Vụ 128 kg ma túy: 13 bị can có ‘thoát’ án tử hình nhờ Bộ luật Hình sự sửa đổi?

TPO - Quốc hội vừa thông qua Bộ luật Hình sự sửa đổi, bỏ hình phạt tử hình đối với tội Mua bán trái phép chất ma túy. Quy định mới đặt ra vấn đề pháp lý đáng chú ý đối với 13 bị can trong đường dây ma túy hơn 128 kg đang được TAND TPHCM chuẩn bị đưa ra xét xử.

Trong vụ án đường dây mua bán hơn 128 kg ma túy mà Báo Tiền Phong đã thông tin, Viện KSND TPHCM truy tố 38 bị can về các tội “Mua bán trái phép chất ma túy”, “Tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy” và “Tàng trữ trái phép chất ma túy”. Đáng chú ý, có 13 bị can bị truy tố theo khung hình phạt có mức cao nhất là tử hình theo BLHS hiện hành.

tang-vat-vu-an.jpg
Tang vật của vụ án.

Theo cáo trạng, Lý Bích Ngọc (SN 2001) và Lâm Hoàng Tiến (SN 1999, cùng ngụ TPHCM) là những đầu mối chính, phải chịu trách nhiệm hình sự đối với tổng khối lượng hơn 128,4 kg ma túy các loại. Những bị can khác như Lý Hùng Cường, Ngô Ngọc Yến Nhi, Nguyễn Quốc Thái, Phạm Thị Minh Thoa... cũng bị xác định có vai trò trong các nhánh mua bán, vận chuyển ma túy.

Theo quy định tại điểm h khoản 4 Điều 251 Bộ luật Hình sự năm 2015, người phạm tội mua bán trái phép chất ma túy với khối lượng thuộc trường hợp luật định có thể bị phạt tù 20 năm, tù chung thân hoặc tử hình.

Tuy nhiên, ngày 20/11, Quốc hội đã chính thức thông qua Bộ luật Hình sự sửa đổi năm 2026, trong đó bỏ hình phạt tử hình đối với 6 tội danh, bao gồm tội “Mua bán trái phép chất ma túy”. Theo quy định mới, tù chung thân là hình phạt cao nhất đối với tội danh này.

Không áp dụng tử hình khi xét xử theo quy định mới

Điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở việc thay đổi khung hình phạt mà còn ở quy định chuyển tiếp của Quốc hội khi ban hành Nghị quyết thi hành Bộ luật Hình sự sửa đổi.

ngoc-va-tien.png
Hai bị can trong vụ án.

Theo nội dung Nghị quyết, kể từ ngày Bộ luật Hình sự năm 2026 được công bố, không áp dụng hình phạt tử hình khi xét xử người phạm tội đối với những tội danh mà Bộ luật mới đã bỏ hình phạt này.

Đối với những người đã bị tuyên án tử hình về các tội danh được bỏ hình phạt tử hình trước ngày Bộ luật mới được công bố nhưng chưa thi hành án, sẽ không thi hành án tử hình. Chánh án TAND Tối cao có trách nhiệm ra quyết định chuyển hình phạt tử hình thành tù chung thân.

Đáng chú ý, Bộ luật Hình sự sửa đổi có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2027, nhưng Nghị quyết về thi hành Bộ luật có hiệu lực sớm hơn, từ ngày 3/12/2026. Như vậy, cơ chế chuyển tiếp về việc không áp dụng hình phạt tử hình được thiết kế để áp dụng trước thời điểm Bộ luật mới chính thức có hiệu lực.

Đối chiếu với vụ án 128 kg ma túy, do TAND TPHCM mới đang thụ lý và chuẩn bị xét xử, 13 bị can chưa bị tuyên án. Do đó, các bị can bị truy tố về tội mua bán trái phép chất ma túy sẽ không còn phải đối diện hình phạt tử hình. Mức hình phạt cao nhất theo quy định mới là tù chung thân.

Theo luật sư Trần Kiều Hạnh (Đoàn luật sư TPHCM): Các bị can mua bán trái phép chất ma túy vẫn phải chịu trách nhiệm hình sự tùy theo tính chất, mức độ hành vi, khối lượng ma túy, vai trò trong đường dây, tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ và các quy định pháp luật có liên quan nhưng không phải chịu mức án cao nhất là án tử hình. Dù vậy, khung hình phạt cao nhất là tù chung thân vẫn là hình phạt đặc biệt nghiêm trọng, tước đi tự do của người phạm tội.

Ngoài ra, cần phân biệt việc bỏ tử hình của tội mua bán trái phép chất ma túy với các tội danh khác trong cùng vụ án. Những bị can bị truy tố thêm về tội sản xuất trái phép chất ma túy hay tội khác có khung hình phạt cao nhất là tử hình vẫn có nguy cơ đối diện mức án này.

“Như vậy, do chưa được đưa ra xét xử, hành vi mua bán trái phép chất 128 kg ma tuý của 13 bị can trong vụ án nêu trên được áp dụng quy định chuyển tiếp có lợi hơn so với quy định tại thời điểm thực hiện hành vi với mức phạt cao nhất là chung thân, không còn tử hình như trước đây – Luật sư Trần Kiều Hạnh nói thêm.

Cùng chuyên mục

Một số bị can trong vụ án.

Chi 450 triệu đồng làm bệnh án giả để 3 lần hoãn án tù

TPO - Một người 5 lần được hoãn án tù bằng hồ sơ bệnh án giả, người khác chi 450 triệu đồng để 3 lần làm hồ sơ bệnh án lao phổi giả. Những trường hợp này được nêu trong cáo trạng truy tố 47 bị can liên quan đường dây làm giả hồ sơ bệnh án tại Bệnh viện Phổi Hà Nội.

Bị can Ngọc và Tiến

Bi kịch gia đình phía sau vụ án ma túy 'khủng' hơn 128 kg

TPO - Trong đường dây ma túy quy mô hơn 128 kg, nhiều cặp vợ chồng, chị em ruột, cô – cháu cùng sa chân vào phạm tội, từ nhận hàng ở bãi cỏ, dùng sổ tiết kiệm của con đến biến chính mái ấm gia đình thành nơi cất giấu hàng cấm.

Hé lộ nhóm người đi cùng nghi phạm vụ giám đốc công ty lâm nghiệp bị bắn

Hé lộ nhóm người đi cùng nghi phạm vụ giám đốc công ty lâm nghiệp bị bắn

TPO - Trước khi xảy ra vụ án, một cán bộ của Công ty lâm nghiệp La Ngà (Đồng Nai) đã phát hiện nghi phạm đi ra từ nhà vệ sinh, mang theo một khẩu súng (theo thông tin ban đầu là súng tự chế) nên tìm cách ngăn chặn nhưng bị đe dọa bắn. Người cán bộ này lập tức hô hoán để đồng nghiệp cảnh giác nhưng bất thành.