Mở rộng thị trường vốn
Ngân hàng Nhà nước đặt mục tiêu tăng trưởng tín dụng khoảng 15% trong năm nay, thấp hơn năm trước, trong khi nhu cầu vốn của nền kinh tế, đặc biệt là bất động sản, hạ tầng và sản xuất, đang gia tăng.
Trao đổi với PV Tiền Phong, ông Hoàng Văn Cường - Ủy viên Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội - cho biết, muốn thúc đẩy tăng trưởng kinh tế ngoài vốn tín dụng phải thúc đẩy thị trường vốn khác như trái phiếu.
Theo đó, việc hình thành và phát triển các tổ chức xếp hạng tín nhiệm trong nước là một nền tảng quan trọng để thúc đẩy thị trường vốn Việt Nam phát triển đầy đủ và lành mạnh hơn. Khi doanh nghiệp được xếp hạng tín nhiệm một cách minh bạch, việc phát hành trái phiếu doanh nghiệp sẽ trở nên chuyên nghiệp, chuẩn mực hơn, qua đó giúp thị trường trái phiếu thực sự trở thành một trụ cột của thị trường vốn.
Tuy nhiên, bên cạnh thị trường trái phiếu, một cấu phần còn rất yếu của thị trường vốn Việt Nam hiện nay chính là thị trường quỹ đầu tư. Theo ông Cường, tỷ lệ vốn được huy động và phân bổ thông qua các quỹ đầu tư ở Việt Nam hiện mới chỉ khoảng 2% tổng quy mô thị trường, một con số quá nhỏ so với thông lệ quốc tế.
“Trong khi đó, trên thế giới, quỹ đầu tư mới chính là kênh huy động và phân bổ vốn hiệu quả nhất cho nền kinh tế, đặc biệt là đối với các lĩnh vực dài hạn như bất động sản”, ông Cường nhấn mạnh.
Lấy ví dụ về đầu tư bất động sản, ông Cường cho rằng, ở nhiều quốc gia phát triển, phần lớn hoạt động đầu tư bất động sản không diễn ra theo cách mỗi cá nhân phải có tiền tỷ để mua trực tiếp một căn nhà hay một dự án. Thay vào đó, người dân đầu tư thông qua quỹ tín thác đầu tư bất động sản (REITs). Với mô hình này, chỉ cần số vốn nhỏ (vài chục triệu đồng), nhà đầu tư cá nhân vẫn có thể tham gia thị trường bất động sản thông qua việc sở hữu chứng chỉ quỹ.
Ông Cường cũng chỉ ra một nghịch lý của thị trường tài chính Việt Nam: Số lượng nhà đầu tư cá nhân trên thị trường chứng khoán rất lớn, nhưng phần lớn không phải là nhà đầu tư chuyên nghiệp. Việc thiếu vắng các quỹ đầu tư mạnh mẽ cũng khiến người dân dễ rơi vào các quyết định tài chính rủi ro.
Không nên chỉ dựa vào vốn tín dụng
Ông Nguyễn Văn Lộc - Giảng viên Trường Đại học Kinh tế, Đại học Quốc Gia Hà Nội - cho rằng, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế một cách bền vững không thể chỉ dựa vào mở rộng tín dụng ngân hàng. Tín dụng là kênh dẫn vốn quan trọng, nhưng nếu trở thành kênh gần như duy nhất, nền kinh tế sẽ đối mặt với nhiều rủi ro, từ áp lực lãi suất, rủi ro nợ xấu cho đến mất cân đối cấu trúc nguồn vốn.
"Thực tế cho thấy, ngân hàng chủ yếu cung cấp vốn ngắn và trung hạn, trong khi nhiều lĩnh vực then chốt của nền kinh tế như hạ tầng, bất động sản, năng lượng, chuyển đổi xanh hay đổi mới sáng tạo lại cần nguồn vốn dài hạn, ổn định. Khi các nhu cầu vốn dài hạn bị “dồn” vào hệ thống ngân hàng, không chỉ ngân hàng chịu áp lực mà bản thân nền kinh tế cũng trở nên mong manh hơn trước các cú sốc vĩ mô", ông Lộc nói.
Theo ông Lộc, muốn thúc đẩy kinh tế hiệu quả, cần phát triển đồng bộ thị trường vốn, trong đó có thị trường trái phiếu doanh nghiệp, thị trường cổ phiếu và đặc biệt là thị trường quỹ đầu tư. Đây là những kênh có khả năng huy động và phân bổ nguồn vốn trung - dài hạn, chia sẻ rủi ro với hệ thống ngân hàng và tạo dư địa cho tín dụng cho sản xuất - kinh doanh.
Khi thị trường vốn phát triển, doanh nghiệp có thêm lựa chọn tiếp cận vốn, người dân có thêm kênh đầu tư chuyên nghiệp, còn Nhà nước giảm bớt áp lực phải “nới - siết” tín dụng theo chu kỳ.
