Theo ông Lê Ngọc Quyền, Phó Giám đốc Đài Khí tượng Thuỷ văn Bắc Bộ, với đặc điểm địa hình biển, nhiều đảo đá và các hoạt động du lịch, vận tải, vịnh Hạ Long là khu vực cần đặc biệt quan tâm đến nguy cơ dông, sét.
Số liệu quan trắc cho thấy, mỗi năm khu vực này có thể xuất hiện khoảng 350-400 cơn dông, sét. Đáng chú ý, các ổ mây dông trên biển thường có quy mô nhỏ nhưng hình thành và phát triển nhanh.
Từ thực tiễn đó, UBND tỉnh Quảng Ninh phối hợp Cục Khí tượng Thuỷ văn xây dựng hệ thống dự báo, cảnh báo dông sét và đưa vào vận hành từ tháng 7/2026, sau 3 tháng thử nghiệm.
Theo ông Quyền, hệ thống có những cải tiến vượt trội, tiêu biểu là khả năng dự báo chi tiết đến từng tọa độ, cung cấp thông tin chính xác, bản tin cảnh báo tự động về nguy cơ mưa, dông sét và khung thời gian cho từng điểm tham quan như động Thiên Cung, hang Đầu Gỗ, hòn Chó Đá… cũng như dọc theo các tuyến luồng hàng hải và bến cảng.
Khi một khu vực cụ thể có nguy cơ dông sét, cơ quan chức năng có thể đưa ra cảnh báo hoặc hạn chế hoạt động tại khu vực đó, thay vì phải dừng hoạt động tàu thuyền trên phạm vi rộng.
Về mặt kỹ thuật, hệ thống có khả năng phát các bản tin cảnh báo dông sét liên tục với thời gian dự báo trước từ 10, 30, 60 và 90 phút, đồng thời cho phép theo dõi hướng dịch chuyển của các khối mây dông trong khoảng 2 giờ tới và xác định các xã, phường hoặc khu vực biển có khả năng chịu ảnh hưởng.
Người dân, du khách có thể truy cập trên nền tảng web halong.navy01.com để tra cứu thông tin thời tiết tức thời và cảnh báo dông sét tại vịnh Hạ Long, vịnh Bái Tử Long.
Bước đột phá nhờ ứng dụng AI
Quá trình xây dựng Hệ thống cảnh báo dông, sét để tăng hiệu suất tự động phân tích dữ liệu, hỗ trợ đưa ra các bản tin cảnh báo dông sét sớm trong bối cảnh số lượng điểm quan trắc thực tế còn khiêm tốn, các nhà khoa học đã ứng dụng mạnh mẽ công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI).
Theo ông Đinh Hữu Dương, Trưởng phòng Dự báo thời tiết, Đài Khí tượng Thủy văn Bắc Bộ, thông qua việc liên tục đối chiếu giữa lượng mưa, dông sét thực tế và dữ liệu học máy, hệ thống AI sẽ ngày càng hoàn thiện để các bản tin ngày càng đáng tin cậy. Đây chính là yếu tố mang tính đột phá, giúp xây dựng hệ thống cảnh báo chuyên biệt về dông, lốc trên vịnh Hạ Long, vịnh Bái Tử Long và các khu vực xung quanh.
Bên cạnh đó, dựa trên bộ bản đồ số địa hình do tỉnh Quảng Ninh cung cấp, nhóm nghiên cứu đã ứng dụng công nghệ để định vị và tích hợp các nguồn dữ liệu theo thời gian thực từ mạng lưới quan trắc, ảnh mây vệ tinh, ảnh radar độ phân giải cao. Hệ thống cũng tích hợp kết quả từ mô hình dự báo thời tiết tiên tiến đang được ngành khí tượng thủy văn sử dụng.
Trong khi dữ liệu từ các mô hình dự báo cập nhật theo chu kỳ từ 6-12 giờ, dữ liệu ảnh radar - căn cứ quan trọng nhất để cảnh báo dông sét - được làm mới 10 phút một lần. Nhờ chu kỳ cập nhật nhanh chóng (dao động từ 10-30 phút/lần cho toàn bộ hệ thống), phần mềm có khả năng giám sát chặt chẽ những biến động thời tiết cực đoan tại địa phương.
Không dừng ở cảnh báo dông sét, nhóm nghiên cứu dự kiến tiếp tục mở rộng ứng dụng AI vào dự báo mưa ở Quảng Ninh, qua đó hỗ trợ cảnh báo lũ, ngập lụt và sạt lở trên phạm vi toàn tỉnh. Đây là cơ sở để có thể nhân rộng ra nhiều địa phương khác.
