Trong bối cảnh đó, Bộ Y tế đã xây dựng dự thảo chính sách Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), nhằm cập nhật chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách của Nhà nước, đồng thời tháo gỡ những điểm nghẽn nảy sinh từ thực tiễn.
Thông tin này được đại diện Bộ Y tế chia sẻ tại hội nghị tham vấn chính sách dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), tổ chức ngày 9/1. Hội nghị có sự tham dự của lãnh đạo nhiều bộ, ngành, tổ chức đoàn thể tại điểm cầu Hà Nội và kết nối trực tuyến tới 34 tỉnh, thành phố trên cả nước. Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên trực tiếp dự và phát biểu chỉ đạo.
Phân cấp mạnh cho địa phương, siết quản lí theo mức độ rủi ro
Giới thiệu về nội dung dự thảo, TS.Dược sĩ Chu Quốc Thịnh, Quyền Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) cho biết, hồ sơ dự thảo Luật đang được hoàn thiện với kết cấu gồm 11 chương, 55 điều. Dự thảo bao quát toàn bộ chuỗi quản lí an toàn thực phẩm, từ quyền - nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân, điều kiện bảo đảm an toàn trong sản xuất, kinh doanh, đến kiểm nghiệm, nhập khẩu - xuất khẩu, quảng cáo, ghi nhãn, phân tích nguy cơ và xử lí sự cố.
Theo ông Thịnh, dự thảo Luật tập trung vào 5 nhóm chính sách trọng tâm. Trong đó, đáng chú ý là việc tăng cường kiểm soát các cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm có nguy cơ cao; phân định rõ trách nhiệm quản lí giữa Trung ương và địa phương; kiểm soát thực phẩm chế biến, đóng gói sẵn và thực phẩm nhập khẩu dựa trên mức độ rủi ro và lịch sử tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp; đồng thời siết chặt quản lí các chất có nguy cơ bị lạm dụng trong sản xuất, chế biến thực phẩm.
“Luật An toàn thực phẩm năm 2010 và Nghị định 15/2018/NĐ-CP hiện vẫn còn những điểm chưa đồng bộ. Vì vậy, cần tiếp tục “gia cố” khung pháp lí để đáp ứng yêu cầu quản lí chặt chẽ hơn về chất lượng và an toàn thực phẩm”, ông Thịnh nhấn mạnh.
Một trong những nội dung được bổ sung là hoàn thiện hệ thống kiểm soát chất lượng xuyên suốt từ khâu sản xuất đến lưu thông, phân phối. Theo đó, năng lực thử nghiệm cần được nâng cao, quy trình đánh giá chất lượng phải rõ ràng, đồng thời bảo đảm việc thu hồi sản phẩm không đạt chuẩn được thực hiện nhanh chóng, kịp thời.
Đưa công tác hậu kiểm thành một chương riêng
Dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) cũng đề xuất giao UBND cấp tỉnh trách nhiệm tổ chức một cơ quan đầu mối thống nhất về an toàn thực phẩm tại địa phương. Theo hướng này, các thủ tục hành chính sẽ được phân cấp, phân quyền tối đa, giúp địa phương chủ động thực thi nhiệm vụ được giao.
Đáng chú ý, công tác hậu kiểm - vốn đang được quy định rải rác ở nhiều văn bản pháp luật sẽ được hệ thống hóa thành một chương riêng trong Luật. “Hậu kiểm là khâu then chốt, đang được nhiều quốc gia áp dụng theo mô hình quản lí của FDA Hoa Kì. Việc tập trung hóa các quy định về hậu kiểm trong một chương sẽ giúp công tác này rõ ràng, hiệu quả hơn”, ông Chu Quốc Thịnh phân tích.
Quản lí thực phẩm theo chuỗi, dựa trên yếu tố nguy cơ
Tại hội nghị, nhiều ý kiến đề nghị làm rõ và tăng cường trách nhiệm của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công Thương trong kiểm soát đầu vào của chuỗi cung ứng thực phẩm, đặc biệt với nhóm sản phẩm xuất khẩu có kim ngạch lớn của Việt Nam đạt trên 65 tỉ USD trong năm 2024, chủ yếu thuộc lĩnh vực nông nghiệp.
Đầu vào được xác định bao gồm thuốc bảo vệ thực vật, tồn dư hóa chất, thức ăn chăn nuôi, phân bón, cũng như các yếu tố liên quan đến động, thực vật và khâu sơ chế, chế biến trước khi sản phẩm tham gia chuỗi cung ứng. Đây là mô hình quản lí theo chuỗi, gắn với kiểm soát thực phẩm chế biến, đóng gói sẵn theo mức độ nguy cơ, đang được nhiều quốc gia áp dụng.
Bàn sâu hơn về cách tiếp cận quản lí, TS Nguyễn Huy Quang, nguyên Vụ trưởng Vụ Pháp chế (Bộ Y tế) cho rằng, quản lí an toàn thực phẩm cần đặt trên nền tảng quản lí rủi ro, căn cứ vào các yếu tố nguy cơ đặc thù của từng nhóm sản phẩm.
“Khi xác định được mức độ rủi ro, công tác quản lí sẽ tập trung vào các nhóm thực phẩm có nguy cơ cao, kiểm soát xuyên suốt từ nguyên liệu, sản xuất, kinh doanh đến nhập khẩu. Muốn làm được điều này, cần có một đầu mối thống nhất ở Trung ương, trên cơ sở phân công, phân cấp, phân quyền rõ ràng cho địa phương”, ông Quang nhấn mạnh.
Hướng tới hoàn thiện để trình Quốc hội
Kết luận hội nghị, Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên đánh giá cao các ý kiến góp ý thẳng thắn, trách nhiệm của đại biểu. Trên cơ sở đó, Bộ Y tế sẽ tiếp thu, rà soát, điều chỉnh và bổ sung các nội dung chính sách, phối hợp với các bộ, ngành liên quan để sớm hoàn thiện dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi). Dự kiến, dự thảo luật sẽ được trình Chính phủ và Quốc hội xem xét, thông qua tại Kì họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI.