Ngày 27/2, PGS.TS.BS Nguyễn Hoàng Hải, Giám đốc Bệnh viện Nhân Dân Gia Định TPHCM cho biết, bệnh nhân N.P.H. (64 tuổi, ngụ phường Thạnh Mỹ Tây, TP.HCM) có biểu hiện bị đau tức ngực nên được gia đình đưa vào bệnh viện thăm khám.
Tuy nhiên, khi chưa kịp vào bệnh viện thì ông đột ngột rơi vào tình trạng ngừng tim. Tại khoa Cấp cứu, bệnh nhân được sốc điện, ép tim ngoài lồng ngực liên tục nhưng nhịp tim vẫn không trở lại.
Trong tình thế mà mỗi phút trôi qua là thêm phần não và cơ quan bị tổn thương không thể hồi phục, quy trình hồi sinh ngừng tim sử dụng tuần hoàn ngoài cơ thể (E-CPR) lập tức được kích hoạt.
Từ nhiều hướng khác nhau, ê kíp ECMO của khoa Hồi sức tim mạch và ê kíp can thiệp mạch vành của khoa Tim mạch can thiệp, Bệnh viện Nhân dân Gia Định tức tốc có mặt.
Hệ thống tim phổi nhân tạo V-A ECMO được thiết lập ngay trong lúc các bác sĩ đang tiếp tục hồi sinh tim phổi nâng cao. Dòng máu giàu oxy được duy trì để nuôi não và các cơ quan sống còn, tạo “khoảng thời gian vàng” để các bác sĩ truy tìm và xử lý nguyên nhân.
Trên kết quả chụp mạch vành, các bác sĩ ghi nhận người bệnh bị tắc cấp một nhánh động mạch vành. Thủ thuật tái thông được thực hiện khẩn cấp song song với hồi sức sau ngừng tim. Khi tuần hoàn tự nhiên dần phục hồi, tín hiệu điện học của tim xuất hiện trở lại giúp bệnh nhân qua cơn nguy cấp. Bệnh nhân tiếp tục được điều trị chuyên sâu. Sau nỗ lực cấp cứu, hồi sức của các bác sĩ, hiện người bệnh đã tỉnh táo, chức năng thần kinh ổn định, không gặp di chứng.
Theo PGS Hoàng Hải, E-CPR (hồi sinh ngừng tim có sử dụng tuần hoàn ngoài cơ thể) được xem là “phao cứu sinh” cuối cùng trong cấp cứu tim mạch hiện đại. Khi các phương pháp hồi sinh tim phổi truyền thống không hiệu quả, hệ thống ECMO sẽ tạm thời thay thế chức năng của tim và phổi, duy trì dòng máu và oxy cho cơ thể. Chính cơ chế này giúp kéo dài thời gian để bác sĩ xử trí nguyên nhân gây ngừng tim, mở ra cơ hội sống cho người bệnh tưởng chừng không thể cứu.
Các thử nghiệm lâm sàng cho thấy E-CPR có thể làm tăng khả năng sống còn của người bệnh ngừng tim ngoài cộng đồng lên gấp 3–4 lần so với hồi sinh tim phổi thông thường. Tỷ lệ sống sót có thể đạt 30–40% nếu quy trình được triển khai đúng thời điểm. Tuy nhiên, đây là kỹ thuật cực kỳ phức tạp, đòi hỏi sự phối hợp chính xác đến từng phút giữa nhiều chuyên khoa, cùng hệ thống vận hành hoàn hảo. ECMO phải được thiết lập trong vòng 60 phút kể từ khi ngừng tim, bởi càng trễ, cơ hội sống càng mong manh.
Theo dữ liệu của Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ, E-CPR hiện mới được triển khai tại các đô thị lớn ở những quốc gia có nền y học phát triển. Tại Việt Nam, từ năm 2025, dưới sự chỉ đạo của Sở Y tế TP.HCM, Bệnh viện Nhân dân Gia Định đã xây dựng quy trình E-CPR toàn diện cho cả trường hợp ngừng tim nội viện và ngoại viện nghi do nguyên nhân tim mạch.
PGS Hoàng Hải cho biết trong năm 2025 đơn vị đã áp dụng E-CPR cho 14 trường hợp, tỷ lệ người bệnh sống sót và trở lại cuộc sống bình thường đạt 36%, tương đương các trung tâm lớn trên thế giới.
Theo ông, mục tiêu không chỉ là cứu sống người bệnh khỏi lằn ranh sinh tử mà còn giúp họ có thể sống với chất lượng tốt, thông qua việc chẩn đoán toàn diện nguyên nhân đột tử do tim bằng các kỹ thuật hiện đại như siêu âm tim 4D, cộng hưởng từ tim, chụp cắt lớp vi tính tim và xét nghiệm di truyền.
Theo thông tin từ lãnh đạo bệnh viện thì quy trình E-CPR được thiết kế theo hướng “kích hoạt trong 5 phút, thiết lập ECMO trong 15–20 phút”. Ngay khi phát hiện người bệnh ngừng tim kháng trị ở bất kỳ khoa nào, đội hồi sức tim mạch lập tức có mặt, triển khai tuần hoàn ngoài cơ thể, đồng thời tiến hành các biện pháp hồi sức sau ngừng tim như kiểm soát thân nhiệt, lọc máu liên tục, chụp mạch vành cấp cứu nếu nghi nhồi máu cơ tim.