TS Trần Anh Quang: Định hướng đào tạo sinh viên thích ứng với chuyển đổi số và thị trường lao động tại ULSA

Gắn giảng dạy với thực tiễn để phát triển năng lực sinh viên

Hơn 15 năm công tác tại Trường ĐH Lao động - Xã hội, TS Trần Anh Quang được biết đến là giảng viên trẻ tích cực trong giảng dạy, nghiên cứu khoa học và công tác Đoàn - Hội. Với định hướng gắn kết giữa đào tạo học thuật và yêu cầu thực tiễn của thị trường lao động, anh luôn chú trọng xây dựng môi trường học tập giúp sinh viên phát triển đồng thời chuyên môn, tư duy và kỹ năng nghề nghiệp trong bối cảnh chuyển đổi số.​

Chia sẻ về hành trình công tác của mình, TS Trần Anh Quang cho biết: “Tôi luôn coi trường đại học không chỉ là nơi truyền đạt tri thức mà còn là môi trường để người học hình thành năng lực, tư duy và bản lĩnh nghề nghiệp. Vì vậy, tôi luôn định hướng gắn kết chặt chẽ giữa giảng dạy, nghiên cứu khoa học và thực tiễn”.

Theo TS Trần Anh Quang, sinh viên hiện nay có nhiều lợi thế nổi bật như khả năng tiếp cận công nghệ nhanh, tư duy cởi mở, linh hoạt và chủ động trong học tập. Đặc biệt, trong bối cảnh chuyển đổi số, đây là những nền tảng quan trọng để người học thích ứng với các lĩnh vực kế toán, tài chính và phân tích dữ liệu đang thay đổi mạnh mẽ.

Tuy nhiên, anh cũng cho rằng, sinh viên vẫn cần cải thiện khả năng tư duy phân tích chuyên sâu, kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn cũng như phương pháp tiếp cận dữ liệu theo hướng hệ thống và khoa học. “Tính kỷ luật trong học tập, sự kiên trì trong nghiên cứu và khả năng theo đuổi vấn đề đến cùng là những yếu tố rất quan trọng để phát triển bền vững trong môi trường nghề nghiệp”, TS Trần Anh Quang nhấn mạnh.

Từ góc nhìn của một giảng viên trực tiếp đào tạo, TS Trần Anh Quang cho rằng, giáo dục đại học cần chuyển mạnh từ mô hình “truyền thụ kiến thức” sang “phát triển năng lực”. Theo đó, chương trình đào tạo cần tăng cường học theo dự án, học qua tình huống thực tế, mô phỏng môi trường làm việc và tích hợp các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo (AI), phân tích dữ liệu hay tự động hóa.

Anh cũng nhấn mạnh vai trò của doanh nghiệp trong quá trình đào tạo. Việc phối hợp giữa nhà trường và doanh nghiệp từ xây dựng chương trình, tổ chức thực tập đến đánh giá năng lực sẽ giúp sinh viên tiếp cận sớm hơn với môi trường nghề nghiệp, nâng cao khả năng thích ứng và hội nhập.

Trong giảng dạy, TS Trần Anh Quang lựa chọn phương pháp lấy người học làm trung tâm, kết hợp các mô hình học tập hiện đại như case study, project-based learning và sử dụng dữ liệu thực tế trong lớp học. Thay vì tiếp cận lý thuyết đơn thuần, sinh viên được đặt vào những tình huống nghề nghiệp cụ thể để phân tích, phản biện và đề xuất giải pháp.

Nghiên cứu khoa học giúp bài giảng gắn hơn với thực tiễn nghề nghiệp

Không chỉ tham gia giảng dạy trong lĩnh vực kế toán, tài chính và phân tích dữ liệu, TS Trần Anh Quang còn dành nhiều thời gian cho hoạt động nghiên cứu khoa học. Theo anh, trong giáo dục đại học, nghiên cứu khoa học không chỉ là hoạt động học thuật mà còn giữ vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng đào tạo và phát triển tư duy cho sinh viên.

Chia sẻ về vai trò của nghiên cứu trong môi trường đại học, TS Trần Anh Quang cho rằng, giảng dạy và nghiên cứu khoa học là hai hoạt động có mối quan hệ gắn bó chặt chẽ, bổ trợ cho nhau: “Nghiên cứu khoa học giúp giảng viên không ngừng cập nhật tri thức mới, nắm bắt xu hướng phát triển của ngành và tiếp cận những vấn đề đang đặt ra trong thực tiễn. Nhờ đó, bài giảng sẽ có tính thời sự, chiều sâu và gần hơn với nhu cầu xã hội”.

Theo TS Trần Anh Quang, giảng viên đại học không chỉ dừng lại ở việc truyền đạt kiến thức sẵn có mà còn cần tham gia sáng tạo và lan tỏa tri thức mới. Khi trực tiếp nghiên cứu, giảng viên sẽ có điều kiện dẫn dắt sinh viên tiếp cận vấn đề theo hướng khoa học, logic và sáng tạo hơn, đồng thời góp phần hình thành tư duy phản biện và tinh thần học tập suốt đời cho người học.

Trong quá trình giảng dạy, TS Trần Anh Quang thường xuyên lồng ghép các kết quả nghiên cứu và dữ liệu thực tế vào bài học nhằm giúp sinh viên tiếp cận kiến thức theo hướng cập nhật hơn. Anh cho biết, sinh viên không chỉ học lý thuyết mà còn được tiếp cận với dữ liệu tài chính doanh nghiệp, các bài toán thực tiễn và những xu hướng mới như chuyển đổi số hay ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong kế toán, tài chính.

“Tôi luôn quan niệm rằng, bài giảng đại học cần phản ánh được hơi thở của thực tiễn và sự vận động không ngừng của tri thức. Khi được tiếp cận với dữ liệu thực tế và các vấn đề đang diễn ra trong ngành nghề, sinh viên sẽ hiểu sâu hơn cách kiến thức được vận dụng trong công việc”, TS Trần Anh Quang nói.

Theo anh, việc đưa nghiên cứu khoa học vào giảng dạy còn giúp sinh viên rèn luyện tư duy phân tích, kỹ năng đánh giá và khả năng tiếp cận vấn đề theo hướng nghiên cứu. Đây cũng là cách để người học chủ động hơn trong học tập và sẵn sàng thích ứng với những thay đổi của thị trường lao động.

Trong quá trình hướng dẫn sinh viên nghiên cứu khoa học, TS Trần Anh Quang nhận thấy nhiều sinh viên gặp khó khăn ngay từ khâu xác định vấn đề nghiên cứu và lựa chọn đề tài phù hợp. Không ít sinh viên có mong muốn tham gia nghiên cứu nhưng chưa biết bắt đầu từ đâu hoặc chưa nhận diện được những vấn đề thực tiễn có thể phát triển thành đề tài khoa học.

Bên cạnh đó, việc xây dựng khung lý thuyết, lựa chọn phương pháp nghiên cứu hay xử lý dữ liệu cũng là những trở ngại phổ biến đối với sinh viên. Theo TS Trần Anh Quang, đây là những kỹ năng đòi hỏi tư duy logic, khả năng hệ thống hóa vấn đề và sự hiểu biết nhất định về phương pháp luận khoa học.

Ngoài kiến thức học thuật, TS Trần Anh Quang cho rằng, sinh viên hiện nay còn thiếu nhiều trải nghiệm thực tế liên quan trực tiếp đến ngành học. Đối với các lĩnh vực kế toán, tài chính và phân tích dữ liệu, việc được tiếp cận môi trường nghề nghiệp từ sớm có ý nghĩa quan trọng trong quá trình hình thành năng lực chuyên môn.

Anh nhấn mạnh, trong bối cảnh thị trường lao động ngày càng đề cao năng lực thực hành, mô hình “học đi đôi với hành” cần được tăng cường mạnh mẽ hơn trong đào tạo đại học: “Sinh viên không chỉ cần kiến thức chuyên môn mà còn cần trải nghiệm thực tế để hiểu sâu hơn về nghề, rèn luyện kỹ năng và nâng cao khả năng thích ứng với công việc”.

Hoạt động Đoàn - Hội cần gắn chặt hơn với chuyên môn và thực tiễn nghề nghiệp

Với nhiều năm đồng hành cùng sinh viên trên cả giảng đường và trong công tác Đoàn - Hội, TS Trần Anh Quang cho rằng, hoạt động phong trào không chỉ là môi trường rèn luyện kỹ năng mà còn đóng vai trò quan trọng trong quá trình hình thành năng lực nghề nghiệp, tư duy và bản lĩnh cho người học.​

Hiện là Phó Bí thư Đoàn Trường, Chủ tịch Hội Sinh viên Trường Đại học Lao động - Xã hội, TS Trần Anh Quang nhìn nhận công tác Đoàn - Hội như một “môi trường giáo dục thứ hai” bên cạnh giảng đường đại học. Theo anh, nếu chương trình đào tạo cung cấp tri thức chuyên môn thì các hoạt động Đoàn - Hội lại tạo điều kiện để sinh viên hoàn thiện kỹ năng, thái độ và khả năng thích ứng trong thực tiễn.

“Thông qua hoạt động Đoàn - Hội, sinh viên có cơ hội phát triển nhiều kỹ năng quan trọng như giao tiếp, làm việc nhóm, quản lý thời gian, tổ chức sự kiện hay giải quyết vấn đề. Đây đều là những kỹ năng được doanh nghiệp đánh giá cao nhưng không phải lúc nào cũng được trang bị đầy đủ trong chương trình chính khóa”, TS Trần Anh Quang chia sẻ.​

Theo anh, hoạt động phong trào còn góp phần bồi dưỡng tinh thần trách nhiệm, ý thức cộng đồng và khả năng thích ứng trước những thay đổi của môi trường sống, môi trường làm việc. Đặc biệt, khi được định hướng phù hợp, các hoạt động Đoàn - Hội có thể trở thành cầu nối hiệu quả giữa kiến thức chuyên môn và thực tiễn nghề nghiệp.

Đối với sinh viên khối ngành Kế toán - Tài chính, TS Trần Anh Quang cho rằng, việc tham gia các hoạt động như quản lý quỹ, tổ chức chương trình, hay kiểm soát chi phí trong các sự kiện sinh viên, mang ý nghĩa như những “mô hình thực hành” thu nhỏ của môi trường nghề nghiệp thực tế.

Từ thực tiễn công tác Đoàn - Hội, TS Trần Anh Quang cho rằng, các hoạt động dành cho sinh viên hiện nay cần tiếp tục đổi mới theo hướng gắn chặt hơn với chuyên môn đào tạo và nhu cầu thực tế của xã hội. Theo đó, Đoàn - Hội cần tăng cường các hoạt động học thuật, ứng dụng như cuộc thi chuyên môn, mô phỏng doanh nghiệp, dự án thực tế, diễn đàn nghề nghiệp, hay các chương trình trải nghiệm gắn với ngành học.

Thầy cũng nhấn mạnh vai trò của doanh nghiệp trong việc đồng hành cùng hoạt động sinh viên. Sự tham gia của doanh nghiệp, chuyên gia và các tổ chức nghề nghiệp sẽ giúp sinh viên có thêm cơ hội tiếp cận môi trường làm việc thực tế, hiểu rõ hơn yêu cầu nghề nghiệp và nâng cao khả năng thích ứng.

Trong thời gian tới, TS Trần Anh Quang cho biết, sẽ tiếp tục định hướng tăng cường sự kết nối giữa giảng dạy, nghiên cứu khoa học và hoạt động sinh viên. Theo anh, đây là ba trụ cột có mối quan hệ bổ trợ chặt chẽ và cùng hướng tới mục tiêu phát triển toàn diện người học.

“Tôi mong muốn xây dựng nhiều mô hình học tập tích hợp hơn, nơi sinh viên vừa được học kiến thức chuyên môn, vừa tham gia nghiên cứu ứng dụng, đồng thời trải nghiệm thực tế thông qua các dự án cộng đồng và hoạt động Đoàn - Hội gắn với ngành nghề”.

(TS Trần Anh Quang)

Gửi gắm tới sinh viên, TS Trần Anh Quang cho rằng, học tập, nghiên cứu khoa học và hoạt động phong trào đều có vai trò riêng trong quá trình trưởng thành của người trẻ. Theo anh, học tập là nền tảng tri thức, nghiên cứu khoa học giúp phát triển tư duy, còn hoạt động Đoàn - Hội là môi trường rèn luyện kỹ năng và bản lĩnh.

(Ảnh: NVCC)