Tại cuộc họp sáng 27/1 về dự thảo nghị định sửa đổi, bổ sung quy định trong lĩnh vực đường bộ, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà chỉ ra một trong những nguyên nhân làm gia tăng tai nạn giao thông hiện nay là việc nhiều loại phương tiện có tốc độ rất khác nhau cùng lưu thông trên một tuyến đường.
Với xe điện 4 bánh, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà gợi ý chỉ cho phép hoạt động tại khu vực có làn đường riêng hoặc nơi giới hạn tốc độ tối đa 30 km/h. Những tuyến đường có tốc độ lưu thông trên 30 km/h phải cấm loại phương tiện này. Phó Thủ tướng giao Bộ Công an và Bộ Xây dựng rà soát, xác định các tuyến đường không cho xe điện 4 bánh lưu thông.
Theo China Daily, tại Trung Quốc, xe điện 4 bánh thường được định nghĩa là xe có tốc độ tối đa dưới 70 km/h. Trước đây nhóm xe này từng được miễn đăng ký xe cơ giới, nhưng từ năm nay, các tiêu chuẩn an toàn và hạn chế khu vực hoạt động sẽ được siết chặt hơn, đặc biệt tại các đô thị lớn như Bắc Kinh và Thượng Hải.
Trong quá khứ, xe điện 4 bánh từng phát triển mạnh tại Trung Quốc trong nhiều năm với khung quản lý lỏng lẻo, khiến phương tiện lưu thông rộng khắp trong đô thị. Riêng năm 2022, các phương tiện này đã liên quan đến 131 vụ tai nạn tại Bắc Kinh, làm 138 người thiệt mạng. Trước tình hình này, từ đầu năm 2024, chính quyền Bắc Kinh cấm xe điện 3 bánh và 4 bánh không đủ điều kiện pháp lý lưu thông trong nội đô, đồng thời yêu cầu đăng ký bắt buộc với các phương tiện đạt chuẩn kỹ thuật.
Cùng với đó, người từ 16 tuổi trở lên bị khuyết tật chi có thể đăng ký sử dụng xe điện đạt chuẩn; đồng thời Bắc Kinh cũng bố trí hơn 430 điểm gọi taxi dành cho người cao tuổi nhằm bù đắp nhu cầu đi lại sau khi siết xe điện 4 bánh cá nhân. Chính quyền cũng áp dụng thời gian đệm nửa năm và hỗ trợ tài chính cho các chủ phương tiện bị cấm.
Trung tâm Dữ liệu Nhiên liệu thay thế (AFDC) thuộc Bộ Năng lượng Mỹ quy định rõ, xe tốc độ thấp là bất kỳ xe điện 4 bánh nào, ngoại trừ xe golf, đạt tốc độ ít nhất 20 dặm/giờ (hơn 32km/h) nhưng không quá 40km/h. Xe điện 4 bánh tốc độ thấp (thuộc nhóm LSV) có thể lưu thông trên các tuyến đường công cộng có giới hạn tốc độ 40km/h.
Việc cấm xe điện 4 bánh nhỏ chạy trên đường tốc độ cao được quy định rõ trong Luật Liên bang. Xe thuộc nhóm LSV chỉ được phép có tốc độ tối đa khoảng 40 km/h và phải trang bị các thiết bị an toàn cơ bản theo tiêu chuẩn FMVSS 500 của Cơ quan An toàn giao thông đường cao tốc quốc gia Mỹ. Quan trọng hơn, LSV chỉ được phép lưu thông trên các tuyến đường có giới hạn tốc độ tối đa khoảng 56 km/h và bị cấm hoàn toàn trên cao tốc liên bang hoặc các trục giao thông chính.
Tại Liên minh châu Âu, xe điện tốc độ thấp (LSEV) thường thuộc loại L (xe 4 bánh). Do không phải đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn bảo vệ va chạm như ôtô, các xe này bị giới hạn phạm vi lưu thông chủ yếu trong khu vực đô thị và đường tốc độ thấp với giới hạn vận tốc 20-25 km/h, đồng thời người điều khiển phải qua đào tạo và sát hạch tối thiểu tùy theo phân hạng phương tiện.
Ở Canada, xe điện tốc độ thấp được quản lý theo tiêu chuẩn CMVSS 500, với tốc độ tối đa từ 32-40 km/h, bắt buộc có số nhận dạng phương tiện, kính chắn gió đạt chuẩn và dây an toàn. Tương tự Mỹ, loại xe này chỉ được phép lưu thông trên các tuyến đường đô thị có tốc độ giới hạn thấp và không được tham gia giao thông trên cao tốc.
Từ kinh nghiệm quốc tế có thể thấy, xe điện 4 bánh cỡ nhỏ không bị hạn chế vì sử dụng động cơ điện, mà vì mức độ an toàn chưa phù hợp để lưu thông trong môi trường tốc độ cao. Do đó, các nước lựa chọn cách khoanh vùng hoạt động, gắn phương tiện với đúng không gian vận hành được thiết kế, thay vì để hòa vào dòng giao thông nhanh.
Trong bối cảnh đó, việc Việt Nam xem xét chỉ cho phép xe điện 4 bánh hoạt động trên các tuyến đường có tốc độ trên 30 km/h, và chỉ cho phép hoạt động tại khu vực có làn riêng hoặc giới hạn tốc độ thấp được đánh giá là bước đi nhằm giảm xung đột giao thông và tiệm cận với thông lệ quốc tế, để phát triển phương tiện xanh đi cùng với yêu cầu bảo đảm an toàn.
