Ông Philip Colligan, Giám đốc điều hành của tổ chức từ thiện giáo dục kỹ thuật số Raspberry Pi Foundation, cảnh báo về một “sự phân hóa lớn” trong xã hội giữa những người hiểu cách thức hoạt động của AI và có khả năng kiểm soát chúng. Khi vai trò của AI ngày càng được đề cao trong các lĩnh vực như nhà ở, phúc lợi, y tế, tư pháp hình sự và tài chính, những người “mù AI” sẽ có nguy cơ bị mất quyền lợi xã hội.
Ông Colligan, một chuyên gia hàng đầu về công nghệ và tác động xã hội của nó, nói rằng kiến thức về AI phải trở thành một phần phổ cập của giáo dục, ngang hàng với đọc và viết, để tránh sự phân hóa xã hội. “Bạn có thể thấy sự phân hóa lớn giữa những đứa trẻ hiểu biết, có kiến thức nền tảng và từ đó có thể tự khẳng định mình, và những đứa trẻ thì không”, ông Colligan nói. “Và điều đó thực sự rất nguy hiểm”.
Tháng 12/2025, cựu Phó Thủ tướng Anh Nick Clegg, hiện là nhà đầu tư vào AI, dự đoán rằng “chúng ta sẽ chuyển từ việc chỉ nhìn chằm chằm vào Internet sang sống trong Internet”.
Lời cảnh báo của ông được ủng hộ bởi ông Simon Peyton Jones, nhà nghiên cứu đã dẫn đầu việc tạo ra chương trình giảng dạy về tin học cho các trường học Anh vào năm 2014. Ông Jones kêu gọi một chứng chỉ về kỹ năng số mới cho tất cả học sinh để đảm bảo các em biết cách sử dụng AI một cách có tư duy phản biện. “Nếu bạn không biết gì về cách thức hoạt động của AI, điều đó thật sự gây bất lợi”, ông nói. “Tôi rất lo lắng về việc học sinh rời trường mà không có khả năng tự chủ trong thế giới này”.
Quan niệm rằng việc học các kỹ năng máy tính đang trở nên lỗi thời xuất phát một phần từ các công ty AI lớn, nơi lập luận rằng hệ thống của họ sẽ tự động hóa việc lập trình. Ông Dario Amodei, Giám đốc điều hành của công ty nghiên cứu AI Anthropic, cho biết 90% việc lập trình của công ty đã được tự động hóa bằng mô hình AI Claude của họ. Trong khi đó, năm 2025 là năm mà “lập trình bằng cảm xúc” trở thành một cụm từ phổ biến - khi mà AI cho phép con người xây dựng phần mềm bằng ngôn ngữ tự nhiên thay vì mã chuyên dụng.
Ông Colligan nói: “Mối lo ngại của tôi là sẽ có sự chênh lệch giữa các em học sinh dựa trên hoàn cảnh kinh tế-xã hội của các em. Một số em học ở những trường tốt, nơi có thể dạy về những điều này, sẽ có vị thế mạnh mẽ hơn với tư cách là công dân, không quan trọng các em có sử dụng công nghệ trong công việc hay không. Những em sống trong các cộng đồng không được tiếp cận với việc giảng dạy về kiến thức AI sẽ thụ động đón nhận hàng loạt quyết định tự động”.
