Giám sát "từng con bu-lông"
Theo Tổng Công ty đường sắt Việt Nam (VNR), sự cố nghiêm trọng xảy ra vào lúc 10h17 ngày 6/3, khi xà lan mang biển kiểm soát NB-8437 bất ngờ va chạm mạnh vào dầm dọc tại khoang 5, nhịp 2 của cầu Ghềnh. Cú tông trực diện khiến mạ hạ biến dạng nặng, gối cầu dịch chuyển và phương hướng trên cầu xô lệch khỏi vị trí ban đầu tới 50 cm. Tuyến huyết mạch đường sắt Bắc - Nam chính thức bị cắt đứt.
VNR đã phong tỏa khu gian Biên Hòa - Dĩ An và huy động các chuyên gia hàng đầu từ Đại học Giao thông vận tải cùng các công ty xây lắp. Gần 200 kỹ sư, công nhân đã bám trụ công trường làm việc liên tục 24/24h. Phương án tối ưu được Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Danh Huy chốt lại là dùng dầm thép liên kết bằng bu-lông cường độ cao để gia cố trực tiếp các khoang 4, 5, 6 của nhịp 2.
Đến 9h sáng 11/3, đoàn tàu hàng H4501 (nặng 962 tấn) đã lăn bánh qua cầu với tốc độ cảnh giới 5 km/h. Tuyến đường sắt Bắc - Nam chính thức thông suốt sớm hơn 1 ngày so với kế hoạch.
Cũng trong sáng nay, cùng với việc thông cầu Ghềnh, VNR chính thức ra mắt Trung tâm chỉ huy xử lý tình huống khẩn cấp tại trụ sở 118 Lê Duẩn. Mặc dù theo kế hoạch ban đầu, phải đến tháng 5 tới trung tâm mới hoàn thiện, nhưng hệ thống đã được đẩy nhanh tốc độ, khẩn trương đưa vào hoạt động để kịp thời phục vụ đợt khắc phục cấp bách này.
Phát biểu tại lễ ra mắt, ông Đặng Sỹ Mạnh - Chủ tịch HĐTV VNR - cho biết, ý tưởng này xuất phát từ thực tiễn vô cùng khó khăn khi khắc phục bão lụt hồi cuối năm 2025. Lãnh đạo VNR nhận định trong các tình huống thảm họa, việc áp dụng phương châm "chỉ huy tại chỗ" (buộc người chỉ huy phải vào tận hiện trường) là bất khả thi.
Ông Mạnh nhấn mạnh: "Nhờ công nghệ số, những người đứng đầu có thể thay thế phương thức cũ để chỉ đạo trực tiếp từ xa". Với việc tích hợp vệ tinh Starlink và thiết bị bay không người lái (flycam), hệ thống hướng tới khả năng giám sát toàn tuyến 24/24h, cho phép ra quyết định và xử lý sự cố kịp thời.
Thực tế tại công trường cầu Ghềnh đã chứng minh sức mạnh của "mắt thần" này. Toàn bộ công tác thử tải và thông tàu qua khu vực tai nạn đều được hệ thống trung tâm trực tiếp điều hành. Từ trụ sở Hà Nội, các cán bộ quản lý có thể quan sát trực tiếp từng thanh tà vẹt, từng góc máy, giám sát chi tiết đến mức "kiểm soát từng con bu-lông".
Thay vì lặn lội vào vùng nguy hiểm, giải pháp công nghệ này giúp lãnh đạo nắm bắt tình hình thực tế chính xác, rút ngắn thời gian ra quyết định, đảm bảo an toàn tuyệt đối và tiết kiệm hàng tỷ đồng chi phí đi lại. Trong tương lai, trung tâm sẽ duy trì chế độ trực chiến 24/24h, theo dõi đột xuất mọi hoạt động tuần đường, gác chắn trên toàn mạng lưới quốc gia.
Ngành đường sắt thiệt hại nặng nề
Dù đã tạo nên bước đột phá công nghệ và khôi phục tuyến đường sớm hạn, ngành đường sắt vẫn đang phải gánh chịu hậu quả kinh tế nặng nề từ sự cố cầu Ghềnh. Theo VNR, dự kiến đến ngày 20/3, thiệt hại ước tính 140 tỷ đồng.
Theo thống kê của VNR, trong những ngày ách tắc, ngành đường sắt phải bãi bỏ 36 chuyến tàu khách, chuyền tải 68 chuyến tàu khách, với hơn 14.500 hành khách. Vận tải hàng hóa cũng sụt giảm nghiêm trọng khoảng 6.000 tấn mỗi ngày.
Việc thông tàu ở thời điểm hiện tại chỉ là giải pháp tạm thời. Sắp tới, VNR sẽ làm việc với Cục Đường sắt Việt Nam và Bộ Xây dựng để chốt phương án thay mới hoàn toàn nhịp cầu bị biến dạng, nhằm trả lại tốc độ chạy tàu bình thường cho tuyến huyết mạch.
