Ngày 23/8, trao đổi với Tiền Phong, lãnh đạo Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Gia Lai cho biết, đơn vị đang phối hợp với các lực lượng triển khai thiết bị radar xuyên đất do Bộ Quốc phòng đưa về hỗ trợ để khảo sát tại khu vực đồi Xuân Sơn (xã Kim Sơn), nhằm xác định vị trí, tìm kiếm và quy tập hài cốt liệt sĩ.
Theo tư liệu lịch sử, đêm ngày 26, rạng sáng 27/12/1966, Trung đoàn 22 thuộc Sư đoàn 3 Sao Vàng cùng với quân, dân huyện Hoài Ân, tỉnh Bình Định (cũ) tổ chức tập kích cứ điểm đồi Xuân Sơn. Đây là trận đánh có ý nghĩa quan trọng nhằm hỗ trợ cho phong trào đấu tranh của quần chúng nổi dậy, chống địch càn quét gom dân, lập ấp chiến lược, phá âm mưu “bình định” của Mỹ, ngụy.
Trung đoàn 22 đã diệt và làm bị thương khoảng 600 lính Mỹ, phá hủy 11 khẩu pháo 105mm và 155mm, bắn rơi 5 máy bay trực thăng, thu 34 súng các loại. Trên đường lui quân, ta diệt thêm 120 lính Mỹ và 1 trực thăng.
Trong trận chiến, nhiều cán bộ, chiến sĩ của ta đã anh dũng hy sinh và nằm lại tại khu vực đồi Xuân Sơn. Việc ứng dụng phương pháp khảo sát hiện đại giúp nâng cao độ chính xác và hiệu quả trong quá trình tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ.
Tại đồi Xuân Sơn, năm 2022, cơ quan chức năng tỉnh Bình Định (cũ) đã khai quật một hố chôn tập thể, quy tập 60 hài cốt liệt sĩ. Từ thông tin của các nhân chứng, đặc biệt là một số cựu chiến binh Mỹ từng tham chiến tại khu vực, cho biết, vẫn còn một hố chôn các liệt sĩ. Một cựu binh Mỹ trực tiếp tham gia chôn cất cho biết hố chôn nằm trong khu vực chiến hào quân sự, có khoảng 30 liệt sĩ.
Trước đó, thực hiện ý kiến chỉ đạo của Ban Chỉ đạo về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ của tỉnh, Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Gia Lai cũng sử dụng flycam khảo sát toàn bộ khu vực đồi Xuân Sơn. Theo đó, bước đầu lực lượng chức năng xác định 3 vị trí nghi là hố chôn liệt sĩ.
Hiện, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Gia Lai đang duy trì gần 15 cán bộ, chiến sĩ cùng phương tiện, trang thiết bị tiếp tục khảo sát, tìm kiếm và quy tập hài cốt liệt sĩ tại đồi Xuân Sơn. Tuy nhiên, do địa hình và hiện trạng khu vực đã thay đổi qua nhiều năm, việc xác định vị trí mộ liệt sĩ vẫn gặp nhiều khó khăn.
