Trong báo cáo công bố ngày 19/1, đúng thời điểm khai mạc Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos, Oxfam cho biết khối tài sản của các tỷ phú toàn cầu tăng 16% trong năm 2025, lên 18,3 nghìn tỷ USD, nối dài mức tăng liên tục kể từ năm 2020.
Trong khi đó, cứ 4 người trên thế giới thì có 1 người chật vật để có bữa ăn đều đặn, và gần một nửa dân số toàn cầu đang sống trong cảnh nghèo đói.
Nghiên cứu của Oxfam dựa trên các công trình học thuật và nhiều nguồn dữ liệu từ Cơ sở dữ liệu bất bình đẳng thế giới và danh sách người giàu của Forbes. Nghiên cứu cho rằng cơn bùng nổ tài sản đang song hành với sự tập trung quyền lực chính trị một cách mạnh mẽ. Theo đó, các tỷ phú có cơ hội nắm giữ chức vụ chính trị cao gấp 4.000 lần so với người dân bình thường.
Oxfam gắn làn sóng gia tăng tài sản mới nhất với các chính sách dưới thời Tổng thống Mỹ Donald Trump, khi chính quyền của ông cắt giảm thuế, bảo vệ các tập đoàn đa quốc gia trước áp lực quốc tế và nới lỏng giám sát độc quyền.
Mức vốn hoá tăng vọt của các công ty trí tuệ nhân tạo cũng mang lại những khoản lợi nhuận khổng lồ cho các nhà đầu tư vốn đã rất giàu.
“Khoảng cách ngày càng nới rộng giữa người giàu và phần còn lại của xã hội cũng tạo ra tình trạng thâm hụt chính trị cực kỳ nguy hiểm và không bền vững”, Giám đốc điều hành Oxfam Amitabh Behar nhận định.
Oxfam kêu gọi các chính phủ giảm bất bình đẳng thông qua kế hoạch quốc gia, áp thuế cao hơn với các khối tài sản cực lớn và tăng cường “hàng rào” ngăn cách giữa tiền bạc và chính trị, bao gồm siết chặt vận động hành lang và tài trợ tranh cử.
Hiện nay, thuế tài sản mới được áp dụng tại một số ít quốc gia như Na Uy, trong khi một số nước như Anh, Pháp và Ý đang thảo luận về biện pháp tương tự.
Tổ chức từ thiện có trụ sở tại Nairobi ước tính khoảng 2,5 nghìn tỷ USD được bổ sung vào tài sản của giới tỷ phú trong năm 2025, xấp xỉ tổng giá trị tài sản mà 4,1 tỷ người nghèo nhất thế giới đang nắm giữ.
Năm 2025, số lượng tỷ phú trên toàn cầu lần đầu tiên vượt mốc 3.000, trong đó Giám đốc điều hành Tesla và SpaceX Elon Musk trở thành cá nhân đầu tiên có giá trị tài sản ròng vượt 500 tỷ USD.
Ông Behar cảnh báo các chính phủ đang “đưa ra những lựa chọn sai lầm để chiều theo giới tinh hoa”, dẫn chứng việc cắt giảm viện trợ và thu hẹp các quyền dân sự.
Báo cáo cũng nhấn mạnh tình trạng mà Oxfam gọi là sự gia tăng kiểm soát của các doanh nhân siêu giàu đối với phương tiện truyền thông truyền thống và kỹ thuật số.
Theo Oxfam, các tỷ phú hiện sở hữu hơn một nửa số tập đoàn truyền thông lớn trên thế giới, với những cái tên tiêu biểu như: Jeff Bezos, Elon Musk, Patrick Soon-Shiong và tỷ phú Pháp Vincent Bolloré.
