còn là tiêu chuẩn bình đẳng về y tế cho người dân Việt Nam với thế giới trong kỷ nguyên mới.
