Sứ mệnh săn tìm sự sống ngoài hành tinh mà nhân loại mong chờ nhất hiện nay có lẽ là Europa Clipper, một tàu vũ trụ đang trên hành trình 6 năm để tiếp cận mặt trăng Europa của Sao Mộc, nơi NASA kỳ vọng có một đại dương ngầm đầy ắp sinh vật.
Nhưng nghiên cứu mới của tiến sĩ Paul Byrne từ Đại học Washington ở St. Louis (Mỹ) và các cộng sự đem đến một dự báo u ám.
Europa là một trong 4 "mặt trăng Galileo", nhóm mặt trăng lớn của Sao Mộc, được nhà bác học Galileo Galilei quan sát từ đầu thế kỷ XVII.
Các dữ liệu quan sát hiện đại cho thấy Europa có bề mặt bao phủ bởi một lớp băng dày, bên dưới là một đại dương nước lỏng khổng lồ.
Từ lâu, Europa đã là mục tiêu hàng đầu trong việc tìm kiếm sự sống ngoài Trái Đất. Các nhà khoa học hy vọng rằng các tương tác địa chất giữa nước và lõi đá dưới đáy biển sẽ tạo ra môi trường tương tự như các miệng phun thủy nhiệt ở đại dương của Trái Đất.
Tuy nhiên nghiên cứu mới được công bố trên tạp chí Nature Communications đã thách thức giả thuyết đó.
Tiến sĩ Byrne và các đồng nghiệp đã xây dựng một mô hình địa chất chi tiết của Europa nhằm đánh giá hoạt động kiến tạo tiềm tàng trong đại dương ngầm giả thuyết, so sánh dữ liệu này với dữ liệu từ Trái Đất và Enceladus.
Nhiều biến số được xét đến như áp lực từ thủy triều, sự co rút toàn cầu, sự đối lưu trong lớp phủ và quá trình serpentin hóa, vốn xảy ra khi đá tương tác với nước.
Tuy nhiên, họ nhận thấy rằng không có quá trình nào trong số này có khả năng thúc đẩy hoạt động kiến tạo, ngay cả dọc theo các vết nứt có sẵn trên đáy biển của Europa vào thời điểm này.
Điều này có nghĩa là Europa có thể sở hữu đáy biển rất tĩnh lặng, thiếu hoạt động địa chất. Lực thủy triều và các tác động khác dường như không đủ mạnh để tạo ra các vết nứt mới, núi lửa hay các cột nước nóng dưới đáy đại dương.
Sự thiếu hụt năng lượng địa nhiệt này cộng với tương tác hạn chế giữa nước và đá - có vẻ chỉ diễn ra ở vài trăm mét trên cùng của đáy biển, thay vì sâu rộng như ở Trái Đất - là tin xấu cho sự sống.
Trên Trái Đất, các hoạt động kiến tạo dưới đáy biển cung cấp năng lượng hóa học quan trọng cho các sinh vật. Một đáy biển "yên tĩnh" đồng nghĩa với việc thiếu hụt nguồn năng lượng này.
Vì vậy, vẫn có khả năng đại dương của Europa không có sự sống.
Phân tích này đưa ra kết quả trái ngược so với hầu hết nghiên cứu về Europa, vốn đã giúp nó được mệnh danh là "mặt trăng sự sống".
Để tìm ra câu trả lời rõ ràng hơn, chúng ta chỉ còn cách chờ đợi Europa Clipper.
